🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Cho rồi quên đi: phước đức như hư không

Từ bi – bố thí · 7 phút đọc

Có một kiểu cho đi rất quen thuộc trong đời: cho rồi kể. Cho tiền người nghèo, rồi kể cho cả xóm nghe. Giúp ai một việc, rồi nhắc đi nhắc lại mỗi lần gặp mặt. Cúng chùa một khoản, rồi chờ người ta ghi tên mình lên bảng vàng. Cho như vậy, người nhận thì có được chút ít, nhưng người cho thì hình như cũng đang mua một thứ: mua tiếng khen, mua sự biết ơn, mua cảm giác mình là người tốt. Cho mà còn tính toán như vậy, có thật là cho không?

Trong Kinh Kim Cang, đức Phật dạy Bồ-tát Tu-bồ-đề một câu rất lạ:

Bồ-tát nên như thế mà bố thí, chẳng trụ nơi tướng. Vì cớ sao? Nếu Bồ-tát bố thí mà không trụ tướng thì phước đức cũng như hư không, khắp cả mười phương, không thể nghĩ lường.

Không trụ tướng nghĩa là gì? Nghĩa là khi cho, đừng dính vào hình tướng của việc cho: đừng dính vào người cho là ai, người nhận là ai, vật cho là gì, cho bao nhiêu, cho rồi được gì. Cho mà tâm không dính vào đâu cả. Nghe thì khó hiểu. Nhưng các thiền sư đã giảng rõ: không trụ sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp mà bố thí. Nghĩa là cho mà không dính vào cái thấy, cái nghe, cái ngửi, cái nếm, cái chạm, cái nghĩ. Cho xong rồi thôi. Như tay mở ra, vật rơi xuống, tay vẫn là tay, không giữ lại gì.

Hòa thượng Thích Thanh Từ giảng đoạn này có một câu rất hay: không trụ như vậy tâm mới trụ. Sở dĩ tâm chúng ta động, loạn là vì nó chạy theo sáu trần, dính vào cái này, vướng vào cái kia. Cho mà còn nhớ mình đã cho ai, cho bao nhiêu, người ta có cảm ơn không, thì tâm còn động. Cho mà quên đi, tâm mới yên. Nghe thì ngược đời: cho mà quên thì mới thật là cho. Nhưng ngẫm kỹ thì đúng. Vì cái làm ta khổ không phải là việc cho, mà là việc nhớ.

Hãy nhìn một người mẹ cho con ăn. Mẹ có bao giờ ghi sổ: hôm nay mẹ cho con một bát cơm, mai con phải trả mẹ một lời cảm ơn? Không. Mẹ cho mà không tính. Vì mẹ không coi đó là cho. Mẹ coi đó là việc tự nhiên, như cây cho bóng mát, như sông cho nước chảy. Bố thí không trụ tướng cũng vậy: cho như một việc tự nhiên, không cần ai ghi nhận, không cần ai trả ơn.

Trong đời thường, có hai kiểu người cho. Một kiểu cho rồi nhớ. Họ cho ai một đồng, họ nhớ cả đời. Gặp người ấy, họ nhắc: hồi đó tôi giúp anh đấy nhé. Người nhận nghe mãi cũng chán, cũng nặng lòng. Món quà ban đầu là ân huệ, sau thành gánh nặng. Một kiểu cho rồi quên. Họ giúp xong là xong. Gặp lại người ấy, họ đối xử như chưa từng có chuyện gì. Người nhận thấy nhẹ lòng. Người cho cũng nhẹ lòng. Cùng một việc cho, nhưng một kiểu làm cả hai cùng nặng, một kiểu làm cả hai cùng nhẹ.

Phật dạy: phước đức của người bố thí không trụ tướng thì như hư không, khắp cả mười phương, không thể nghĩ lường. Hư không là gì? Là khoảng không bao la, không đo được, không đếm được, không chứa hết. Phước của người cho mà không chấp cũng vậy: không đo được bằng tiền, không đếm được bằng số lần, không chứa hết trong một bảng vàng. Còn phước của người cho mà còn chấp thì đo được ngay: cho bao nhiêu, được khen bấy nhiêu, hết khen thì hết phước. Cho mà dính, phước có hạn. Cho mà không dính, phước vô hạn.

Có người hỏi: vậy cho mà không nhớ, làm sao biết mình đã làm việc tốt? Xin thưa, việc tốt không cần mình nhớ mới thành việc tốt. Cây cho bóng mát, cây có nhớ mình đã cho ai bóng mát không? Không. Nhưng bóng mát vẫn có thật. Người cho mà quên, việc tốt vẫn có thật. Nó nằm trong lòng người nhận, trong đời sống của họ, chứ không nằm trong trí nhớ của người cho.

Thực tập thì đơn giản hơn ta tưởng. Hôm nay, giúp ai một việc, rồi cố ý không kể cho ai nghe. Cho ai một món quà, rồi không nhắc lại. Cúng dường hay làm từ thiện, rồi không chờ ai biết ơn. Ban đầu sẽ thấy khó chịu: cho mà không ai biết thì cho làm gì? Nhưng làm vài lần, bạn sẽ thấy một niềm vui rất lạ: niềm vui của người cho mà không cần ai biết. Niềm vui ấy yên lặng, sâu sắc, và ở lại rất lâu. Vì nó không dựa vào lời khen của người khác. Nó dựa vào chính lòng mình.

Cho rồi quên đi. Không phải là quên người ta. Mà là quên cái tôi đã cho. Quên rằng mình là người tốt. Quên rằng mình đã làm ơn. Khi cái tôi ấy biến mất, việc cho mới thật sự trong sạch. Và khi việc cho đã trong sạch, phước đức tự nhiên như hư không: khắp cả mười phương, không thể nghĩ lường. Đó là bố thí cao nhất mà đức Phật đã dạy. Không phải cho nhiều nhất. Mà là cho mà lòng không vướng gì.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Kim Cang, phẩm Bố thí không trụ tướng — Kinh Kim Cang giảng giải (HT Thích Thanh Từ), tr. 14
Bài liên quanTừ bi bắt đầu từ người thân trong nhàCho người lạ một ly nước, một chỗ ngồiThương người nghèo mà vẫn giữ thể diện cho họ