Bốn giờ sáng, bến xe đã đông. Người ta ngồi trên ghế đá, đứng dựa cột, ôm túi, ôm con, chờ xe tới. Xe chưa tới. Đồng hồ chạy chậm. Có người cứ vài phút lại nhìn đồng hồ một lần. Nhìn xong lại thở dài. Càng nhìn, xe càng như chưa tới.
Chờ ở bến xe lúc rạng sáng là một thứ chờ rất đặc biệt. Trời chưa sáng hẳn. Đèn đường còn vàng. Người qua lại thưa thớt. Mình ngồi đó, giữa một nơi xa lạ, không quen ai, không việc gì làm, chỉ có chờ. Chờ như vậy, tâm rất dễ chạy. Chạy về nhà, chạy tới nơi sắp đến, chạy tới những chuyện chưa biết sẽ ra sao.
Có người chờ xe mà lòng đầy lo. Lo xe có tới đúng giờ không. Lo lên xe có còn chỗ không. Lo tới nơi có ai đón không. Lo hết chuyện này tới chuyện khác, mà xe vẫn chưa tới. Lo không làm xe tới nhanh hơn. Lo chỉ làm người chờ mệt hơn.
Thầy Tăng Hội dạy rằng căn bản của thiền là thực tập hơi thở có ý thức và pháp quán chiếu về bốn lĩnh vực hiện hữu gọi là tứ niệm xứ. Quán thân là biết thân mình đang làm gì, đang ở đâu. Ngồi chờ ở bến xe, thân mình đang ngồi trên ghế đá. Lưng mình đang tựa vào đâu. Chân mình đang đặt trên đất ra sao. Tay mình đang ôm cái gì. Biết được như vậy, tâm sẽ ở lại với thân, không chạy đi xa.
Trong thiền Vipassana, các thầy dạy người học đừng chú ý vào hơi thở một cách máy móc, mà chú ý vào hoạt động của hơi thở. Hơi thở đi vào mũi thế nào, phổi phồng lên ra sao, thân chuyển động thế nào khi thở. Ngồi ở bến xe, mình có thể tập như vậy. Ngồi yên, cảm nhận hơi thở đi vào, đi ra. Cảm nhận ngực phồng lên, xẹp xuống. Cảm nhận vai mình có đang gồng lên không, tay mình có đang siết chặt túi đồ không.
Buổi sáng sớm ở bến xe có nhiều thứ để nghe, để thấy, nếu mình chịu ngồi yên mà nghe, mà thấy. Tiếng loa gọi xe. Tiếng người bán hàng rong. Tiếng xe máy chạy qua. Mùi bánh mì mới nướng từ quầy bên kia. Mùi cà phê từ quán nhỏ đầu bến. Những thứ ấy vẫn ở đó, chỉ là người chờ xe sốt ruột thì không nghe, không thấy, không ngửi được gì.
Chờ xe cũng là một dịp để nhìn lại mình. Mình đang đi đâu. Mình mang theo những gì. Có thứ gì mang theo mà không cần mang không. Có chuyện gì mình cứ ôm theo mà nên bỏ xuống không. Ngồi chờ xe, túi đồ để dưới chân, lòng cũng nên để xuống một chút. Nhẹ được bao nhiêu thì đường đi nhẹ bấy nhiêu.
Có người ngồi chờ xe mà cứ cầm điện thoại lướt mãi. Lướt để giết thời gian. Lướt xong, thời gian vẫn còn đó, mà mắt mỏi, đầu rối, tâm càng sốt ruột. Đặt điện thoại xuống, ngồi yên, thở vài hơi, nhìn quanh bến xe, có khi lại thấy thời gian trôi nhanh hơn. Vì tâm yên thì thời gian yên. Tâm rối thì một phút cũng dài như một giờ.
Thở vào, biết mình đang thở vào. Thở ra, biết mình đang thở ra. Ngồi chờ mà thở được như vậy mười hơi, người sẽ khác. Vai mềm ra. Tay buông lỏng. Mắt không còn dán vào đồng hồ. Xe tới lúc nào thì tới. Mình đã có mặt trọn vẹn trong lúc chờ.
Bến xe lúc rạng sáng cũng là nơi người ta chia tay. Có người tiễn con đi học xa. Có người tiễn chồng đi làm ăn xa. Có người một mình lên xe về quê thăm mẹ. Những cuộc chia tay ấy thường vội vàng, nước mắt chưa kịp lau đã phải lên xe. Nếu trước lúc lên xe, cả người đi và người tiễn đều thở được vài hơi chậm, thì lời chào nhau sẽ trọn vẹn hơn. Không cần nói nhiều. Chỉ cần nhìn nhau một cái, thật sự nhìn, là đủ.
Xe tới. Người ta đứng lên, xách túi, lên xe, tìm chỗ ngồi. Xe lăn bánh. Bến xe ở lại phía sau. Người ngồi trên xe nhìn qua cửa sổ, thấy trời đang sáng dần. Một ngày mới bắt đầu. Người nào đã chờ bằng một tâm yên thì lên xe cũng bằng một tâm yên. Đường dài phía trước, có yên hay không, bắt đầu từ những phút ngồi chờ ở bến xe lúc rạng sáng.
Lần tới, nếu phải ngồi chờ ở bến xe lúc trời chưa sáng, hãy thử đừng nhìn đồng hồ. Ngồi yên trên ghế đá, thở mười hơi. Thở vào, biết mình đang thở vào. Thở ra, biết mình đang thở ra. Nghe tiếng loa, nghe tiếng người, ngửi mùi bánh mì. Chờ như vậy, xe tới lúc nào cũng được. Vì mình đã không đánh mất buổi sáng ấy vào sốt ruột.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư