🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Đi chậm lại để thấy mình đang đi

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Có bao giờ bạn đi từ nhà ra tới đầu ngõ mà không nhớ mình đã đi qua những gì không. Chân bước, mà đầu thì ở chỗ khác: nghĩ tới cuộc họp, tới món tiền phải trả, tới câu nói hôm qua của người ta. Tới nơi rồi mới giật mình, ủa, mình vừa đi qua cây bàng, qua hàng chè, qua nhà bà Tư, sao chẳng thấy gì. Thân đi một đường, tâm đi một nẻo, đó là cách đa số chúng ta đang sống mỗi ngày.

Thiền không chỉ có ngồi yên một chỗ. Trong khóa tu thiền Vipassana, thiền hành, tức là thiền trong lúc đi, được dạy rất kỹ. Vị sư hướng dẫn dặn học trò phải đi thật chậm. Nhấc chân lên, đặt chân xuống, nhấc chân lên, đặt chân xuống. Đi mà giống người mới ốm dậy, đi chậm tới mức cảm nhận được từng chuyển động của toàn thân, thì mới nhận biết được cảm giác của thiền hành.

Vì khi đi chậm, ta mới thấy rằng đi không chỉ là cái chân. Gót chân, bắp thịt ở vai, ở hông, ở đầu gối, tất cả đều thay đổi theo từng bước. Nếu chỉ thấy cái chân thôi mà không thấy mọi sự thay đổi ấy, thì mình chưa thật sự thiền. Còn nếu đi nhanh, làm nhanh, thì không cách gì thấy được đâu. Cái chậm ở đây không phải là lề mề, mà là chậm để thấy.

Thiền sư Khương Tăng Hội dạy hai cách tập với hơi thở trong lúc đi. Cách thứ nhất là đếm, gọi là sổ tức. Tâm mình loạn quá thì dùng con số để giữ nó lại: thở vào đếm một, thở ra đếm một, cứ thế đếm tới mười rồi quay lại. Trong khi đi thiền hành, cũng có thể dùng con số để đếm những bước chân. Đếm một hồi, đếm không còn lộn thì tâm bắt đầu có định.

Cách thứ hai là tùy tức, tức là theo dõi hơi thở. Bỏ đếm, chỉ theo dõi thôi. Thở vào tới đâu thì biết tới đó, thở ra tới đâu thì biết tới đó. Không lộn hơi thở vào với hơi thở ra. Ở Làng Mai, các thầy ít dùng cách đếm mà thường dùng cách này, vì khi tâm đã quen, con số trở nên thừa. Người tập chỉ cần bước đi và thở, bước đi và thở, như thế là đủ.

Thực tập này rất hợp với đời sống thành phố. Từ nhà ra chợ, từ bãi xe vào văn phòng, từ cổng trường về nhà, quãng đường nào cũng có thể thành một buổi thiền hành ngắn. Không cần phải đi chậm như trong khóa tu. Chỉ cần đi với ý thức rằng mình đang đi: biết chân mình chạm đất, biết hơi thở mình đang vào ra, biết gió đang thổi qua mặt.

Có một điều lạ: khi đi chậm lại, ta bỗng thấy nhiều thứ mà trước giờ bỏ qua. Tiếng chim trên cây, mùi bánh mì mới nướng ở góc đường, nụ cười của người bán hàng quen. Những thứ ấy vẫn luôn ở đó, chỉ là trước giờ ta đi quá nhanh nên không thấy. Thiền hành không làm cho đường ngắn lại, nó làm cho quãng đường trở nên đáng sống hơn.

Đi chậm cũng là cách tập cho tâm bớt vội. Người quen vội thì làm gì cũng vội, ăn vội, nói vội, quyết định vội, rồi hối hận cũng vội. Một bước chân có ý thức là một lần nhắc mình: không cần phải chạy đua với chính mình. Tới nơi chậm một phút, mà lòng an hơn, thì vẫn là lời.

Ngày mai, thử chọn một đoạn đường ngắn, chừng năm phút đi bộ, để tập thiền hành. Không nghe nhạc, không bấm điện thoại. Chỉ đi và thở. Bước nào biết bước ấy. Nếu tâm chạy đi, dắt nó về với bàn chân. Tới nơi, dừng lại một chút, thở ba hơi rồi hãy bước vào việc. Bạn sẽ thấy ngày hôm đó bắt đầu khác đi, nhẹ nhàng hơn, mà chẳng tốn thêm đồng nào.

Đi là việc ai cũng làm mỗi ngày, mấy chục năm nay. Chỉ khác là từ nay, mỗi bước đi có thêm một người bạn đồng hành: sự tỉnh thức. Và khi tỉnh thức đi cùng mình trên từng bước chân, thì dù đi đâu, mình cũng không còn cảm giác lạc đường nữa.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• 10 Bài Giảng Về Thiền Vipassana — khóa tu thiền Vipassana (trang 44)
• Thiền Sư Khương Tăng Hội — Thích Nhất Hạnh (trang 36)
Bài liên quanLau nhà cũng là thiềnKhi cơn giận tới, hãy thở trước đãNghe thân mình nói