Buổi chiều, hai cha con đi dạo trong công viên. Đứa con gái sáu tuổi chỉ tay về phía một ông cụ đang ngồi một mình trên ghế đá, hỏi: "Ba ơi, sao ông đó ngồi một mình vậy? Ông không có ai thương hả ba?"
Câu hỏi của con trẻ nghe ngây thơ mà khó trả lời. Người cha ngập ngừng một lúc, rồi nói: "Chắc ông đang đợi ai đó. Hoặc ông thích ngồi một mình ngắm chiều." Con bé lại hỏi: "Vậy mình có cần thương ông không ba? Ông đâu phải người nhà mình."
Người cha ngồi xuống bên con. Ông nói: "Con thương người nhà mình, đó là điều tự nhiên. Nhưng nếu con chỉ thương người nhà mình, thì lòng con nhỏ lắm. Lòng con chỉ chứa được vài người. Còn nếu con học cách thương cả người lạ, thì lòng con sẽ rộng ra. Rộng tới đâu thì con sẽ vui tới đó."
Đứa trẻ nghe vậy thì gật gù, nhưng mắt vẫn còn thắc mắc. Nó hỏi tiếp: "Thương người lạ thì được gì hả ba?" Người cha cười: "Được nhiều lắm. Được thấy người khác vui. Được thấy mình có ích. Được ngủ ngon hơn. Nhưng quan trọng nhất là, sau này khi con gặp khó khăn, con sẽ không thấy mình cô đơn. Vì con đã quen với việc thương người, thì con cũng sẽ tin rằng người khác sẽ thương mình."
Dạy con biết thương người, không phải là dạy con một bài học đạo đức khô khan. Mà là chỉ cho con thấy: thương người là một cách sống làm cho mình vui. Đứa trẻ giúp bạn nhặt đồ chơi bị rơi, nó vui. Đứa trẻ chia cho bạn một nửa cái bánh, nó vui. Niềm vui đó không ai dạy nó. Nó tự có trong lòng. Việc của người lớn chỉ là đừng làm cho niềm vui đó mất đi.
Có những người lớn, khi thấy con mình chia đồ chơi cho bạn, thì mắng: "Sao con dại thế, đồ của mình mà cho người ta?" Câu nói đó nghe thì như dạy con khôn. Nhưng thật ra, nó đang dạy con ích kỷ. Đứa trẻ học rất nhanh. Nó học rằng giữ khư khư cho mình mới là khôn. Lớn lên, nó sẽ sống với cái khôn đó. Và cái khôn đó sẽ làm nó cô đơn.
Đạo Phật dạy về bốn tâm rộng lớn: từ, bi, hỷ, xả. Tâm từ là mong mọi người được vui, không phân biệt quen hay lạ. Tâm bi là mong mọi người hết khổ, không phân biệt người nhà hay người dưng. Nghe thì lớn, nhưng bắt đầu thì nhỏ: từ một đứa trẻ biết chia cái bánh, biết nhường bạn chơi trước, biết hỏi thăm ông cụ ngồi một mình trên ghế đá.
Người cha kể cho con nghe một câu chuyện nhỏ. Có một vị Bồ Tát thấy người bị đánh bằng roi, thì trên mình vị ấy cũng hiện lên vết roi như chính mình bị đánh. Vì với lòng từ bi thật sự, thấy ai khổ là mình khổ. Khổ của người khác không còn là chuyện của người khác nữa. Nó trở thành chuyện của mình. Nghe xong, con bé im lặng. Nó nhìn về phía ông cụ trên ghế đá, rồi nói: "Ba ơi, hay mình mua cho ông một ly nước?"
Hai cha con đi mua một ly nước mát, mang tới cho ông cụ. Ông cụ ngạc nhiên, rồi cười rất tươi. Ông nói cảm ơn, hỏi con bé tên gì, học lớp mấy. Con bé trả lời líu lo. Lúc về, nó nắm tay ba, nói: "Ba ơi, thương người lạ vui thiệt." Người cha gật đầu. Ông biết, hôm nay mình vừa gieo được một hạt giống tốt trong lòng con.
Có người hỏi: dạy con thương người để làm gì, trong khi đời này người ta cứ dạy nhau phải khôn, phải giữ lấy mình? Câu trả lời đơn giản lắm. Người biết thương người thì đi đâu cũng có bạn. Gặp khó khăn thì có người giúp. Ngủ thì ngon giấc. Sống thì nhẹ lòng. Còn người chỉ biết giữ lấy mình, thì càng giữ càng thấy thiếu. Càng thiếu càng thấy sợ. Sống như vậy, khổ lắm.
Con trẻ sinh ra vốn đã biết thương người. Chỉ cần người lớn đừng làm mất đi điều đó. Đừng dạy con khôn bằng cách dạy con ích kỷ. Đừng dạy con mạnh bằng cách dạy con vô cảm. Hãy để con được thương người, được giúp người, được vui với niềm vui của người khác. Đó là món quà lớn nhất cha mẹ có thể cho con.
Chiều hôm đó, ông cụ ngồi trên ghế đá vẫn ngồi đó. Nhưng khác một điều: ông không còn ngồi một mình nữa. Bên cạnh ông là ly nước mát của một đứa trẻ sáu tuổi. Và trong lòng đứa trẻ đó, có một hạt giống vừa mới nảy mầm.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư