Đêm khuya, đường phố vắng dần. Các quán ăn đóng cửa, đèn nhà tắt dần. Chỉ còn những người lái xe ôm vẫn ngồi ở góc đường, chờ khách. Họ chờ một cuốc xe cuối, một người đi làm về muộn, một người đi thăm bệnh về khuya, một người lỡ chuyến xe cuối cùng. Đêm càng khuya, tiền càng ít, nhưng họ vẫn chờ. Vì về sớm thì ngày mai cũng phải dậy sớm. Vì mỗi cuốc xe là một ít tiền cho bữa cơm ngày mai.
Người lái xe ôm đêm thường không được ai để ý. Ban ngày, người ta nhìn họ như một phương tiện. Ban đêm, người ta còn ít nhìn hơn. Nhưng đằng sau tay lái là một người cha, một người chồng, một người con đang gánh cả gia đình. Có người chạy xe đêm vì ban ngày phải chăm vợ bệnh. Có người chạy đêm vì ban ngày làm việc khác, đêm chạy thêm để đủ tiền cho con học. Có người chạy đêm vì tuổi đã cao, không xin được việc gì khác.
Thương người lái xe ôm đêm bắt đầu từ những việc rất nhỏ. Đi xe thì trả đúng giá, đừng mặc cả kỳ kèo vài nghìn đồng lúc nửa đêm. Đừng bắt họ chạy nhanh, vượt đèn đỏ vì mình vội. Đừng ngồi sau mà bấm điện thoại, nói chuyện to, hay cáu gắt vì họ không biết đường tắt. Một cuốc xe đêm, người lái đã phải đánh đổi giấc ngủ và sự an toàn của mình. Đối xử tử tế với họ là điều tối thiểu.
Trong đạo Bụt, người ta học bốn tâm rộng lớn: từ, bi, hỷ, xả. Từ là mong người được vui. Bi là mong người bớt khổ. Nghe thì lớn, làm thì nhỏ. Với người lái xe ôm đêm, mong người bớt khổ có thể là một câu: anh chạy chậm thôi, em không vội. Một câu ấy làm người lái nhẹ nhõm cả chặng đường. Vì cả đêm họ phải chạy nhanh để kiếm thêm cuốc, chạy nhanh để về kịp. Có người bảo chậm lại, họ mới nhớ ra mình cũng cần an toàn.
Cũng đừng coi thường nghề lái xe ôm. Có người nghĩ chạy xe ôm là nghề thấp, ai không học được mới phải chạy xe. Nhưng không có nghề nào thấp khi nó nuôi sống một gia đình bằng mồ hôi của mình. Người lái xe ôm đêm không ăn cắp, không lừa ai. Họ đổi giấc ngủ lấy tiền. Coi thường họ là thiếu từ bi. Tôn trọng họ là cách thương rất thực tế, không cần tiền bạc.
Người lái xe ôm đêm cũng gặp nhiều nguy hiểm. Đường vắng, dễ gặp cướp. Mưa gió, dễ gặp tai nạn. Có người chở khách say, bị khách gây gổ. Có người chở khách đi xa, về đến nhà đã gần sáng. Thương họ là đừng làm tăng thêm nguy hiểm: đừng rủ họ chở đi chỗ vắng vẻ lúc khuya khi không cần thiết, đừng gây gổ với họ, đừng để họ phải chờ lâu ngoài đường mưa gió mà không một lời cảm ơn.
Với người thân có chồng, có cha chạy xe ôm đêm, từ bi bắt đầu từ trong nhà. Đừng trách họ về khuya, đừng cằn nhằn họ kiếm ít tiền. Hãy để sẵn một bát cơm nóng, một ly nước ấm. Hỏi họ một câu: đêm nay có lạnh không, có cuốc nào khó không. Người chạy xe đêm về nhà mà thấy nhà còn sáng đèn, còn có người chờ, thì mệt mấy cũng đỡ. Nhà là chỗ để về, không phải là chỗ để nghe trách móc thêm.
Có những việc lành rất nhỏ mà ai cũng làm được. Gặp người lái xe ôm đêm ngồi chờ khách, mua giúp họ một ổ bánh mì, một chai nước. Đêm mưa, cho họ trú nhờ mái hiên một lát. Đi xe về khuya, nói một câu cảm ơn thật lòng trước khi xuống xe. Những việc ấy không ai ghi công. Nhưng với người lái xe cả đêm không có khách, một ổ bánh mì, một câu cảm ơn có thể là điều ấm nhất trong đêm.
Trong sách xưa, người ta dạy bốn cách sống cùng nhau cho lành: cho đi, nói lời lành, làm điều có ích cho người, và cùng chia sẻ với người. Với người lái xe ôm đêm, cả bốn cách đều làm được mà không tốn bao nhiêu. Cho đi một chút tiền boa. Nói một lời lành. Làm điều có ích là đừng bắt họ chạy ẩu. Chia sẻ là hỏi han họ một câu. Từ bi không ở đâu xa. Nó ở ngay trên những chuyến xe đêm vắng.
Đêm nay, nếu phải đi xe ôm về khuya, hãy nhìn người lái xe một chút. Nhìn xem họ bao nhiêu tuổi, áo họ có ướt mưa không, mắt họ có mệt không. Rồi nói một câu lành, trả đủ tiền, và cảm ơn họ. Một chuyến xe đêm tử tế là một việc lành. Và biết đâu, chính mình cũng sẽ ngủ ngon hơn, vì mình vừa thương được một người lao động trong đêm.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư