Hai giờ sáng. Tiếng con khóc xé tan cả nhà. Chị bật dậy, bế con lên, vừa dỗ vừa đi quanh phòng. Con khóc to hơn. Chị bắt đầu cuống: con đói hay con đau bụng, hay con sốt. Tay chị run, giọng chị cao lên, càng dỗ con càng khóc. Trong nhà, chồng cũng tỉnh giấc, cả hai nhìn nhau, không biết làm gì nữa.
Đêm con khóc là đêm thử lòng cha mẹ. Con khóc thì cha mẹ cuống. Cha mẹ cuống thì con khóc to hơn. Cái vòng đó cứ quay. Mà thật ra, nhiều khi con khóc không vì chuyện gì lớn. Con chỉ cần được bế, được ấm, được nghe tiếng người thân. Con khóc là con đang nói: con ở đây, mẹ ở đâu. Mẹ cuống lên, con nghe giọng mẹ gấp, con càng sợ. Mẹ yên, con mới yên.
Thiền sư dạy: thở vào dài, biết mình đang thở vào dài. Thở vào ngắn, biết mình đang thở vào ngắn. Lúc con khóc giữa đêm, câu dạy đó là phao cứu sinh. Trước khi bế con, thở một hơi. Bế con lên, thở thêm một hơi. Hít vào, biết mình đang hít vào. Thở ra, biết mình đang thở ra. Tay bế con mà hơi thở vẫn đều, giọng dỗ con cũng đều theo. Con nghe tiếng thở đều của mẹ, nghe nhịp tim mẹ chậm lại, con cũng chậm lại theo.
Có người mẹ kể: trước kia con khóc, chị dỗ bằng đủ cách, càng dỗ càng rối. Rồi chị tập một điều: con khóc, chị bế con lên, áp con vào ngực, thở chậm. Không nói gì, không lắc mạnh, chỉ thở. Thở vào, thở ra, thở vào, thở ra. Vài phút sau, con nín dần, rồi ngủ lại trên vai mẹ. Chị nói: hóa ra con không cần mình làm gì nhiều, con chỉ cần mình yên. Mình yên thì con yên. Mình cuống thì con cuống theo.
Thở cùng con, đừng vội dỗ. Dỗ là muốn con nín ngay. Thở là ở cùng con trong lúc con khóc. Khác nhau một trời một vực. Muốn con nín ngay là muốn cho mình đỡ mệt. Ở cùng con trong lúc con khóc là thương con thật. Con khóc thì mình ở đó, thở cùng con, chờ con qua cơn. Chờ như vậy, có khi con nín nhanh hơn cả lúc mình dỗ đủ cách. Vì con cảm được mẹ đang ở đây, thật sự ở đây, không phải đang cuống lên tìm cách cho xong chuyện.
Người xưa gọi đó là bình thường tâm là đạo. Tâm bình thường giữa đêm con khóc, đó là đạo của người làm cha mẹ. Đạo không ở trên chùa, đạo ở ngay trong phòng ngủ lúc hai giờ sáng, khi con khóc và mẹ thở. Một hơi thở dài, biết mình đang thở dài. Một hơi thở ngắn, biết mình đang thở ngắn. Chỉ vậy mà cả nhà được yên.
Đêm con khóc cũng dạy cha mẹ một điều: không phải chuyện gì cũng giải quyết được ngay. Có những đêm con khóc mà không rõ vì sao, dỗ cách nào cũng không nín. Lúc đó, thở là cách duy nhất. Thở để mình không cuống, thở để mình còn đủ sức bế con tới sáng. Cha mẹ nào cũng từng có những đêm như vậy. Qua được những đêm đó, cha mẹ mới hiểu: thương con không phải là làm cho con hết khóc ngay, mà là ở bên con cả lúc con khóc. Có đêm dài lắm, bế con đi quanh phòng mấy vòng, lưng mỏi, mắt díp lại, mà vẫn phải thở, vẫn phải giữ mình yên, vì con đang cần một bờ vai yên, không cần một người cuống quýt.
Đêm nay, nếu con lại khóc, đừng vội bật đèn, đừng vội tìm đủ thứ. Bế con lên, áp vào ngực, thở một hơi thật chậm. Hít vào, biết mình đang hít vào. Thở ra, biết mình đang thở ra. Thở cùng con, đừng vội dỗ. Con sẽ nghe được hơi thở của mẹ, và trong hơi thở đó, con biết mình đang được thương. Nhiều khi, chỉ cần vậy thôi là đủ.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư