🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Thương người già bị lãng quên trong chính nhà mình: con cháu ở gần mà lòng ở xa

Từ bi – bố thí · 7 phút đọc

Trong một căn nhà ba tầng ở thành phố, bà cụ tám mươi tuổi ngồi một mình ở góc phòng khách, nhìn ra cửa sổ. Con trai bà đi làm từ sáng tới tối. Con dâu bận rộn với công việc và con nhỏ. Cháu nội đi học cả ngày, về nhà lại cắm mặt vào điện thoại. Bà ngồi đó, ngày này qua ngày khác, ít ai nói chuyện với bà. Bà không ở viện dưỡng lão. Bà ở trong chính nhà mình. Nhưng bà cô đơn như thể mình đang ở một nơi xa lạ.

Người già bị lãng quên trong chính nhà mình là một nỗi buồn rất phổ biến mà ít ai nói ra. Con cháu không bỏ rơi bà về vật chất. Bà ăn đủ, mặc đủ, có phòng riêng, có thuốc uống đầy đủ. Nhưng bà thiếu một thứ: sự quan tâm. Không ai hỏi bà hôm nay thế nào. Không ai ngồi nghe bà kể chuyện cũ. Không ai để ý rằng bà đã im lặng hơn trước, ăn ít hơn trước, ngủ nhiều hơn trước. Người già không cần nhiều tiền. Họ cần được nhìn thấy, được nghe, được nhớ tới.

Thương người già trong nhà, trước hết là dành thời gian cho họ. Không cần nhiều. Mười phút mỗi ngày ngồi uống trà cùng bà, hỏi bà hôm nay có đau lưng không, kể cho bà nghe một chuyện vui ở chỗ làm. Mười phút ấy, với người trẻ thì nhỏ, với người già thì lớn. Người già sống bằng ký ức và bằng sự quan tâm của con cháu. Một ngày không ai nói chuyện với mình, là một ngày dài lắm. Một tuần không ai hỏi thăm, là một tuần buồn lắm.

Lời nói với người già cần đặc biệt nhẹ nhàng. Người già hay quên, hay lặp lại, hay kể chuyện cũ nhiều lần. Đừng gắt: bà nói rồi, bà kể rồi. Hãy nghe lại như lần đầu. Với bà, câu chuyện cũ không phải là câu chuyện, mà là cả một đời người. Nghe bà kể, là đang cho bà một món quà: sự lắng nghe. Trong đạo Bụt, người ta dạy rằng bất cứ lời nói nào có thể đem lại sự yên tĩnh và soi sáng được lòng người đều là bố thí. Một lời nói nhẹ với bà, một câu hỏi thăm thật lòng, là đang cho đi món quà quý giá nhất: sự bình an.

Thương cũng là để ý tới những thay đổi nhỏ. Bà ăn ít đi, có thể bà đang buồn. Bà ngủ nhiều hơn, có thể bà đang mệt. Bà không còn thích xem ti vi, có thể mắt bà đã mờ. Bà hay làm rơi đồ, có thể tay bà đã yếu. Người già ít khi nói ra nhu cầu của mình, vì họ sợ làm phiền con cháu. Họ chịu đựng trong im lặng. Con cháu thương bà, là người chịu để ý, chịu hỏi, chịu đưa bà đi khám khi thấy bà có dấu hiệu lạ. Đừng đợi đến khi bà ngã bệnh mới hỏi han.

Trong đạo Bụt có dạy về bốn tâm rộng lớn, trong đó chữ xả có nghĩa là không loại trừ ai. Người già trong nhà, dù bà có chậm chạp, dù bà có hay quên, dù bà có khó tính, cũng là người thân của mình. Không loại trừ bà ra khỏi sinh hoạt gia đình. Ăn cơm cùng bà, đừng để bà ăn một mình. Đi chơi cùng bà, đừng để bà ngồi nhà một mình. Quyết định việc trong nhà, hãy hỏi ý bà, dù bà không còn quyết định được nhiều. Được hỏi ý kiến, là được tôn trọng. Người già cần nhất là cảm giác mình vẫn còn có ích, vẫn còn thuộc về gia đình này.

Có những gia đình bận rộn đến mức thuê người giúp việc chăm bà, rồi yên tâm đi làm. Thuê người chăm là cần thiết, nhưng không thể thay thế con cháu. Người giúp việc có thể cho bà ăn, cho bà uống thuốc, nhưng không thể cho bà cảm giác được thương bởi chính con cháu mình. Bà cần con trai mình hỏi thăm, cần cháu nội mình ôm một cái, cần con dâu mình ngồi lại nói vài câu. Những việc ấy, không ai làm thay được.

Với chính người già, xin có đôi lời. Nếu con cháu bận rộn, hãy nói ra nhu cầu của mình, đừng chịu đựng trong im lặng. Nói với con: hôm nay mẹ muốn ăn cơm cùng các con. Nói với cháu: bà muốn cháu kể cho bà nghe chuyện ở trường. Người già thường ngại làm phiền, nhưng nói ra không phải là làm phiền. Nói ra, là cho con cháu cơ hội được thương mình. Im lặng chịu đựng, chỉ làm cho khoảng cách lớn thêm.

Nếu hôm nay mình còn cha mẹ già trong nhà, xin hãy thử một lần ngồi xuống bên cạnh họ. Hỏi họ một câu. Nghe họ kể một chuyện cũ. Ôm họ một cái. Đừng đợi đến khi họ không còn nữa mới hối hận. Người già bị lãng quên trong chính nhà mình, không cần gì nhiều. Họ chỉ cần biết rằng con cháu ở gần, và lòng cũng ở gần. Ở gần mà lòng ở xa, thì vẫn là xa. Ở gần mà lòng cũng gần, thì dù nhà nhỏ, bà vẫn thấy ấm.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Đạo Bụt Nguyên Chất (Thích Nhất Hạnh) — tr. 191: "Trong đạo Bụt chúng ta được học Tứ vô lượng tâm, từ-bi-hỷ-xả, xả có nghĩa là không loại trừ"
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — tr. 232: "bất cứ lời nói nào có thể đem lại sự yên tĩnh và soi sáng được lòng người đều được gọi là Bồ Tát thí"
Bài liên quanCho người đang đói một bữa cơm nóngTha thứ cho người anh em đã làm mình mất lòng tinGiúp người hàng xóm lúc nửa đêm