Cuối tháng mười vừa rồi, một bài đăng trên Facebook khiến nhiều người phải kiểm tra lại điện thoại của mình. Một người chị kể rằng em gái mình đã bị lừa mất một trăm sáu mươi triệu đồng. Kẻ lừa đảo lấy ảnh của chị, lập tài khoản giả trên Viber và Zalo, nhắn tin cho em gái nói rằng chị cần vay tiền gấp. Đồng thời, chúng cũng nhắn cho chị, nói rằng em gái cần tiền. Hai chị em, mỗi người nhận được một tin nhắn giả, đều tưởng người kia đang cần giúp, đều chuyển tiền vào một tài khoản lạ mà không gọi điện hỏi nhau một câu.
Một trăm sáu mươi triệu. Tiền thật. Mất thật. Chỉ vì hai tin nhắn giả.
Cũng trong những ngày đó, một tấm hình cảnh báo khác được chia sẻ rộng rãi: giả tài khoản anh trai, lừa mất một trăm triệu. Chiêu thức y hệt nhau: lấy tên, lấy ảnh của người thân, nhắn tin vay tiền, dặn giữ bí mật, đừng nói với ai, chuyển gấp.
Nghe những chuyện như vậy, nhiều người sẽ nghĩ: sao mà dễ bị lừa thế, sao không gọi điện hỏi lại một câu. Nhưng hãy đặt mình vào vị trí của nạn nhân. Tin nhắn đến từ tài khoản mang tên người thân, mang ảnh người thân, viết giọng văn giống người thân, nói về một chuyện gấp gáp, và dặn đừng nói với ai. Trong khoảnh khắc đó, lòng mình nghĩ gì? Mình nghĩ người thân đang gặp khó khăn. Mình nghĩ mình phải giúp ngay. Mình nghĩ chậm một phút là người thân khổ thêm một phút. Cái tình thương đó, cái lòng tốt đó, chính là chỗ kẻ lừa đảo nhắm vào.
Chúng không lừa người xấu. Chúng lừa người tốt. Người càng thương người thân, càng sẵn sàng giúp đỡ, càng dễ trở thành nạn nhân. Vì vậy, đừng trách nạn nhân là dại. Hãy hiểu rằng, kẻ lừa đảo đã nghiên cứu rất kỹ tâm lý con người: họ biết mình sẽ tin người thân, biết mình sẽ vội vàng khi nghe tin gấp, biết mình sẽ ngại hỏi lại vì sợ làm người thân mất lòng.
Phật dạy: khi nghe một điều gì, chớ vội bác bỏ, mà cũng chớ vội tin ngay. Câu này nghe thì đơn giản, nhưng áp dụng vào chuyện vay tiền qua tin nhắn thì rất thiết thực. Tin nhắn nói người thân cần vay tiền gấp — thì đừng vội tin ngay. Cũng đừng vội bác bỏ. Hãy dừng lại, và kiểm chứng bằng một cách khác: gọi điện thoại trực tiếp cho người đó. Không phải nhắn tin lại, vì kẻ lừa có thể trả lời thay. Mà là gọi điện, nghe giọng nói thật, hoặc gặp mặt trực tiếp.
Đây là quy tắc vàng mà ai cũng nên nhớ, và nên dạy lại cho cả gia đình, đặc biệt là cha mẹ lớn tuổi: người thân thật sự cần tiền sẽ không bao giờ chỉ nhắn tin. Người thân thật sẽ gọi điện, sẽ nói chuyện, sẽ cho mình thời gian. Còn ai nhắn tin vay tiền, dặn giữ bí mật, giục chuyển gấp, yêu cầu chuyển vào tài khoản lạ — thì đó gần như chắc chắn là lừa đảo.
Có ba dấu hiệu để nhận ra ngay. Một là, vay tiền qua tin nhắn, không gọi điện. Hai là, dặn giữ bí mật, đừng nói với ai. Ba là, tài khoản nhận tiền là tài khoản lạ, không phải tài khoản quen thuộc của người thân. Gặp một trong ba dấu hiệu đó thì dừng ngay. Gặp cả ba thì chắc chắn là lừa.
Và một điều nữa cũng rất quan trọng: hãy thỏa thuận trước với gia đình một mật khẩu riêng, một câu hỏi riêng mà chỉ người trong nhà biết. Ví dụ, khi thật sự cần tiền gấp, người thân sẽ nói một câu gì đó mà chỉ hai người biết. Có mật khẩu đó, thì kẻ lừa dù có lấy được ảnh, lấy được tên, cũng không lấy được câu trả lời đúng.
Nếu đã lỡ chuyển tiền, thì đừng giấu, đừng xấu hổ. Hãy báo ngay cho công an và cho ngân hàng. Càng báo sớm, cơ hội phong tỏa, lấy lại tiền càng cao. Và hãy kể lại câu chuyện của mình cho người khác nghe, để người khác không mắc phải cùng một cái bẫy.
Phật dạy, tâm dẫn đầu các pháp. Tâm mình đang thế nào thì hành động sẽ theo thế ấy. Tâm đang thương, đang lo, đang vội, thì tay sẽ chuyển tiền trước khi đầu kịp nghĩ. Cho nên, cách giữ tiền tốt nhất không phải là đừng thương người thân. Cách giữ tiền tốt nhất là thương một cách tỉnh táo: thương thì thương, nhưng vẫn gọi một cuộc điện thoại để xác nhận. Một cuộc gọi mất một phút. Một phút đó có thể giữ lại một trăm sáu mươi triệu đồng, và giữ lại cả sự bình yên của cả gia đình.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư