Quê tôi có một cây cầu tre bắc qua con mương. Cầu nhỏ, chỉ vừa một người đi. Dân làng đi qua cầu mỗi ngày: đi chợ, đi đồng, đi học, đi thăm nhau. Cây cầu tre đó, tôi đi từ hồi còn bé. Nó rung rinh mỗi khi có người bước qua, nhưng chưa bao giờ gãy. Ai cũng nghĩ nó sẽ ở đó mãi. Nó là một phần của làng, như gốc đa, như cái giếng, như con đường đất.
Năm đó, lũ về. Nước dâng cao, chảy xiết. Sáng hôm sau, người làng ra xem, cầu đã gãy. Chỉ còn hai đầu cầu trơ ra, giữa là khoảng nước chảy. Mấy thanh tre gãy trôi dạt vào bờ. Người làng đứng nhìn, ai cũng lặng đi. Không phải vì mất một cây cầu. Mà vì cây cầu đó đã ở đó suốt bao nhiêu năm, đi lại mỗi ngày, mà chỉ một đêm lũ, nó đã không còn nữa.
Tôi nhớ hồi nhỏ, tôi hay chạy qua cầu tre. Có lần tôi sợ, đứng giữa cầu không dám bước. Bà tôi bảo: "Cứ đi đi, cầu này chắc lắm, bao nhiêu người đi rồi, có sao đâu." Tôi tin bà. Tôi đi qua cầu mỗi ngày, không bao giờ nghĩ rằng nó sẽ gãy. Vì trong đầu tôi, cầu tre là thứ chắc chắn. Nó ở đó từ trước khi tôi sinh ra, thì nó sẽ ở đó mãi. Nhưng không. Một đêm lũ, nó gãy. Không báo trước. Không từ từ mục dần. Chỉ một đêm thôi.
Trong kinh Bản Duyên có câu nói rằng hãy quán thân này như bọt nước. Bọt nước nổi lên trên mặt nước, lấp lánh một lúc rồi vỡ tan. Thân mình, nhà cửa của mình, con đường mình đi mỗi ngày, tất cả đều như bọt nước. Hôm nay còn, ngày mai có thể không còn. Không phải vì ai phá. Mà vì nước chảy, gió thổi, thời gian trôi. Bọt nước vỡ là chuyện bình thường. Cầu tre gãy cũng là chuyện bình thường. Chỉ có mình là tưởng nó không bình thường.
Người xưa cũng nói một câu rất ngắn: sinh tử là việc lớn, vô thường đến nhanh lắm. Cây cầu tre gãy sau một đêm lũ là vô thường đến nhanh. Nhưng còn những thứ khác thì sao? Sức khỏe của mình, có khi cũng gãy sau một đêm như vậy. Công việc của mình, có khi cũng trôi đi sau một cơn lũ như vậy. Tình cảm của mình, có khi cũng gãy như cây cầu tre, chỉ vì một lần mình không chăm sóc nó. Vô thường không chỉ đến với cầu tre. Nó đến với mọi thứ, kể cả những thứ mình đi qua mỗi ngày mà không bao giờ nghĩ tới.
Sau khi cầu gãy, người làng làm gì? Họ không ngồi than thở. Họ chặt tre mới, bắc cầu mới. Cầu mới chắc hơn cầu cũ, vì họ đã học được bài học: tre nào cũng sẽ mục, cầu nào cũng sẽ gãy, nên phải kiểm tra thường xuyên, phải thay tre già, phải chằng buộc cho kỹ. Cây cầu mới bắc lên, người làng đi qua, vẫn rung rinh như cũ. Nhưng ai cũng hiểu: nó sẽ không ở đó mãi. Và chính vì hiểu như vậy, họ mới quý nó hơn, mới chăm sóc nó kỹ hơn.
Tôi nghĩ đời mình cũng có nhiều cây cầu tre như vậy. Cầu là sức khỏe. Cầu là công việc. Cầu là gia đình. Cầu là tình bạn. Mình đi qua những cây cầu đó mỗi ngày, không bao giờ nghĩ chúng sẽ gãy. Nhưng chúng sẽ gãy, sớm hay muộn. Không phải để dọa mình. Mà để nhắc mình: trong lúc cầu còn đó, hãy đi cho cẩn thận. Đừng chạy ẩu trên cầu. Đừng chất quá nặng lên cầu. Đừng bỏ mặc cầu mục dần mà không sửa. Vì một ngày nào đó, lũ về, cầu gãy, mình sẽ phải bắc cầu mới. Và bắc cầu mới thì tốn thời gian, tốn công sức, có khi còn không kịp nữa.
Cây cầu tre quê tôi bây giờ đã là cầu mới. Tôi đi qua nó mỗi lần về quê. Nó vẫn rung rinh. Tôi vẫn nhớ cây cầu cũ. Nhưng tôi không buồn. Vì tôi hiểu: cầu cũ gãy đi, cầu mới bắc lên, đó là cách mọi thứ vận hành. Quan trọng không phải là cầu có gãy hay không. Quan trọng là trong lúc cầu còn đó, mình đã đi qua nó như thế nào. Có đi cẩn thận không? Có biết ơn nó không? Có chăm sóc nó không? Nếu câu trả lời là có, thì khi cầu gãy, mình không hối tiếc. Mình chỉ lặng lẽ chặt tre mới, bắc cầu mới, và đi tiếp.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư