Hồi nhỏ, tôi hay hỏi bà ngoại. Bà ơi, sao cây xoài nhà mình năm nay không có trái? Bà cười. Bà bảo cây nó còn nhỏ. Nó phải lớn đã. Tới lúc nó lớn, nó mới có trái. Tôi không hiểu. Tôi tưởng cứ trồng xuống là có trái ngay. Lớn lên rồi, tôi mới hiểu. Cái gì cũng có chặng của nó. Không vội được.
Trong Tử Vi, có một vòng sao nói về chuyện này. Đó là vòng Tràng Sinh. Sách Tử Vi Đẩu Số Tân Biên ghi rõ cách an vòng sao này. Trước hết phải an Tràng Sinh tùy theo Cục. Thí dụ, số thuộc Mộc Tam Cục thì phải an Tràng Sinh ở Hợi. Sau khi an Tràng Sinh, dương nam, âm nữ theo chiều thuận, còn âm nam, dương nữ theo chiều nghịch, lần lượt mỗi cung an một sao theo thứ tự. Mộc Dục. Quan Đới. Lâm Quan. Đế Vượng. Bệnh. Tử. Mộ. Tuyệt. Thai. Dưỡng. Cộng với Tràng Sinh, thành mười hai sao. Mười hai chặng.
Nghe thì rắc rối. Nhưng ý của người xưa thì rất dễ hiểu. Đời người, cũng như cây cối, cũng như vạn vật, đều đi qua mười hai chặng. Sinh ra. Tắm gội. Lớn lên. Đứng vững. Mạnh nhất. Rồi yếu đi. Rồi tàn. Rồi về với đất. Rồi lại chờ một mầm mới. Không chặng nào là thừa. Không chặng nào có thể bỏ qua.
Sách còn ghi riêng về sao Tràng Sinh. Tràng Sinh thuộc hành Thủy. Người có sao này thì nhân hậu, từ thiện, có độ lượng. Sao này gia tăng phúc thọ. Lợi ích cho việc sinh nở. Chủ sự bền vững, lâu dài. Nghe thì như lời khen. Nhưng nói dễ lại thì thế này. Chặng đầu tiên của đời người là chặng sinh sôi. Là lúc mình còn khỏe, còn hy vọng, còn có thể bắt đầu. Ai giữ được cái khí của chặng đó, thì đời mình bền lâu.
Phải nói rõ một điều. Đây là cách nhìn tham khảo của văn hóa xưa. Không phải là lời phán chắc chắn về số phận của ai. Không có vòng sao nào quyết định đời mình đi qua chặng nào vào lúc nào. Mười hai chặng chỉ là một cách để người xưa nhắc mình nhớ. Đời người có nhịp. Mỗi nhịp có việc của nó. Sống đúng nhịp, thì nhẹ nhàng. Sống trái nhịp, thì mệt mỏi.
Mộc Dục là chặng tắm gội. Đứa trẻ mới sinh, phải được tắm rửa, chăm sóc. Người mới bắt đầu làm gì, cũng cần được hướng dẫn, che chở. Đừng chê đứa trẻ vụng về. Đừng chê người mới làm việc gì cũng sai. Ai cũng phải qua chặng này. Qua rồi mới tới chặng sau.
Quan Đới là chặng đội mũ. Ngày xưa, con trai tới tuổi trưởng thành thì đội mũ. Nghĩa là từ nay, mình là người lớn. Mình phải chịu trách nhiệm. Chặng này, người ta bắt đầu lo cho gia đình, cho công việc. Không còn được như trẻ con nữa. Nhưng cũng đừng buồn. Vì đó là dấu hiệu mình đã lớn.
Lâm Quan là chặng đứng vững. Mình đã có nghề. Mình đã có chỗ đứng. Mình bắt đầu thấy mình làm được việc. Chặng này, người ta hay tự tin. Tự tin thì tốt. Nhưng tự tin quá thì thành kiêu. Kiêu thì dễ ngã. Cho nên chặng này, phải nhớ giữ mình.
Đế Vượng là chặng mạnh nhất. Như cây đang lúc xum xuê nhất. Như người đang lúc khỏe nhất. Chặng này, làm gì cũng thuận. Nhưng cũng là chặng dễ quên nhất. Quên rằng cái mạnh này không kéo dài mãi. Quên rằng sau vượng là suy. Người khôn ngoan, lúc đang vượng, thì để dành. Để dành tiền. Để dành sức. Để dành lòng tốt. Tới lúc suy, còn có cái mà dùng.
Bệnh. Tử. Mộ. Tuyệt. Bốn chặng này, nghe tên thì sợ. Nhưng người xưa không viết ra để dọa ai. Họ viết ra để nhắc mình. Ai rồi cũng yếu đi. Ai rồi cũng phải đối mặt với bệnh tật, với mất mát. Không phải để sợ. Mà để chuẩn bị. Chuẩn bị bằng cách sống tử tế khi còn khỏe. Chuẩn bị bằng cách thương nhau khi còn gặp nhau. Chuẩn bị bằng cách không để lại điều gì phải hối hận.
Thai. Dưỡng. Hai chặng cuối cùng, lại là chặng của sự bắt đầu mới. Thai là mầm. Dưỡng là nuôi. Sau khi mọi thứ tàn đi, lại có một mầm mới. Đời người cũng vậy. Hết chặng này, lại tới chặng khác. Hết đời này, con cháu lại tiếp tục. Không có gì mất hẳn. Chỉ là chuyển từ dạng này sang dạng khác.
Cho nên, vòng Tràng Sinh không phải là cái để mình xem mình đang ở chặng nào, rồi sợ hay mừng. Nó là cái để mình hiểu. Mình đang ở chặng nào, thì sống cho đúng chặng đó. Đang trẻ thì học. Đang khỏe thì làm. Đang vượng thì để dành. Đang yếu thì nghỉ ngơi. Đang già thì truyền lại cho con cháu. Sống như vậy, thì chặng nào cũng có ý nghĩa của nó.
Bà ngoại tôi, cây xoài nhà bà, tới giờ vẫn còn. Nó đã qua bao nhiêu mùa. Có mùa sai trái. Có mùa không có trái nào. Nhưng bà không chặt nó đi. Bà bảo, cây nó cũng như người. Có năm được, có năm mất. Miễn là gốc còn, thì mùa sau nó lại ra trái. Đời người cũng vậy. Miễn là lòng mình còn, thì chặng nào cũng còn hy vọng.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư