Ông từng là giám đốc một công ty lớn. Đi đâu cũng có người chào hỏi, kính nể. Điện thoại reo suốt ngày. Lịch họp kín mít. Ông nghĩ mình quan trọng lắm. Rồi công ty tái cơ cấu. Ông về hưu sớm hơn dự tính. Ngày đầu tiên không đi làm, điện thoại im lặng đến lạ. Không ai gọi. Không ai hỏi ý kiến ông nữa. Ông ngồi trong nhà, nhìn ra cửa sổ, tự hỏi: mình là ai, nếu không còn cái chức vụ đó?
Danh vọng là thứ đổi thay nhanh nhất trong đời người. Hôm nay người ta tung hô mình, mai người ta có thể quên mình. Hôm nay mình ngồi ghế cao, mai mình có thể phải đứng dậy nhường chỗ cho người khác. Không phải vì mình làm sai điều gì. Chỉ vì đời là thế. Người lên, kẻ xuống. Sóng sau xô sóng trước. Đó là quy luật, không phải là bất công.
Sách xưa có câu: thế gian vô thường, sanh tử hữu hạn. Thế gian đổi thay, đời người có hạn. Câu này được viết trong lời tưởng niệm một vị cao tăng viên tịch. Người ta nhắc đến nó không phải để buồn, mà để nhớ: ngay cả những bậc được kính trọng nhất cũng ra đi. Danh tiếng của họ còn lại trong lòng người, nhưng con người thì không ở mãi. Hiểu như vậy, mình sẽ bớt bám víu vào những thứ bên ngoài.
Nhiều người nhầm lẫn giữa mình và chức vụ của mình. Khi còn chức, họ tưởng mình giỏi, mình quan trọng, mình không thể thay thế. Khi mất chức, họ sụp đổ, vì họ không còn biết mình là ai nữa. Cái khổ ở đây không phải là mất chức. Cái khổ là mình đã gắn cả giá trị của mình vào một thứ tạm bợ. Chức vụ là cái áo. Cởi áo ra, con người thật vẫn còn đó. Nhưng nếu mình quên mất con người thật của mình là ai, thì cởi áo ra sẽ thấy trống rỗng.
Người khôn với danh vọng là người biết dùng nó mà không bị nó dùng. Khi còn ở vị trí cao, hãy làm việc tốt, giúp đỡ người khác, để lại điều gì có ích. Đừng dùng quyền lực để chèn ép ai, đừng dùng danh tiếng để khoe khoang. Vì những thứ đó sẽ hết. Nhưng cách mình đối xử với người khác thì còn lại rất lâu trong lòng họ. Người ta quên chức vụ của mình nhanh lắm, nhưng người ta nhớ mình đã tử tế hay cay nghiệt thì nhớ rất lâu.
Lúc đang lên, hãy chuẩn bị cho lúc xuống. Nghe thì buồn, nhưng đó là sự thật. Không ai ở trên đỉnh mãi. Người leo núi giỏi là người biết đường xuống. Người làm quan giỏi là người biết ngày mình rời ghế. Chuẩn bị không có nghĩa là bi quan. Chuẩn bị có nghĩa là mình sống chủ động, không bị bất ngờ. Mình có sở thích riêng, có bạn bè riêng, có cuộc sống riêng ngoài công việc. Để khi công việc hết, cuộc sống vẫn còn.
Ông giám đốc sau mấy tháng hụt hẫng đã tìm lại được mình. Ông bắt đầu dạy học miễn phí cho thanh niên trong xóm về kinh nghiệm làm ăn. Ông tham gia hội người cao tuổi. Ông đưa cháu đi học mỗi sáng. Ông bảo: hồi làm giám đốc, mình tưởng mình quan trọng vì nhiều người cần mình. Giờ mình mới hiểu, mình quan trọng vì mình còn có ích cho người khác, dù không còn chức vụ gì. Câu nói ấy đáng giá hơn cả thời ông ngồi ghế giám đốc.
Danh vọng giống như bóng nắng. Trưa thì rõ, chiều thì dài, tối thì mất. Đừng chạy theo bóng nắng mà quên mất mình đang đứng dưới mặt trời. Mặt trời ở đây là đời sống thật của mình: sức khỏe, gia đình, bạn bè, những việc tốt mình làm mỗi ngày. Những thứ đó không cần ai phong tặng, không cần ai công nhận. Nó ở đó, lặng lẽ, và nó mới là thứ ở lại lâu nhất.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư