Cụ Năm xóm tôi năm nay chín mươi tuổi, vẫn minh mẫn, sáng nào cũng quét sân, chiều nào cũng tưới cây. Cả đời cụ không làm điều gì xấu với ai, không lừa ai, không hại ai, ai khó khăn cụ giúp trong khả năng của mình. Cụ ốm vài lần, lần nào cũng qua nhanh, bác sĩ bảo cụ hồi phục nhanh hơn người cùng tuổi. Con cháu hỏi cụ bí quyết, cụ cười: Tôi có bí quyết gì đâu, cứ sống cho đàng hoàng, ăn ngủ điều độ, không tham của ai, không giận ai lâu. Người ta bảo cụ có đức, mà đức ấy nhìn thấy được: mặt cụ lúc nào cũng tươi, nhà cụ lúc nào cũng có người qua lại, con cháu cụ ai cũng nên người.
Trong Tử Vi, có hai ngôi sao mô tả đúng kiểu người như cụ Năm: sao Thiên Đức và sao Nguyệt Đức, thường đi cùng nhau thành một cặp. Sách Tử Vi Đẩu Số Tân Biên viết: Thiên Đức, Nguyệt Đức thuộc hành Hỏa. Người có hai sao này thì có đức độ, đoan chính, nhân hậu. Chế được tính hoa nguyệt, dâm đãng của Đào, Hồng. Giải trừ được những bệnh tật nhỏ. Nghĩa là người sống có đức, sống đoan chính, hiền lành, thì qua được những bệnh tật nhỏ, những tai họa nhỏ, và giữ được mình trước những cám dỗ. Đức không phải là thứ trừu tượng, mà là thứ có tác dụng thật: nó giữ người ta khỏi làm điều xấu, và giữ người ta khỏi những tai họa do điều xấu gây ra.
Vì sao người có đức lại hay qua được bệnh tật nhỏ? Đời thường thì thấy rõ: người sống đoan chính, không tham lam, không giận hờn lâu, thì lòng nhẹ, ngủ ngon, ăn ngon, sức khỏe tự nhiên tốt hơn. Người hay tham, hay giận, hay lo lắng, thì lòng nặng, đêm nằm nghĩ chuyện cũ, ngày dậy đã mệt, sức khỏe tự nhiên kém đi. Cụ Năm sống chín mươi năm mà minh mẫn, không phải vì cụ có thuốc tiên, mà vì cụ không ôm hận thù, không tham của ai, không làm điều gì phải giấu giếm. Lòng sạch thì thân cũng sạch, đó là lẽ thường, không cần phải giải thích bằng phép màu.
Sách còn nói hai sao này chế được tính hoa nguyệt, dâm đãng của Đào, Hồng. Đào, Hồng là những sao chủ về tình cảm, về sự quyến rũ, về những cám dỗ của sắc đẹp. Người không có đức, gặp cám dỗ thì dễ sa ngã, sa ngã rồi thì gia đình tan nát, sức khỏe suy sụp, danh tiếng mất hết. Người có đức, gặp cám dỗ thì biết dừng, biết nghĩ đến vợ con, đến gia đình, đến danh dự của mình, nên qua được. Đức ở đây không phải là thứ gì cao siêu, mà là một cái phanh: khi lòng muốn làm điều xấu, đức là thứ kéo mình lại. Ai cũng có lúc muốn làm điều xấu, khác nhau là ở chỗ có cái phanh hay không.
Đức độ, đoan chính, nhân hậu, ba chữ này nghe đơn giản, nhưng làm được cả đời thì không đơn giản chút nào. Đoan chính là sống ngay thẳng, không gian dối, không hai mặt. Nhân hậu là thương người, giúp người trong khả năng của mình. Đức độ là cái bao trùm cả hai: sống sao cho người khác tin mình, kính mình, mà mình cũng không hổ thẹn với mình. Cụ Năm không học cao, không giàu có, nhưng cụ có đủ ba chữ ấy, nên cả xóm kính cụ, con cháu noi theo cụ. Người ta kính cụ không phải vì cụ giàu, mà vì cụ sống đàng hoàng.
Muốn sống có đức như cụ Năm, không cần phải làm việc lớn, chỉ cần làm những việc nhỏ cho đúng. Một là nói thật, không nói dối, không nói xấu sau lưng người khác. Hai là không tham của ai, không lấy thứ không phải của mình, dù là thứ nhỏ. Ba là giúp người trong khả năng của mình, không cần giúp lớn, chỉ cần giúp đúng lúc. Bốn là giận ai thì nói ra cho rõ, rồi bỏ qua, đừng ôm hận lâu. Bốn việc này, làm đều đặn mấy chục năm, thì thành đức. Đức không phải là thứ có sẵn, mà là thứ mình tập mỗi ngày, như tập thể dục vậy.
Sao Thiên Đức, Nguyệt Đức dạy một điều giản dị: sống có đức là cách bảo vệ mình tốt nhất. Đức giữ mình khỏi cám dỗ, khỏi làm điều xấu, khỏi những tai họa do điều xấu gây ra. Người có đức, bệnh nhỏ thì qua nhanh, tai nhỏ thì tránh được, không phải vì có phép màu, mà vì lòng họ nhẹ, thân họ khỏe, và người khác thương họ, giúp họ khi họ khó. Bài này nói theo tinh thần tham khảo văn hóa của Tử Vi, không phải lời phán về vận mệnh của riêng ai. Nếu bạn muốn sống lâu, sống khỏe như cụ Năm, đừng hỏi sao nào chiếu mình, hãy hỏi hôm nay mình đã sống đoan chính chưa, đã giúp được ai chưa, đã bỏ qua được chuyện gì chưa. Sống có đức mỗi ngày, thì đức sẽ giữ mình cả đời.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư