Đêm rằm. Trăng lên tròn vành vạnh. Ánh trăng rải xuống sân. Gió nhẹ. Tiếng côn trùng rả rích.
Bạn đang ở trong nhà. Việc chưa xong. Điện thoại còn sáng. Bạn liếc ra cửa sổ, thấy trăng đẹp. Nhưng rồi lại cúi xuống làm tiếp. Để mai ngắm cũng được. Mai trăng cũng còn đó mà.
Nhưng mai, trăng đã khuyết một chút rồi. Và mai, bạn cũng lại bận.
Trong Từ Điển Thuật Ngữ Đạo Giáo có ghi lời của Lữ Tổ. Hoa nở hái hoa phải cẩn thận, trăng tròn ngắm trăng chớ trì hoãn. Hoa nở thì hái. Trăng tròn thì ngắm. Đừng trì hoãn.
Câu nói ấy nghe như nói về hoa và trăng. Nhưng thật ra, nó nói về đời người. Có những việc đẹp, chỉ đẹp đúng lúc. Qua lúc đó rồi, có muốn cũng không lấy lại được.
Trăng rằm tháng này qua rồi, tháng sau lại có trăng rằm. Nhưng trăng rằm tháng sau không phải là trăng rằm tháng này. Và người ngắm trăng tháng sau cũng không còn là người của tháng này nữa. Thời gian đã đi qua một tháng. Tóc đã bạc thêm một chút. Con đã lớn thêm một chút. Cha mẹ đã già thêm một chút.
Thiền dạy ta sống với cái đang có. Không phải cái đã qua. Không phải cái chưa tới. Cái đang có lúc này là trăng tròn trên đầu. Là gió mát trên mặt. Là một buổi tối yên tĩnh mà không phải đêm nào cũng có.
Hãy thử một đêm rằm. Chỉ một đêm thôi. Buông điện thoại xuống. Ra sân. Ngồi xuống ghế. Ngẩng đầu lên. Nhìn trăng.
Đừng chụp hình. Đừng quay video. Đừng nghĩ phải đăng lên đâu. Chỉ nhìn. Nhìn như một đứa trẻ nhìn trăng lần đầu. Trăng tròn, sáng, đẹp. Chỉ vậy thôi.
Nhìn trăng, thở một hơi. Hơi thở vào, biết hơi thở vào. Hơi thở ra, biết hơi thở ra. Trăng vẫn ở đó. Bạn vẫn ở đó. Không cần làm gì thêm.
Có người nói: ngắm trăng thì được gì? Không được gì cả. Chính vì không được gì, nên nó mới quý. Cả ngày, ta làm gì cũng để được cái gì đó. Được tiền. Được khen. Được việc. Đêm rằm ngồi ngắm trăng, không được gì, chỉ được một lúc yên. Mà một lúc yên thì quý hơn nhiều thứ được.
Người xưa ngắm trăng để nhớ người xa. Để nhớ quê hương. Để nhớ những người đã đi. Trăng là cầu nối. Người ở đây nhìn trăng, người ở xa cũng nhìn trăng. Cùng một vầng trăng, lòng người gần lại.
Nếu bạn có người thân ở xa, đêm rằm hãy gọi cho họ. Không cần nói gì nhiều. Chỉ nói: trăng đêm nay đẹp lắm. Bên đó trăng có đẹp không? Chỉ vậy thôi. Một câu nói như thế đủ ấm cả đêm.
Trăng tròn rồi sẽ khuyết. Khuyết rồi lại tròn. Đó là lẽ vô thường. Nhưng vô thường không có nghĩa là buồn. Vô thường có nghĩa là: cái đẹp đang ở đây, hãy ngắm đi. Đừng đợi. Đừng trì hoãn. Vì trì hoãn là đánh mất cái đẹp duy nhất mà mình đang có.
Lữ Tổ nói: trăng tròn ngắm trăng chớ trì hoãn. Ông không bảo ta phải ngắm trăng mỗi đêm. Ông chỉ bảo: khi trăng tròn, đừng trì hoãn. Khi cái đẹp đến, đừng hẹn mai. Đừng để đến lúc trăng khuyết rồi mới tiếc rằng mình đã bỏ lỡ một đêm trăng đẹp.
Đêm nay, nếu trăng đẹp, hãy ra sân. Ngồi một lúc. Ngắm trăng. Thở. Không cần làm gì thêm. Trăng tròn, lòng cũng tròn. Thế là đủ.
Nếu nhà có trẻ con, hãy dắt con ra sân cùng. Chỉ cho con xem trăng. Kể cho con nghe chuyện chú Cuội ngồi gốc cây đa. Không cần kể dài. Chỉ cần ngồi bên con, cùng nhìn lên trời. Những buổi tối như vậy, con sẽ nhớ mãi. Lớn lên, dù đi đâu, mỗi lần thấy trăng tròn, con sẽ nhớ về sân nhà, nhớ về cha mẹ. Đó là món quà mà không tiền bạc nào mua được.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư