Mấy ngày nay, mạng xã hội chia sẻ lại một đoạn phóng sự của VTV24 trong chương trình Tọa độ việc làm, phát sóng ngày 8 tháng 11. Nhân vật chính là một cô gái trẻ, làm bốn việc cùng một lúc, thức trắng nhiều đêm liền để kịp hạn nộp bài. Có đoạn cô vừa làm vừa khóc, rồi đi thi với một cái đầu trống rỗng, không còn chữ nào.
Dưới phần bình luận, người ta cãi nhau. Một bên thương, nói rằng học phí đắt, lương làm thêm thấp, không ôm nhiều việc thì lấy gì mà sống. Một bên trách, nói rằng tự mình chọn, tham quá thì kiệt sức là phải. Cả hai bên đều có lý một phần. Nhưng có một câu hỏi ít ai đặt ra: vì sao một người trẻ lại phải ôm tới bốn việc cùng lúc mới thấy yên tâm?
Có người ôm việc vì thiếu tiền thật. Học phí, tiền trọ, tiền ăn, tiền gửi về nhà. Thiếu thứ gì cũng thành gánh nặng. Nhưng cũng có người ôm việc vì sợ. Sợ thua bạn bè. Sợ người khác đi trước mình. Sợ dừng lại một chút thì bị bỏ lại phía sau. Sợ đó âm thầm mà mạnh lắm. Nó khiến người ta nhận thêm việc dù cơ thể đã mệt, dù đầu óc đã đầy, dù đêm đã khuya.
Người xưa có một câu dạy rất ngắn: biết đủ thì được đủ, đợi cho đủ đến bao giờ mới đủ. Biết nhàn thì được nhàn, đợi nhàn đến bao giờ mới nhàn. Nghĩa là cái đủ không nằm ở con số. Người chưa biết đủ thì có bao nhiêu cũng thấy thiếu. Người biết đủ thì ít cũng thấy vừa. Câu này không dạy người ta lười biếng. Nó dạy người ta dừng lại đúng lúc, trước khi cái tham làm việc, tham tiền, tham hơn người khác, đốt hết sức mình.
Bốn việc cùng lúc nghe thì giỏi, nhưng thử hỏi: làm bốn việc mà việc nào cũng dở, có hơn làm một việc cho đàng hoàng không? Đi thi với cái đầu trống rỗng, có phải là cái giá quá đắt cho những đồng tiền kiếm thêm không? Cơ thể con người không phải cái máy. Máy chạy quá tải còn cháy. Người chạy quá tải thì ngất, thì bệnh, thì mất ngủ triền miên. Tiền kiếm được rồi lại đem đi chữa bệnh, thế thì kiếm để làm gì?
Biết đủ không có nghĩa là không cố gắng. Biết đủ là biết mình đang ở đâu, sức mình tới đâu, và việc gì thật sự cần lúc này. Một sinh viên cần học cho xong, cần ngủ cho đủ, cần một cái đầu tỉnh táo để thi. Tiền làm thêm là để phụ giúp, không phải để thay cả cuộc đời. Khi việc làm thêm bắt đầu ăn mất việc học, ăn mất giấc ngủ, ăn mất sức khỏe, thì đó là lúc phải dừng lại mà tính lại.
Cũng cần nói thẳng: xã hội hôm nay khen người bận rộn quá mức. Ai làm nhiều việc thì được gọi là chăm, là giỏi, là có ý chí. Ít ai hỏi người đó có ngủ đủ không, có vui không, có còn sức để sống không. Cái khen đó vô tình đẩy người trẻ vào một cuộc đua không có đích. Cứ chạy, chạy mãi, đến khi gục xuống mới biết mình đã chạy quá xa.
Vậy nên, nếu bạn đang ôm quá nhiều việc, hãy ngồi xuống và làm một phép tính thật thà. Thu nhập mỗi tháng là bao nhiêu. Sức khỏe mỗi tháng mất đi bao nhiêu. Việc học có bị ảnh hưởng không. Giấc ngủ có còn không. Nếu phép tính cho thấy mình đang lỗ, thì bỏ bớt một việc không phải là thua. Bỏ bớt là giữ lại cho mình một con đường dài.
Còn nếu bạn là cha mẹ, là anh chị, là người thân của một bạn trẻ đang ôm bốn việc, xin đừng chỉ khen con chăm. Hãy hỏi con có mệt không. Hãy hỏi con có cần giúp không. Một câu hỏi đúng lúc có khi cứu được một người khỏi kiệt sức. Thương con không phải là bắt con làm nhiều hơn, mà là giúp con biết dừng đúng lúc.
Biết đủ thì được đủ. Câu này nghe đơn giản, nhưng làm được thì khó. Khó vì xung quanh ai cũng chạy, khó vì mình sợ dừng lại sẽ thua. Nhưng hãy nhớ: người chạy nhanh nhất không phải là người thắng, mà là người còn sức để đi đến cuối đường. Giữ sức cho mình, đó cũng là một cách thương mình. Và thương mình cho đúng, đó là bước đầu tiên của mọi sự khôn ngoan.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư