Anh Hòa làm thợ xây, lương tháng nào cũng khá. Nhưng cuối tháng, anh không còn đồng nào. Tiền đi đâu? Anh kể: ăn uống, xăng xe, điện thoại, bạn bè rủ đi nhậu, thấy đồ giảm giá thì mua, thấy người ta có cái mới thì mình cũng muốn có. Tháng nào cũng vậy. Có tháng làm thêm nhiều, tiền nhiều hơn, mà cuối tháng vẫn hết. Anh nói một câu nghe rất thật: kiếm tiền đã khó, giữ tiền còn khó hơn. Tôi nghe, thấy đúng. Vì quanh tôi, người kiếm được tiền thì nhiều. Người giữ được tiền, ít hơn hẳn.
Trong sách Tử Vi, có một sao chủ về tiền bạc. Đó là sao Vũ Khúc. Sách gọi nó là Tài tinh, sao chủ về tài lộc. Người có sao này, sách nói, cương nghị, dũng mãnh, tăng tài, tiến lộc. Nghĩa là người cứng cỏi, quyết đoán, làm ra tiền, tiền vào ngày càng nhiều. Nhưng sách cũng nói, sao này mà ở chỗ xấu, thì tham lam, ương ngạnh, phá tán. Nghĩa là cùng một cái tính quyết đoán đó, dùng không đúng chỗ, thì thành phá của. Tiền vào nhiều, mà ra cũng nhiều. Vào cửa trước, ra cửa sau. Cuối cùng, tay trắng vẫn hoàn tay trắng.
Tôi xin nói rõ: Tử Vi ở đây là tri thức văn hóa cổ, để soi tính người, để tự nhìn lại mình. Không phải là lời phán về vận mệnh hay tiền bạc của riêng ai. Nhưng hình ảnh sao Vũ Khúc, tôi thấy rất đáng suy ngẫm. Vì tiền bạc trong đời, ít khi mất vì một chuyện lớn. Nó mất vì nhiều chuyện nhỏ. Mỗi ngày một ít. Một ly cà phê sang. Một bữa ăn ngoài không cần thiết. Một món đồ mua vì thấy giảm giá, không phải vì cần. Một lần cả nể bạn bè. Cộng lại, thành một khoản lớn. Mà khoản lớn đó, mình không nhìn thấy, vì nó đi từng chút một. Tới cuối tháng, mình ngạc nhiên: tiền đi đâu hết rồi? Tiền không đi đâu cả. Tiền đi theo những quyết định nhỏ của mình, mỗi ngày.
Vậy thì giữ tiền, giữ bằng cách nào? Tôi nghĩ, giữ tiền không phải là keo kiệt. Keo kiệt là không dám tiêu, dù cần. Giữ tiền là biết tiêu đúng chỗ. Có ba cách mà tôi thấy nhiều người đã làm được. Cách thứ nhất, là chia tiền ngay khi vừa nhận. Tiền về, chia làm ba phần: một phần cho việc cần thiết, một phần để dành, một phần cho việc vui. Phần để dành, cất riêng, đừng đụng tới. Cất riêng, nghĩa là không để trong tài khoản hay tiêu. Để riêng, thì mới còn. Để chung, thì tiêu lúc nào không hay. Cách thứ hai, là đợi một ngày trước khi mua thứ không cần thiết. Thấy đồ giảm giá, thích quá, muốn mua ngay. Đợi một ngày. Qua một ngày, vẫn muốn mua, thì mua. Hết muốn, thì thôi. Một ngày đó, cứu được rất nhiều tiền. Vì phần lớn những thứ mình muốn mua ngay, chỉ là cơn thích nhất thời. Cách thứ ba, là ghi lại tiền mình tiêu. Ghi một tháng thôi. Ghi xong, nhìn lại, mình sẽ giật mình. Giật mình là tốt. Vì thấy rõ, mới sửa được.
Có một chữ trong sách nói về Vũ Khúc mà tôi rất thích. Đó là chữ cương nghị. Cương nghị, nghĩa là cứng cỏi, quyết đoán. Người giữ được tiền, cũng cần chữ đó. Cứng cỏi trước cơn thích mua sắm. Cứng cỏi trước lời rủ rê. Cứng cỏi trước cái muốn hơn người ta. Cái cứng cỏi đó, không phải là khó chịu. Mà là biết mình muốn gì. Mình muốn một tương lai vững, hay một niềm vui chốc lát? Muốn tương lai vững, thì hôm nay phải giữ. Muốn vui chốc lát, thì mai lại lo. Người cương nghị, chọn cái vững. Chọn rồi, họ giữ. Giữ, không phải vì tham tiền. Mà vì tiền đó, là mồ hôi của mình, là tương lai của nhà mình.
Anh Hòa sau này làm một việc đơn giản. Mỗi tháng, anh đưa vợ giữ một phần tiền. Phần còn lại, anh tiêu. Anh nói, đưa vợ giữ, không phải vì anh không tin mình. Mà vì anh biết mình. Biết mình dễ mềm lòng trước những cơn thích nhất thời. Có người giữ hộ, anh nhẹ đầu. Cuối năm, anh để dành được một khoản. Khoản đó không lớn. Nhưng nó là lần đầu tiên trong nhiều năm, anh thấy tiền của mình còn lại. Anh cười, bảo: hóa ra giữ tiền không khó. Khó là mình có chịu giữ hay không. Tôi nghe câu đó, thấy sao Vũ Khúc hiện ra rõ ràng. Kiếm tiền là một tài. Giữ tiền là một đức. Tài không có đức, tiền vào rồi cũng ra. Có đức, tiền vào ít, cũng ở lại. Ở lại, rồi thành cái vững cho cả nhà.
Những điều này kể theo sách cổ để mình soi lại chính mình, chỉ để tham khảo văn hóa, không phải lời phán chắc chắn về vận mệnh của bất kỳ ai.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư