🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Vợ con của người đang ở tù: thương cả những người ở ngoài song sắt

Từ bi – bố thí · 9 phút đọc

Người đàn ông trong xóm vừa đi tù. Tội của anh không nhỏ, cả xóm đều biết. Nhưng người ở lại thì không ai nhắc đến. Vợ anh vẫn đi làm công nhân, sáng đi tối về, một mình nuôi hai đứa con. Đứa lớn học lớp sáu, bị bạn bè trêu: ba mày đi tù. Đứa nhỏ học lớp hai, chưa hiểu chuyện, chỉ hỏi mẹ: sao ba không về. Người vợ không biết trả lời sao. Cô vừa lo tiền nhà, tiền học cho con, vừa lo đối mặt với ánh mắt của hàng xóm mỗi khi bước ra khỏi cửa.

Có một sự thật ít ai nói ra: khi một người đi tù, không chỉ mình người đó chịu tội. Vợ con họ cũng chịu, theo một cách khác. Họ không phạm tội, nhưng họ phải sống trong cái bóng của tội đó. Đi đâu cũng bị nhìn, làm gì cũng bị xét. Con cái bị bạn bè xa lánh. Vợ bị người ta xì xào sau lưng. Nỗi khổ của họ không có bản án nào tuyên, nhưng nó kéo dài suốt những năm tháng người chồng, người cha ở trong tù.

Kinh có câu: hận thù diệt hận thù, đời này không thể có. Từ bi diệt hận thù, là định luật ngàn thu. Câu này thường được hiểu là nói về người gây tội và người bị hại. Nhưng nó cũng đúng với những người xung quanh. Xã hội giận người phạm tội, rồi giận lây sang vợ con họ. Cơn giận đó không làm người phạm tội tốt lên, mà chỉ làm vợ con họ khổ thêm. Từ bi trong trường hợp này là dừng cơn giận đúng chỗ: tội của ai thì người đó chịu, đừng bắt vợ con họ chịu thay.

Người vợ của người đang ở tù cần được thương bằng cách nào. Trước hết, đừng khuyên cô bỏ chồng. Rất nhiều người, với ý tốt, sẽ nói: bỏ đi cho rồi, giữ làm gì một người như vậy. Nhưng đó là cuộc đời của cô, không phải của người khuyên. Cô có thể bỏ, cô có thể chờ, cô có thể quyết định sau. Điều cô cần lúc này không phải là một lời khuyên về hôn nhân, mà là một bàn tay đỡ về thực tế: một công việc ổn định, một người trông con giúp khi cô tăng ca, một khoản vay nhỏ để qua tháng khó. Thương là giúp những việc cụ thể, không phải dạy người ta phải sống như thế nào.

Thứ hai, đừng thương hại cô. Thương hại và thương yêu là hai thứ khác nhau. Thương hại là nhìn cô bằng con mắt tội nghiệp, nói những câu làm cô thấy mình thấp kém. Thương yêu là nhìn cô bằng con mắt bình đẳng: cô là một người phụ nữ đang gánh vác gia đình một mình, và cô xứng đáng được tôn trọng như bất cứ người phụ nữ nào khác. Một câu chào bình thường, một lần rủ cô đi chợ cùng, một lần khen con cô học giỏi, những điều bình thường đó lại là những điều cô cần nhất. Vì cô không muốn được đối xử như một người đáng thương. Cô muốn được đối xử như một người bình thường.

Đứa trẻ trong gia đình đó cũng cần được thương riêng. Đứa lớn bị bạn bè trêu, nó sẽ xấu hổ, sẽ giận ba mình, sẽ có khi muốn bỏ học. Người lớn cần nói với nó một điều rất quan trọng: ba con phạm lỗi, nhưng con không phạm lỗi. Lỗi của ba không phải là lỗi của con. Con vẫn là một đứa trẻ tốt, vẫn xứng đáng được bạn bè chơi cùng, vẫn xứng đáng được thầy cô thương. Một câu nói như vậy, nếu được nói bởi một người mà đứa trẻ tin tưởng, có thể cứu nó khỏi nhiều năm tự ti.

Đứa nhỏ thì chưa hiểu chuyện. Nó chỉ biết ba không về. Người mẹ có thể nói với nó bằng lời thật, nhẹ nhàng: ba đang ở xa, ba đang sửa lỗi của mình, rồi ba sẽ về. Đừng nói dối nó rằng ba đi làm xa, vì sau này nó biết sự thật, nó sẽ mất lòng tin. Cũng đừng kể cho nó nghe mọi chi tiết về tội của ba, vì nó chưa đủ lớn để hiểu. Nói thật một cách vừa sức với tuổi của nó, đó là cách thương đứa trẻ.

Kinh dạy rằng nhờ quán từ bi, tâm sanh lòng từ bi, chúng ta mới không giận hờn khi có người làm cho chúng ta giận hờn. Người phạm tội đã làm cho xã hội giận. Nhưng xã hội giận rồi thì sao. Giận mãi có làm người đó tốt lên không. Hay chỉ làm vợ con họ khổ thêm. Quán từ bi là nhìn thấy cả người phạm tội lẫn vợ con họ đều đang khổ, theo những cách khác nhau. Người phạm tội khổ vì phải trả giá cho lỗi của mình. Vợ con họ khổ vì phải sống trong cái giá đó. Thương cả hai không có nghĩa là tha tội cho người phạm tội. Mà là không để hận thù lan ra ngoài bản án, làm khổ thêm những người vô tội.

Còn người đang ở tù thì sao. Từ bi với họ là chừa cho họ một lối về. Một người đi tù ba năm, năm năm, rồi cũng đến ngày ra tù. Ngày đó, họ về với ai, làm gì, sống ở đâu. Nếu trong những năm họ ở tù, vợ con họ bị xã hội xa lánh, gia đình họ tan nát, thì ngày họ ra tù, họ không còn gì để quay về. Họ rất dễ phạm tội lại. Nhưng nếu trong những năm đó, vợ con họ được hàng xóm thương, được giúp đỡ, gia đình vẫn còn nguyên, thì ngày họ ra tù, họ có một lý do để làm lại cuộc đời. Thương vợ con của người đang ở tù, cuối cùng, cũng là cách giúp chính người đó có đường quay lại.

Một gia đình có người đi tù không phải là một gia đình đáng bị bỏ rơi. Đó là một gia đình đang cần được thương hơn bao giờ hết. Thương họ không cần làm gì lớn. Chỉ cần đừng quay mặt đi khi gặp họ ngoài đường. Chỉ cần chào con họ một tiếng khi gặp ở cổng trường. Chỉ cần đừng kể chuyện nhà họ như một câu chuyện để bàn tán. Những điều nhỏ đó giữ cho họ còn là một phần của xóm, của làng, của cộng đồng. Và khi một gia đình còn thuộc về cộng đồng, thì họ còn có cơ hội để đứng lên.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Trung Bộ, bài 128 — kệ: Hận thù diệt hận thù, đời này không thể có; Từ bi diệt hận thù, là định luật ngàn thu (trung128.htm, trang 2)
• Pháp thoại về quán từ bi — Nhờ quán từ bi, tâm sanh lòng từ bi, chúng ta mới không giận hờn khi có người làm cho chúng ta giận hờn (phap017.htm, trang 1)
Bài liên quanNgười lạ dắt xe giùm buổi sáng: từ bi không cần quen biếtChia nửa ổ bánh mì: bố thí bắt đầu từ bữa sángMột câu cảm ơn với người phục vụ: từ bi trong lời nói