Bảy giờ sáng. Cổng trường đông nghẹt. Con đã vào trong. Cha mẹ đứng ngoài. Người cầm ô. Người cầm chai nước. Người không cầm gì, chỉ đứng nhìn vào trong. Giờ thi bắt đầu. Bên trong im lặng. Bên ngoài, lòng cha mẹ ồn ào hơn cả. Không biết con làm bài có tốt không. Không biết con có quên mang gì không. Không biết con có căng thẳng quá không.
Chờ đợi là một việc rất khó. Khó hơn làm việc nhiều. Làm việc thì tay chân bận rộn, đầu óc có chỗ bám. Chờ đợi thì không làm được gì. Chỉ đứng đó. Mà đứng đó thì lo lắng có chỗ để sinh sôi. Thiền sư Gunaratana có một nhận xét rất tinh tế về sự chờ đợi. Ngài nói rằng sau khi thở ra, ta cũng sẽ cảm thấy khó chịu nếu chúng ta chờ đợi hơi lâu một chút, trước khi mình lại thở vào. Chỉ chờ một hơi thở thôi mà đã thấy khó chịu. Huống gì chờ một buổi thi dài hai tiếng đồng hồ.
Trong kinh Tam Muội Ngồi Thiền cũng có một bài kệ nhắc người ta đừng hối hả. Hối hả làm việc mình, việc người cũng không xong. Thần chết chẳng chờ đợi, khi đến không phương thoát. Bài kệ nghe có vẻ nặng nề. Nhưng ý của nó rất thực tế. Hối hả không làm mọi việc nhanh hơn. Hối hả chỉ làm mình rối hơn. Người hối hả làm việc của mình chưa xong thì đã lo đến việc của người. Cuối cùng việc nào cũng dở dang. Đứng chờ con thi mà lòng hối hả thì cũng vậy. Mình không làm bài thay con được. Mình chỉ có thể đứng đó và lo. Lo không giúp con làm bài tốt hơn.
Vậy thì đứng chờ, mình làm gì? Hãy thở. Nghe thì đơn giản đến mức khó tin. Nhưng thở là việc duy nhất mình có thể làm trong lúc chờ mà lại thật sự có ích. Thở vào, biết mình đang lo. Thở ra, thả lỏng vai xuống. Lo lắng của cha mẹ là tình thương. Không cần xua đuổi nó. Chỉ cần đừng để nó biến thành căng thẳng làm khổ chính mình.
Hãy thử đếm hơi thở trong lúc chờ. Thở vào đếm một. Thở ra đếm một. Đếm đến mười rồi đếm lại. Đếm lộn thì đếm lại từ đầu. Việc đếm này cho đầu óc một chỗ bám. Thay vì bám vào những câu hỏi không có lời đáp, đầu óc bám vào hơi thở. Mà hơi thở thì luôn có đáp án. Thở vào thì biết thở vào. Thở ra thì biết thở ra. Đơn giản và chắc chắn.
Có cha mẹ nói: tôi lo như vậy là vì tôi thương con. Đúng. Thương con thì lo. Nhưng lo đến mức tim đập mạnh, tay run, người mệt thì con không biết. Con chỉ biết làm bài. Cha mẹ đứng ngoài, lo thay cũng không làm bài của con tốt hơn. Lo trong chánh niệm thì khác. Mình biết mình đang lo. Mình thở cùng nỗi lo đó. Nỗi lo vẫn còn đó, nhưng nó không còn lái mình nữa.
Khi trống trường vang lên báo hết giờ thi, con sẽ bước ra. Dù kết quả ra sao, con cũng cần một cha mẹ bình tĩnh đón mình. Một cái ôm. Một nụ cười. Một câu hỏi nhẹ nhàng. Không phải một người cha, người mẹ mặt mày căng thẳng vì đã lo suốt hai tiếng đồng hồ. Buổi thi của con đã xong. Buổi chờ của cha mẹ cũng xong. Cả hai đều cần một hơi thở dài để thả lỏng.
Sáng mai, nếu bạn lại đứng ngoài cổng trường chờ con, hãy nhớ bài này. Đừng nhìn đồng hồ liên tục. Đừng bấm điện thoại liên tục. Chỉ đứng đó. Thở. Biết mình đang thở. Biết mình đang lo. Biết mình đang thương con. Chỉ vậy thôi. Mà cả buổi chờ đã khác hẳn.
Ngoài cổng trường, bạn không phải là người duy nhất đang chờ. Bên cạnh bạn còn nhiều cha mẹ khác. Người thì đi qua đi lại. Người thì bấm điện thoại. Người thì đứng yên nhìn vào trong. Ai cũng lo như ai. Có khi chỉ cần một câu chào nhau, một nụ cười, nỗi lo đã nhẹ đi một nửa. Lo một mình thì nặng. Lo cùng nhau thì nhẹ. Chờ đợi cũng vậy. Đứng chờ cùng nhau, thở cùng nhau, thời gian trôi nhanh hơn.
Khi trống trường vang lên, con bước ra với đủ vẻ mặt. Đứa cười. Đứa cúi đầu. Đứa chạy ào đến ôm cha mẹ. Dù con làm bài ra sao, câu đầu tiên cha mẹ nói rất quan trọng. Đừng hỏi ngay: làm bài được không con? Hãy hỏi: con có mệt không? Có khát nước không? Một chai nước mát, một câu hỏi nhẹ nhàng, quan trọng hơn một câu hỏi về điểm số. Vì con vừa trải qua hai tiếng căng thẳng. Con cần được đón bằng sự bình tĩnh, không phải bằng một bài kiểm tra thứ hai.
Buổi thi nào rồi cũng qua. Điểm số nào rồi cũng có ngày quên. Nhưng cảm giác được cha mẹ đón bằng một vòng tay bình tĩnh thì con nhớ rất lâu. Cha mẹ thở được trong lúc chờ thì con cũng học được cách thở trong lúc thi. Không ai dạy con bằng lời nói. Con học bằng cách cha mẹ sống. Một buổi chờ bình tĩnh của cha mẹ là một bài học thiền cho con, dù con không hề biết.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư