🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Cho người ta một cơ hội thứ hai

Từ bi – bố thí · 8 phút đọc

Có một người đàn ông trong xóm tôi, hồi trẻ từng đi tù ba năm vì đánh nhau. Ra tù, anh về làng, ai cũng tránh. Đi chợ, người ta không bán hàng cho anh. Đi xin việc, chỗ nào nghe đến hai chữ "tiền án" cũng lắc đầu. Anh sống lủi thủi một mình, ngày đi phụ hồ, tối về ngồi trước hiên nhà, nhìn ra đường. Có lần anh bảo với tôi: "Người ta cứ nhìn tôi như thể tôi vẫn còn là thằng của ngày xưa. Tôi đã trả giá rồi. Nhưng dường như cái giá ấy không bao giờ đủ."

Câu nói ấy làm tôi nghĩ mãi. Con người ta, khi phạm lỗi, phải trả giá. Điều đó là đúng. Nhưng trả giá xong rồi thì sao? Có được làm lại không? Hay lỗi lầm ấy sẽ theo người ta suốt đời, như một cái bóng không bao giờ rời? Nếu lỗi lầm theo người ta suốt đời, thì việc sửa sai còn ý nghĩa gì nữa? Nếu không có đường quay lại, thì người ta quay lại để làm gì?

Trong sách Phật có dạy về hạnh tha thứ. Trong quyển Mười Điều Thiện, có đoạn viết: chỉ có tấm lòng từ mới bao dung, tha thứ được lầm lỗi của kẻ khác. Bao dung, tha thứ được lầm lỗi của kẻ khác. Câu ấy nghe nhẹ, nhưng làm thì khó vô cùng. Vì tha thứ không phải là quên. Tha thứ không phải là coi như chưa từng xảy ra. Tha thứ là nhìn thấy lỗi lầm của người ta, nhớ nó, nhưng vẫn mở ra một lối đi cho họ quay lại. Tha thứ là nói: anh đã sai, nhưng anh vẫn còn cơ hội để đúng.

Trong Kinh Trung Bộ, Đức Phật dạy một câu kệ: "Nó mắng tôi, đánh tôi! Nó hại tôi, cướp tôi! Không ôm oán niệm ấy, hận thù sẽ tự nguôi." Không ôm oán niệm ấy. Nghĩa là đừng ôm mãi câu chuyện cũ trong lòng. Người ta đã làm mình đau. Mình nhớ. Mình ôm. Mình kể lại cho người này người kia nghe. Mỗi lần kể, vết thương lại rách ra một lần nữa. Còn người kia, có khi họ đã thay đổi rồi. Có khi họ đã hối hận rồi. Nhưng mình vẫn giữ họ ở nguyên trong câu chuyện cũ, không cho họ bước ra.

Cho người ta một cơ hội thứ hai, không có nghĩa là mình dễ dãi. Không có nghĩa là mình quên hết, rồi để người ta làm lại điều cũ với mình lần nữa. Cơ hội thứ hai phải đi kèm với ranh giới rõ ràng. Anh được quay lại, nhưng anh phải chứng minh bằng hành động. Anh được tin lần nữa, nhưng niềm tin ấy phải được xây lại từ đầu, từng chút một. Tha thứ không phải là mở cửa toang ra, ai muốn vào thì vào. Tha thứ là mở một khe cửa, đủ để người thật lòng muốn sửa sai bước qua.

Tôi nhớ trong sách Trách Vụ Phật Tử Tại Gia, Hòa thượng Thích Thanh Từ dạy rằng, khi đã nhường nhịn nhau rồi, cần phải vui vẻ tha thứ cho nhau, không bao giờ nhắc đến lỗi lầm ấy nữa. Không bao giờ nhắc đến lỗi lầm ấy nữa. Câu này mới khó. Vì nhiều người tha thứ bằng miệng, nhưng lòng thì vẫn nhắc. Mỗi lần cãi nhau, lại lôi chuyện cũ ra. "Hồi đó anh đã làm thế này, thế kia." Mỗi lần lôi ra, là một lần vết thương cũ bị xé ra. Người ta đã cố gắng sửa sai, mà mình cứ nhắc, thì họ sửa để làm gì? Tha thứ thật sự là khi chuyện cũ không còn là vũ khí nữa. Nó chỉ còn là một bài học, để cả hai cùng nhớ, cùng tránh.

Người đàn ông trong xóm tôi, cuối cùng cũng có người cho anh cơ hội. Đó là một ông chủ thầu xây dựng, thuê anh phụ hồ. Ông bảo: "Tôi không quan tâm anh đã làm gì. Tôi chỉ quan tâm hôm nay anh làm việc thế nào." Chỉ một câu ấy thôi, mà anh làm việc chăm chỉ nhất đội. Ba năm sau, anh thành thợ chính. Năm năm sau, anh cưới vợ, sinh con. Bây giờ anh là người hay giúp đỡ mấy đứa trẻ hư trong xóm, bảo chúng: "Đừng đi vào vết xe của anh. Mà nếu lỡ đi rồi, thì quay lại được. Anh đã quay lại rồi đây."

Có người sẽ hỏi: nhưng nếu người ta không xứng đáng thì sao? Nếu người ta lợi dụng cơ hội thứ hai để làm điều xấu tiếp thì sao? Câu hỏi ấy rất thật. Và câu trả lời là: cơ hội thứ hai không phải là vô hạn. Mình cho một lần, hai lần, nhưng không phải mãi mãi. Nếu người ta không trân trọng, thì mình có quyền đóng cửa lại. Tha thứ không có nghĩa là để người ta giẫm lên mình hoài. Tha thứ là mình mở cửa, còn bước qua hay không, là việc của họ.

Cho người ta một cơ hội thứ hai, thật ra cũng là cho chính mình một cơ hội. Cơ hội để mình không phải mang oán hận đi suốt đời. Cơ hội để mình ngủ ngon hơn. Cơ hội để mình nhìn người khác bằng con mắt mới, thay vì cứ nhìn họ qua lăng kính của quá khứ. Người ôm oán niệm, người khổ đầu tiên là chính mình. Câu kệ trong kinh đã nói rõ: ôm oán niệm ấy, hận thù không thể nguôi. Buông oán niệm ấy, hận thù sẽ tự nguôi. Người được tha thứ có thể là họ. Nhưng người được nhẹ lòng, chắc chắn là mình.

Hôm nay, nếu có ai đó trong đời bạn đang cần một cơ hội thứ hai, hãy thử mở một khe cửa. Không cần mở to. Chỉ cần một khe nhỏ, đủ ánh sáng lọt qua. Người ta có bước qua hay không, là việc của họ. Nhưng việc mở cửa, là việc của mình. Và biết đâu, nhiều năm sau, chính người ấy sẽ kể lại rằng: có một người đã cho tôi cơ hội làm lại, và nhờ đó, đời tôi đã rẽ sang một hướng khác.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Mười Điều Thiện (Phúc Trung) — trang 1 (chỉ có tấm lòng từ mới bao dung, tha thứ được lầm lỗi của kẻ khác)
• Kinh Trung Bộ 128 (HT Thích Minh Châu dịch) — trang 2 (Không ôm oán niệm ấy, hận thù sẽ tự nguôi)
• Trách Vụ Phật Tử Tại Gia (HT Thích Thanh Từ) — trang 1 (nhường nhịn nhau rồi, cần phải vui vẻ tha thứ cho nhau, không bao giờ nhắc đến lỗi lầm ấy nữa)
Bài liên quanMột cái ôm đúng lúcĐừng để lòng tốt của mình thành gánh nặngNgười hay nói lời cay