Đầu tháng mười một, giá vàng trong nước lại tăng. Vàng miếng SJC niêm yết quanh mức 138 đến 141 triệu đồng một lượng, vàng nhẫn cũng lên theo. Ở một số cửa hàng vàng tại Hà Nội, người ta vẫn đến mua tích lũy, có người mua hai chỉ, có người mua năm chỉ, dù giá đang cao hơn hôm trước. Người mua thì thấp thỏm, người bán cũng thấp thỏm. Mua ngay thì sợ giá đang ở đỉnh. Chờ thêm thì sợ giá còn lên nữa.
Cảnh đó quen lắm. Giá càng lên, người ta càng muốn mua. Mua rồi lại sợ giá xuống. Giá xuống lại tiếc sao hôm qua không bán. Cứ như vậy, lòng người bị giá vàng dắt đi hết ngày này qua ngày khác. Có người dành dụm cả năm mới mua được vài chỉ vàng, vậy mà chưa kịp vui đã lo. Lo giá lên thì mình mua đắt, lo giá xuống thì mình mất tiền.
Tham và sợ, hai thứ đó đi cùng nhau như hình với bóng. Tham làm mình muốn mua thêm, mua nữa, mua khi giá đang lên vì sợ bỏ lỡ. Sợ làm mình không ngủ được, cứ mở điện thoại xem giá liên tục, thấy lên thì mừng một lúc, thấy xuống thì buồn cả ngày. Cuối cùng, vàng thì nằm trong tủ, mà lòng mình thì không yên được một phút nào.
Trong Kinh Pháp Cú có một câu nói rất thẳng: Không có lửa nào như lửa tham. Lửa tham khác với những ngọn lửa khác ở chỗ nó không đốt từ ngoài vào. Nó đốt từ trong lòng mình ra. Càng cho nó ăn, nó càng lớn. Mua được một chỉ, muốn hai chỉ. Mua được hai chỉ, muốn cả cây. Có cả cây rồi, lại muốn thêm nữa. Cái cảm giác thiếu đó không bao giờ dừng lại, vì nó không nằm ở số vàng mình có. Nó nằm ở lòng tham của mình.
Người xưa không cấm tích lũy. Tích lũy là việc khôn ngoan, nhất là với người làm ăn chân chính, dành dụm từng đồng để lo cho gia đình. Nhưng tích lũy khác với chạy theo giá. Tích lũy là mình làm chủ đồng tiền của mình, mua trong khả năng, chia nhỏ ra, mua khi có tiền nhàn rỗi, không vay mượn, không đánh cược cả gia tài vào một lần mua. Còn chạy theo giá là để giá làm chủ mình, mua vì sợ, bán vì hoảng, lúc nào cũng sống trong lo âu.
Muốn biết mình đang tích lũy hay đang bị tham dắt đi, hãy hỏi mình ba câu. Mình mua vàng này bằng tiền nhàn rỗi hay bằng tiền vay mượn? Nếu giá xuống một thời gian, mình có sống yên được không, hay sẽ mất ăn mất ngủ? Và mình mua vì thật sự cần tích lũy, hay vì thấy người ta mua nên mình sợ bỏ lỡ? Trả lời thật lòng ba câu đó, nhiều khi đã biết mình nên làm gì.
Biết đủ trong chuyện tiền bạc không phải là không lo cho tương lai. Người biết đủ vẫn dành dụm, vẫn tính toán, vẫn lo cho con cái. Chỉ khác một chỗ: họ biết điểm dừng của mình. Họ mua trong khả năng, giữ trong khả năng, và không để một món tài sản quyết định xem mình có hạnh phúc hay không. Vàng có lên hay xuống, họ vẫn ngủ ngon, vẫn ăn ngon, vẫn sống như thường. Vì họ hiểu rằng, thứ giữ được mình không phải là vàng, mà là cái tâm không bị giá cả dắt đi.
Cũng nên nhớ một điều thực tế. Chênh lệch giữa giá mua vào và bán ra của vàng trong nước khá lớn, có khi vài triệu đồng một lượng. Mua rồi bán lại ngay, dù giá thế giới đứng yên, mình vẫn có thể lỗ. Cho nên ai mua vàng để lướt sóng ngắn hạn thì phải tính kỹ khoản chênh lệch này, và đừng nghe theo lời rủ rê hứa hẹn lợi nhuận cao trên mạng. Tiền của mình, mình phải tự giữ lấy, đừng giao cho những lời hứa không kiểm chứng được.
Cuối cùng, xin nói rõ một câu để ai nghe cũng yên lòng. Bài này chỉ là góc nhìn tham khảo về tâm lý tích lũy, không phải là lời khuyên đầu tư. Giá vàng lên xuống là chuyện của thị trường, không ai đoán chắc được. Việc của mình chỉ là giữ cho lòng mình không bị tham và sợ dắt đi. Vàng thì có thể giữ trong tủ, nhưng sự yên ổn thì phải giữ trong lòng. Mà cái trong lòng đó, không có giá nào mua được.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư