🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Người buôn bán thua lỗ: đừng cười khi người ta ngã

Từ bi – bố thí · 6 phút đọc

Chị Hoa mở quán tạp hóa đầu ngõ đã mười năm. Quán nhỏ, hàng hóa không nhiều. Nhưng người trong xóm quen mua ở đó. Cần gói mì, chai nước mắm, lúc nào chị cũng có. Có khi khách mua thiếu, chị cho ghi sổ, cuối tháng trả.

Năm ngoái, siêu thị lớn mở ngay đầu đường. Hàng hóa nhiều, giá rẻ. Khách trong xóm dần dần sang đó mua. Quán chị Hoa vắng hẳn. Chị nhập hàng ít đi. Có tháng tiền lời không đủ trả tiền mặt bằng. Chị vay thêm để cầm cự. Rồi vay thêm nữa. Nợ chồng nợ. Cuối cùng chị phải đóng quán.

Ngày chị dọn hàng, vài người hàng xóm đứng nhìn. Có người nói: "Thấy chưa, buôn bán mà không biết tính, thua lỗ là phải." Có người nói: "Quán nhỏ vậy mà đòi cạnh tranh với siêu thị, thua là đúng." Chị Hoa nghe hết. Chị không cãi. Chị chỉ cúi đầu xếp hàng vào thùng, mắt đỏ hoe.

Người buôn bán thua lỗ, cái đau không chỉ là mất tiền. Cái đau là mất mặt. Là cảm giác mình thất bại. Là những lời bàn tán sau lưng. Là ánh mắt thương hại của người quen. Lúc đó, một câu chê bai cũng đủ làm người ta gục hẳn. Còn một câu an ủi thì có thể giữ người ta đứng dậy.

Kinh Pháp Cú có câu: "Không hận diệt hận thù, là định luật ngàn thu." Hận thù ở đây không chỉ là hận người khác. Còn là hận chính mình, hận số phận, hận cái thời thế làm mình thất bại. Người thua lỗ dễ ôm hận. Hận đời bất công. Hận mình dại dột. Hận người cười mình. Cái hận đó, nếu không buông, sẽ theo người ta rất lâu.

Đừng cười khi người ta ngã. Câu này nghe đơn giản mà nhiều người không làm được. Thấy người khác thua lỗ, mình cười. Thấy người khác phá sản, mình bàn tán. Mình tưởng mình chỉ nói cho vui. Nhưng người nghe thì đau. Một câu nói vui của mình, có khi là cái đẩy cuối cùng làm người ta không gượng dậy nổi.

Thay vì cười, mình có thể làm gì. Mình có thể hỏi chị Hoa một câu: "Chị tính làm gì tiếp theo?" Chỉ hỏi vậy thôi. Không cần cho tiền. Không cần giúp vốn. Chỉ cần để chị biết, mình không coi chị là người thất bại. Chị chỉ là người đang gặp khó. Hai điều đó khác nhau nhiều lắm.

Có người từng thua lỗ kể lại: "Lúc tôi trắng tay, người giúp tôi nhiều nhất không phải người cho tôi vay tiền. Là người rủ tôi đi uống cà phê, nghe tôi kể hết chuyện, rồi nói: Thua keo này, ta bày keo khác. Câu đó tôi nhớ mãi." Một câu nói đúng lúc, giá trị hơn nhiều tiền. Vì tiền thì trả nợ được. Còn lòng tin thì tiền không mua được.

Chị Hoa sau khi đóng quán, xin đi làm thu ngân cho một cửa hàng khác. Lương không cao. Nhưng chị làm việc chăm chỉ. Chị nói: "Tôi không sợ nghèo. Tôi chỉ sợ người ta nhìn tôi bằng ánh mắt coi thường. May mà có mấy người hàng xóm vẫn chào hỏi tôi như trước. Họ không hỏi tôi sao đóng quán. Họ chỉ hỏi tôi khỏe không. Vậy là đủ."

Thương người buôn bán thua lỗ là vậy. Đừng cười khi người ta ngã. Đừng bàn tán khi người ta mất mát. Một câu hỏi thăm. Một thái độ bình thường. Một cái nhìn không coi thường. Những thứ đó không tốn tiền. Nhưng với người vừa ngã, chúng là cái tay chìa ra để họ nắm lấy mà đứng dậy. Và khi mình chìa tay ra, mình cũng đang diệt đi một chút hận thù trong lòng người. Đó là định luật ngàn thu, bắt đầu từ một câu nói tử tế.

Trong xóm có chú Tư từng mở quán ăn rồi thua lỗ. Chú đóng quán, đi làm thuê. Mấy năm sau, chú dành dụm mở lại một quán nhỏ hơn. Giờ quán chú đông khách. Người ta hỏi chú làm lại bằng cách nào. Chú cười: "Tôi thua một lần, tôi học được nhiều thứ. Nhưng quan trọng nhất là lúc tôi thua, không ai cười tôi. Hàng xóm vẫn chào tôi như trước. Vợ tôi vẫn tin tôi. Nên tôi mới dám làm lại." Một người thua lỗ mà dám làm lại, phần lớn là nhờ những người xung quanh không cười họ. Đừng cười khi người ta ngã. Vì biết đâu ngày mai tới lượt mình ngã. Lúc đó, mình cũng mong có người chìa tay ra, chứ không phải đứng cười.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú — kệ 5: "Không hận diệt hận thù, là định luật ngàn thu" (Kinh Pháp Cú, BudSas dhp_ev01.htm)
Bài liên quanNgười bạn thân phá sản: ở lại lúc người ta trắng tayNgười bị tai biến tập đi từng bước: thương là kiên nhẫn chờNgười sửa xe dạo giữa trưa nắng: một ly nước cũng là bố thí