🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Thiền khi nhìn một đứa trẻ tập đi: ngã rồi đứng lên là đạo

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Sáng nay, mình ngồi xem đứa cháu tập đi.

Nó mới hơn một tuổi. Đứng lên, bước được hai bước, ngã. Bò dậy, đứng lên, bước được ba bước, ngã. Lại bò dậy. Lại đứng lên. Cả buổi sáng, nó ngã không biết bao nhiêu lần. Mà không lần nào nó khóc vì ngã. Nó ngã, nó cười. Nó đứng lên, nó đi tiếp.

Mình ngồi nhìn mà thấy lạ. Người lớn mình ngã một lần là đã nản. Thất bại một lần là đã muốn bỏ. Bị chê một câu là đã muốn thôi không làm nữa. Còn đứa trẻ này, ngã bao nhiêu lần cũng không nản. Vì sao?

Vì nó không gọi cái ngã là thất bại. Nó chưa học cách đặt tên cho mọi thứ. Ngã thì ngã. Đứng lên thì đứng lên. Không có câu chuyện nào đi kèm. Không có: mình vụng về quá, mình kém quá, người ta cười mình kìa. Chỉ có ngã, rồi đứng lên. Đơn giản vậy thôi.

Thiền sư Mã Tổ dạy rằng bình thường tâm là đạo. Tâm bình thường, đơn giản như vậy thôi. Đứa trẻ tập đi là một bậc thầy về tâm bình thường. Nó không nghĩ về quá khứ. Nó không lo về tương lai. Nó chỉ đang ở với bước chân này. Bước này ngã thì bước sau đứng lên. Không có gì để tiếc. Không có gì để sợ.

Mình lớn lên, mình học được nhiều thứ. Nhưng mình cũng học được cách làm khổ mình. Mình học cách so sánh. Học cách xấu hổ. Học cách sợ người ta cười. Mỗi lần mình ngã, mình không chỉ ngã về thể xác. Mình ngã cả trong đầu. Mình kể cho mình nghe một câu chuyện dài về cái ngã đó. Câu chuyện đó làm mình đau hơn cái ngã gấp nhiều lần.

Có lần mình định học một thứ mới. Học được vài buổi thì nản. Vì mình làm không tốt bằng người khác. Vì mình sợ người ta thấy mình vụng về. Mình bỏ. Bỏ xong, mình tự trách mình bỏ dở. Một việc nhỏ, mà mình mang theo cả tháng. Đứa trẻ tập đi không làm vậy. Nó không mang theo cái ngã nào cả. Ngã xong là xong. Đứng lên là chuyện khác.

Ngồi xem cháu tập đi, mình tự hỏi: nếu mình sống như đứa trẻ này thì sao? Ngã thì đứng lên. Sai thì sửa. Không làm được hôm nay thì mai làm lại. Không kể chuyện dài về cái ngã. Không đặt tên cho mình là kẻ thất bại. Chỉ bước tiếp bước nữa.

Nói thì dễ. Làm thì khó. Vì mình đã quen với cái đầu hay kể chuyện. Nhưng mình có thể bắt đầu từ chỗ nhỏ. Hôm nay, khi làm một việc gì đó không thành, thử đừng kể chuyện. Đừng nói: mình dở quá, mình không có khiếu, mình già rồi học không vào. Chỉ nhận ra: à, lần này chưa được. Rồi thở một hơi. Rồi làm lại, hoặc làm khác đi.

Đứa trẻ không cần ai dạy nó thiền. Nó đang sống trong thiền mà không biết. Nó đang ở với hiện tại một cách trọn vẹn. Mình thì cần học lại. Học lại cách ngã mà không mang theo câu chuyện. Học lại cách đứng lên mà không cần ai khen. Học lại cách bước đi mà không lo sẽ ngã.

Chiều nay, cháu lại tập đi. Lần này nó bước được năm bước. Rồi ngã. Mình vỗ tay. Nó cười. Mẹ nó bảo: nó ngã hoài mà không biết sợ. Mình nghĩ thầm: nó không biết sợ vì nó chưa học cách sợ. Còn mình, mình đã học cách sợ quá nhiều rồi. Giờ là lúc học lại cách không sợ.

Ngã rồi đứng lên là đạo. Không phải đạo ở trong sách. Đạo ở trong đôi chân nhỏ xíu kia. Đang bước, đang ngã, đang đứng lên. Bình thường như vậy thôi. Mà cũng là tất cả.

Mình ngồi nhìn cháu mà nghĩ đến chính mình. Có bao nhiêu việc mình đã bỏ chỉ vì ngã một lần? Học đàn bỏ. Học vẽ bỏ. Tập thể dục bỏ. Mỗi lần bỏ, mình đều có một câu chuyện để giải thích: mình không có khiếu, mình bận, mình già rồi. Nhưng thật ra, mình chỉ ngã một lần rồi không đứng lên nữa. Đứa trẻ ngã mười lần vẫn đứng lên mười lần. Mình ngã một lần đã nằm luôn. Ai mới là người khôn?

Từ hôm nay, mình sẽ tập lại như đứa trẻ. Làm một việc, ngã thì đứng lên. Không kể chuyện. Không đặt tên. Chỉ bước tiếp bước nữa. Có thể bước này lại ngã. Thì lại đứng lên. Đến khi nào đi được thì thôi. Vì đi được hay không, không quan trọng bằng việc mình có còn đứng lên hay không.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Những Đóa Hoa Thiền, quyển 1 — Dương Đình Hỷ dịch — trang 402 ("bình thường tâm là Đạo, đơn giản như vậy thôi")
• Mã Tổ Đạo Nhất — Con Tuấn Mã của Thiền Tông Trung Hoa — trang 36 ("bình thường tâm là đạo, đơn giản như vậy thôi")
Bài liên quanThiền giữa chợ hoa ngày Tết: ồn ào mà lòng vẫn yênThiền khi dọn bếp sau bữa tối: rửa bát xong, lòng cũng sạchThiền khi đi bộ dưới nắng sớm: nắng tới đâu, tâm tới đó