Có người trong túi không có đồng nào dư. Tiền lương vừa đủ ăn, đủ trả tiền nhà, cuối tháng còn phải tính toán từng đồng. Thấy người ta làm từ thiện lớn, ủng hộ tiền triệu, xây nhà tình thương, mình chạnh lòng: mình nghèo thế này thì lấy gì mà bố thí, lấy gì mà tạo phước. Rồi tự kết luận: bố thí là việc của người giàu, mình không có phần.
Sách xưa nói khác hẳn. Trong Địa Ngục Biến Tướng Đồ, lời Phật dạy được ghi lại rất rõ: bố thí tài vật được quả báo giàu sang, bố thí pháp được thông minh trí huệ, bố thí vô úy được sống lâu, khỏe mạnh. Càng thí càng nhiều. Nghe kỹ thì thấy: bố thí đâu chỉ có một thứ là tiền. Có ba thứ để cho: tài vật là tiền của, pháp là lời hay điều đúng, vô úy là cho người ta bớt sợ. Không có tiền, mình vẫn còn hai thứ kia, mà hai thứ kia đôi khi quý hơn tiền rất nhiều.
Bố thí pháp là cho đi lời hay, điều đúng. Kinh Pháp Cú có câu: tặng Phật pháp vượt xa bố thí. Tặng một lời đúng lúc, giá trị hơn tặng tiền rất nhiều. Một người bạn đang tính làm việc sai, mình nói một câu can ngăn, đó là bố thí pháp. Một đứa trẻ hàng xóm không biết làm bài, mình ngồi chỉ cho nó hiểu, đó là bố thí pháp. Một người đang buồn vì bị người khác lừa, mình kể cho họ nghe câu chuyện nhân quả để họ bình tâm lại, đó cũng là bố thí pháp. Không tốn đồng nào, chỉ tốn một chút thời gian và một tấm lòng.
Bố thí vô úy là cho người ta bớt sợ. Có người bệnh nằm viện, sợ lắm, chỉ cần có người ngồi bên cạnh, nắm tay một lúc, nỗi sợ đã vơi đi một nửa. Có đứa trẻ lạc đường khóc giữa chợ, mình dắt nó tới chỗ công an, đứng chờ tới khi cha mẹ nó tới, đó là bố thí vô úy. Có người đồng nghiệp mới vào làm, run rẩy vì chưa quen việc, mình chỉ cho họ từng bước, nói một câu đừng lo, có gì hỏi anh, đó cũng là bố thí vô úy. Người ta sợ nhất là cảm giác một mình. Mình ở bên họ lúc họ sợ, là mình đã cho đi một thứ rất lớn.
Còn bố thí tài vật, không có tiền thì cho bằng sức lực, bằng thời gian, bằng đôi tay. Giúp bà cụ gánh hàng qua đường. Đỡ người ta đẩy xe bị chết máy giữa đường. Qua nhà hàng xóm phụ một tay dọn dẹp sau cơn mưa. Nấu thêm một nồi cháo mang sang cho người ốm. Những việc đó không cần tiền, chỉ cần mình chịu khó đứng dậy, chịu khó bước ra khỏi nhà. Kinh Pháp Cú có câu: bố thí nhiều chiến thắng san tham. Mỗi lần mình cho đi như vậy, lòng tham, lòng keo kiệt trong mình lại mòn đi một chút. Cho càng nhiều, lòng càng rộng.
Cũng cần nói một điều cho rõ: bố thí không cần tiền, nhưng không có nghĩa là cho bừa, cho vô tội vạ. Cho đúng người, đúng lúc, đúng thứ người ta cần, mới là cho khôn ngoan. Người ta đói thì cho bát cơm, đừng cho lời khuyên. Người ta buồn thì lắng nghe, đừng giảng đạo. Người ta cần việc làm thì giới thiệu việc làm, đừng cho tiền rồi thôi. Cho mà làm người nhận tủi thân, thì cho đó chưa trọn. Cho mà làm mình kiệt sức, nợ nần, thì cho đó chưa khôn. Bố thí là cho trong khả năng của mình, cho mà lòng nhẹ, không phải cho để rồi hối hận.
Có người sẽ hỏi: tôi nghèo, tôi cho đi như vậy thì tôi được gì? Sách dạy: càng thí càng nhiều. Nhưng cái nhiều ở đây không phải là tiền bạc quay lại ngay. Cái nhiều là lòng mình rộng ra, bạn bè thương mình hơn, người ta nhớ tới mình lúc mình khó khăn. Người hay cho đi, lúc mình ngã xuống, sẽ có nhiều bàn tay đỡ mình dậy. Đó là quả báo thấy được ngay trong đời này, không cần chờ tới đời sau. Còn quả báo đời sau, sách đã nói rồi, mình cứ tin mà làm, không cần tính toán chi li.
Người nghèo bố thí bằng tay không, nhưng tay không không có nghĩa là không có gì. Mình có lời nói lành, có đôi tay khỏe, có thời gian, có sự lắng nghe, có một trái tim biết thương người. Những thứ đó, người giàu chưa chắc đã có nhiều hơn mình. Đừng đợi tới lúc giàu mới bắt đầu cho. Giàu rồi mới cho thì lòng keo kiệt đã quen rồi, khó cho lắm. Nghèo mà vẫn cho được, đó mới là bố thí thật sự. Bắt đầu từ hôm nay, từ một việc nhỏ: nói một câu lành, giúp một việc nhỏ, ngồi bên một người đang sợ. Tay không mà vẫn cho được, đó là bố thí của người nghèo, mà cũng là bố thí đẹp nhất.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư