Quảng cáo hiện lên: vay 5 triệu, chỉ cần chứng minh nhân dân, năm phút giải ngân, không lãi suất tháng đầu. Người đang kẹt tiền nhìn thấy thì mừng. Bấm vào, tải app, chụp ảnh, bấm đồng ý điều khoản mà không đọc. Tiền về tài khoản trong vài phút. Lúc đó, mọi chuyện tưởng như đã xong.
Vài tuần sau, tin nhắn nhắc nợ đến. Số tiền phải trả cao hơn nhiều so với số tiền đã vay. Hỏi ra mới biết, ngoài lãi suất còn có đủ loại phí: phí dịch vụ, phí quản lý, phí trả chậm. Cộng lại, tổng chi phí có thể lên tới hàng trăm phần trăm một năm. Vay 5 triệu, trả mãi không hết. Trả xong khoản này, lại vay khoản khác để trả khoản trước. Cứ thế, nợ chồng nợ.
Theo quy định của pháp luật, lãi suất vay do các bên thỏa thuận nhưng không được vượt quá 20 phần trăm một năm. Phần lãi vượt quá mức đó không có hiệu lực. Nhưng nhiều app vay không nói rõ điều này. Chúng quảng cáo lãi thấp, rồi cộng thêm các loại phí để tổng chi phí thực tế cao gấp nhiều lần. Người vay, nhất là người đang cần tiền gấp, thường không đọc kỹ hợp đồng, không tính kỹ tổng chi phí. Đến khi hiểu ra thì đã muộn.
Chưa hết, nhiều app còn xin quyền truy cập danh bạ, hình ảnh, vị trí của người vay. Khi người vay trả chậm, chúng gọi điện, nhắn tin làm phiền cả người thân, bạn bè, đồng nghiệp. Có người bị bêu tên trên mạng xã hội, bị ghép ảnh, bị dọa nạt. Nợ tiền đã khổ, bị làm nhục trước người quen còn khổ hơn gấp bội.
Trong kinh có câu: chớ khinh việc ác nhỏ, cho rằng không tai họa. Giọt nước tuy nhỏ, lâu dần cũng đầy thùng. Vay một khoản nhỏ tưởng là không sao, nhưng khoản nhỏ đó chính là hạt giống của món nợ lớn. Một lần bấm đồng ý dễ dàng hôm nay, có thể trở thành nhiều tháng trả nợ vất vả sau này. Nợ không tự nhiên biến mất. Nó chỉ lớn lên trong im lặng.
Lại có câu: chớ tham, chớ đua tranh. Tham ở đây không chỉ là tham tiền. Tham còn là muốn có ngay, muốn giải quyết mọi thứ ngay lập tức mà không chịu khó tìm cách khác. Khi kẹt tiền, người ta hay nghĩ chỉ có một con đường là vay nóng. Nhưng thực ra còn nhiều con đường khác: nói thật với gia đình, xin gia hạn với chủ nợ, tìm việc làm thêm, bán bớt đồ không cần thiết, hoặc vay từ ngân hàng và công ty tài chính được cấp phép, với hợp đồng rõ ràng và lãi suất minh bạch.
Nếu bạn đang cần tiền gấp, hãy dừng lại một phút và tự hỏi ba điều. Thứ nhất, mình có thật sự cần số tiền này ngay bây giờ không, hay có thể chờ vài ngày? Thứ hai, tổng số tiền mình phải trả là bao nhiêu, tính cả lãi và phí? Thứ ba, nếu không trả đúng hạn thì chuyện gì sẽ xảy ra? Nếu không trả lời được cả ba câu, thì đừng bấm đồng ý.
Và nếu bạn đã lỡ vay qua app và đang bị đòi nợ quá đáng, hãy nhớ: bạn không đơn độc, và bạn có quyền được pháp luật bảo vệ. Hãy giữ lại toàn bộ tin nhắn, hợp đồng, lịch sử chuyển khoản, rồi trình báo cơ quan công an. Đừng sợ, đừng xấu hổ mà im lặng. Im lặng chỉ giúp kẻ cho vay nặng lãi, không giúp mình.
Tiền bạc có thể kiếm lại được. Nhưng một khi đã rơi vào vòng xoáy nợ nần, lấy lại sự bình yên khó hơn nhiều. Trước khi vay, hãy chậm lại một nhịp. Một phút suy nghĩ hôm nay có thể cứu mình khỏi nhiều tháng khổ sở sau này.
Nếu bạn có người thân, bạn bè đang kẹt tiền và có ý định vay qua app, hãy chia sẻ với họ những điều này. Đừng trách móc, đừng dạy đời, chỉ kể lại cho họ nghe những gì bạn biết: lãi suất thật sự là bao nhiêu, phí gồm những gì, trả chậm thì chuyện gì xảy ra. Nhiều người rơi vào bẫy không phải vì họ dại, mà vì họ không được ai nói trước. Một lời nhắc đúng lúc, một câu hỏi đúng chỗ, có thể cứu một người khỏi nhiều tháng trả nợ. Thương nhau không chỉ là cho nhau tiền. Thương nhau còn là nhắc nhau dừng lại một nhịp trước khi bấm đồng ý.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư