Một ứng dụng livestream mới xuất hiện, hứa hẹn lợi nhuận cao gấp nhiều lần ngân hàng. Người tham gia chỉ cần nạp tiền, xem livestream, làm vài nhiệm vụ đơn giản, tiền lãi về đều mỗi ngày. Người này rủ người kia, cả nhà cùng tham gia, hàng xóm cũng tham gia. Đến khi ứng dụng sập, hơn bốn mươi nghìn người tham gia mới biết số tiền bị chiếm đoạt đã lên tới hơn hai trăm hai mươi tỷ đồng.
Con số này là của vụ Tatao Live, một trong những vụ lừa đảo lớn được nhắc đến nhiều trong thời gian qua. Nhưng điều đáng nói không phải là con số. Điều đáng nói là cơ chế khiến hàng chục nghìn người cùng sa vào một cái bẫy giống nhau. Cơ chế đó có tên rất đơn giản: lòng tham. Không phải tham lam kiểu xấu xa, mà là tham một cách rất con người: muốn tiền của mình sinh lời nhanh hơn, muốn đời sống khá hơn một chút, muốn không thua kém người bên cạnh.
Tứ Diệu Đế dạy rằng khổ có nguyên nhân, và gốc của khổ là lòng tham thủ, là ham muốn cứ bám chặt lấy, thêm vào chỗ này chỗ kia: tham thủ các dục lạc, tham thủ thường sinh, tham thủ đoạn sinh. Dịch ra lời thường: khi mình bám vào một ham muốn, ham muốn đó sẽ kéo theo ham muốn khác. Ban đầu chỉ nạp một ít để thử. Thấy lãi về, nạp thêm. Thấy người khác khoe lãi cao, nạp nhiều hơn nữa. Rồi rủ cả người thân cùng nạp để được hoa hồng. Mỗi bước đi đều có lý do rất hợp lý, nhưng cả chuỗi bước đi đó đều do một thứ dắt đi: lòng tham.
Kinh Pháp Cú mở đầu bằng câu: tâm dẫn đầu các pháp. Tâm mình đang tham thì mọi quyết định của mình đều đi theo hướng của lòng tham. Mình sẽ chỉ nghe những gì mình muốn nghe: lời hứa lợi nhuận, hình ảnh người khác khoe tiền, những buổi livestream náo nhiệt. Còn những dấu hiệu cảnh báo thì mình tự gạt đi: vì sao lợi nhuận cao gấp nhiều lần ngân hàng mà không ai giải thích được tiền lãi từ đâu ra, vì sao phải rủ thêm người mới thì mới được rút tiền, vì sao công ty không có địa chỉ rõ ràng. Mình thấy hết, nhưng lòng tham làm mình không muốn thấy.
Có một quy tắc đơn giản mà ai cũng có thể nhớ: lợi nhuận càng cao bất thường thì rủi ro càng cao. Tiền không tự sinh ra từ hư không. Nếu một nơi hứa trả lãi cao gấp nhiều lần ngân hàng mà không giải thích được tiền lãi lấy từ đâu, thì rất có thể tiền lãi của người vào trước chính là tiền gốc của người vào sau. Đến khi không còn người mới vào nữa, cả hệ thống sẽ sập. Người vào sau mất trắng, người rủ thêm người thân vào thì còn mang thêm cảm giác tội lỗi với chính gia đình mình.
Có người sẽ nói: nhưng tôi thấy người ta khoe rút được tiền thật mà, sao lại bảo là lừa. Đúng là có người rút được tiền thật, nhất là những người vào sớm. Nhưng tiền đó từ đâu ra, ít ai hỏi. Trong các mô hình kiểu này, tiền lãi của người vào trước thường chính là tiền gốc của người vào sau. Người vào sớm rút được, rồi khoe lên mạng, lại kéo thêm người vào sau. Vòng tròn cứ thế quay cho đến khi không còn người mới, lúc đó hệ thống sập và người vào sau cùng là người mất trắng. Người khoe tiền trên mạng có thể là người vào sớm thật, cũng có thể là người của chính hệ thống đó thuê để khoe. Dù là ai, thì tiền họ khoe cũng không chứng minh được mô hình đó là thật.
Nếu bạn hoặc người thân đã tham gia những mô hình như vậy, hãy dừng lại ngay, đừng nạp thêm để “gỡ”. Gỡ bằng cách nạp thêm chỉ làm mất thêm. Báo công an, giữ lại toàn bộ bằng chứng giao dịch, và nói thật với gia đình để cùng tìm cách. Đừng vì xấu hổ mà giấu giếm, vì giấu giếm chỉ làm cho nỗi lo lớn thêm. Nếu cảm thấy áp lực, mất ngủ kéo dài, hãy tìm đến người thân hoặc chuyên viên tâm lý để được lắng nghe.
Tiền bạc quan trọng, nhưng bình yên còn quan trọng hơn. Một đồng tiền kiếm được chậm mà chắc, vẫn hơn nhiều lần một khoản lợi nhuận hứa hẹn mà mình không hiểu nó từ đâu ra.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư