🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Từ bi – bố thí

Cho đi rồi quên đi: lòng nhẹ như chưa từng cho

Từ bi – bố thí · 9 phút đọc

Chiều nọ, bà Tư xách giỏ rau đi chợ về. Dọc đường, bà gặp một người đàn ông ngồi co ro ở góc chợ. Ông ta không xin gì. Ông chỉ ngồi đó, áo mỏng, tay ôm lấy mình cho đỡ lạnh.

Bà Tư đứng lại một lúc. Trong giỏ bà có mớ rau mới mua, có gói xôi còn nóng. Bà lấy gói xôi ra, đặt nhẹ xuống bên cạnh ông. Bà không nói gì nhiều. Bà chỉ cười, rồi đi.

Tối đó, con gái bà hỏi: Mẹ cho người ta, người ta có cảm ơn không? Bà Tư lắc đầu. Bà nói: Mẹ cũng không nhớ nữa. Cho rồi thì thôi.

Câu nói đó nghe đơn giản. Nhưng nó chứa cả một cách sống.

Nhiều người trong chúng ta cho đi rồi cứ nhớ mãi. Nhớ mình đã cho ai, cho bao nhiêu, cho lúc nào. Nhớ để rồi chờ. Chờ một lời cảm ơn. Chờ người ta nhớ ơn. Chờ một ngày nào đó người ta trả lại.

Chờ mãi không thấy, lòng bắt đầu nặng. Mình tự hỏi: Sao mình tốt với người ta mà người ta quên nhanh vậy? Sao mình giúp lúc người ta khó, mà lúc mình khó chẳng thấy ai?

Cái nặng đó không phải do món quà. Món quà đã rời khỏi tay mình rồi. Cái nặng nằm ở chỗ mình vẫn nắm chặt nó trong lòng. Mình cho đi bằng tay, nhưng giữ lại bằng tâm.

Sách xưa có nói về hạnh bố thí của bậc Bồ Tát. Bố thí mà không dính mắc vào người cho, vật cho, người nhận. Cho mà như không cho. Nghe thì cao xa. Nhưng thật ra nó rất gần với đời thường.

Bố thí không dính mắc nghĩa là gì? Nghĩa là lúc cho, mình cho thật lòng. Lúc cho xong, mình buông luôn. Không ghi sổ trong đầu. Không đem ra kể lại mỗi khi giận. Không dùng món quà cũ để đòi hỏi người ta phải sống theo ý mình.

Có người cho con mình một món tiền, rồi từ đó can thiệp vào mọi quyết định của con. Có người giúp bạn một lần, rồi từ đó coi bạn như mắc nợ mình cả đời. Có người làm từ thiện, rồi chụp hình, kể khắp nơi, sợ người ta không biết mình tốt.

Những việc đó vẫn là cho. Nhưng cái cho ấy nặng. Nó nặng cho cả người cho lẫn người nhận. Người nhận cầm món quà mà thấy như đang mang một món nợ. Người cho thì cứ thấp thỏm, sợ mình cho uổng.

Cho đi rồi quên đi thì khác. Người nhận được nhẹ nhàng. Người cho cũng nhẹ nhàng. Món quà chỉ còn là một khoảnh khắc ấm áp, rồi trôi qua như một cơn gió mát.

Nhưng quên đi ở đây không có nghĩa là vô tâm. Quên không có nghĩa là mình không quan tâm người ta sống ra sao sau đó. Quên chỉ có nghĩa là mình không giữ món quà lại để làm vốn liếng cho cái tôi của mình.

Người xưa dạy rằng bố thí có ba phần phải sạch: người cho không tự cao, vật cho không tiếc nuối, người nhận không bị xem thường. Ba phần ấy sạch thì việc cho mới trọn. Còn nếu một trong ba phần còn vướng, việc cho vẫn tốt, nhưng chưa trọn.

Trong đời thường, chúng ta có thể tập từ những việc nhỏ nhất. Cho một bữa cơm, đừng nhắc lại vào bữa sau. Giúp một việc, đừng kể lại khi hai bên giận nhau. Tặng một món đồ, đừng hỏi người ta có dùng không, dùng có thích không.

Tập như vậy, ban đầu sẽ thấy khó. Vì cái tâm mình quen ghi nhớ. Nó ghi nhớ để tự an ủi rằng mình là người tốt. Nó ghi nhớ để khi buồn, mình còn có cái mà vin vào.

Nhưng cứ tập dần, sẽ thấy một điều lạ. Càng quên đi những gì mình đã cho, lòng mình càng nhẹ. Mình không còn phải mang theo một cuốn sổ nợ dài trong đầu. Mình gặp lại người cũ, mình cười tự nhiên, không còn vướng víu.

Có người hỏi: Cho mà quên thì phước ở đâu? Phước không nằm trong cuốn sổ mình ghi. Phước nằm ở chỗ lòng mình đã nhẹ đi, đã rộng ra. Người hay cho đi mà không vướng, gặp ai cũng thấy dễ gần. Người như vậy đi đâu cũng có người thương. Đó đã là phước rồi.

Cũng có người sợ: Cho mà không nhớ, người ta sẽ lợi dụng mình thì sao? Câu hỏi này rất thật. Cho đi rồi quên không có nghĩa là cho bừa, cho mãi cho một người cứ lợi dụng mình. Từ bi phải đi cùng trí tuệ. Mình vẫn nhìn rõ ai đang thật sự khó, ai đang giả vờ khó. Mình vẫn biết dừng lại khi việc cho không còn giúp người ta đứng lên, mà chỉ khiến người ta ỷ lại.

Quên ở đây là quên sau khi đã cho đúng chỗ, đúng lúc. Không phải nhắm mắt cho bừa. Cho đúng rồi thì buông. Cho sai thì rút kinh nghiệm, lần sau cho khéo hơn. Nhưng đừng mang món quà cũ ra để oán người, oán đời.

Bà Tư năm đó cho gói xôi, rồi quên. Mấy tháng sau, người đàn ông ở góc chợ đã đi đâu không rõ. Bà cũng không đi tìm. Bà chỉ nhớ hôm đó trời lạnh, mình có gói xôi nóng, mình đưa cho người đang lạnh. Vậy là đủ.

Đời người, có những việc chỉ cần vậy là đủ. Một bàn tay đưa ra đúng lúc. Một nụ cười không đòi trả lại. Một món quà đi rồi không quay lại đòi nợ.

Tối nay, nếu bạn nhớ ra mình từng cho ai đó một thứ gì, hãy thử tập buông nó xuống. Đừng tính xem người ta đã trả ơn chưa. Đừng kể lại cho người khác nghe để được khen là tốt. Chỉ giữ lại một điều: lúc đó, mình đã làm một việc ấm áp.

Lòng người cũng như căn nhà. Càng chất nhiều đồ cũ, càng chật. Buông bớt những món quà đã cho, nhà sẽ rộng ra. Mà nhà rộng, gió mới vào được. Gió vào, người trong nhà mới thở được.

Cho đi rồi quên đi. Nghe thì thiệt thòi. Nhưng người tập được điều này sẽ hiểu: mình không mất gì cả. Mình chỉ mất đi cái nặng. Còn cái nhẹ, cái ấm, thì ở lại với mình rất lâu.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — trang 208 (Bố Thí Ba La Mật, bố thí không trụ tướng)
Bài liên quanMột câu nói dịu dàng giữa lúc nhà đang căngOán cũ trong nhà: tha thứ để mình được ngủ yênNhặt con chim rơi: bài học từ bi của một đứa trẻ