🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Vô thường – sinh tử

Đêm giao thừa đầu tiên không còn ông bà: truyền thống cũng đổi thay

Vô thường – sinh tử · 7 phút đọc

Đêm giao thừa năm nay, nhà vắng đi một người. Ông bà đã mất. Mâm cỗ cúng vẫn bày đủ món như mọi năm: bánh chưng, thịt gà, canh măng, dưa hành. Nhưng không còn ông ngồi đầu bàn, không còn bà lụi cụi trong bếp. Người con cả thắp nhang, khấn vái, rồi cả nhà ngồi xuống ăn. Ai cũng cố cười, cố nói chuyện, nhưng trong lòng ai cũng thấy trống.

Giao thừa là lúc người ta sum họp. Cả năm đi làm ăn xa, chỉ chờ đêm này để về nhà, ngồi lại với nhau, đón năm mới. Nhưng có những năm, nhà không còn đủ người. Người già đi, người trẻ đi xa, người thì đã mất. Mâm cơm vẫn đầy, nhưng lòng người thì vơi. Đó là nỗi buồn rất riêng của những gia đình đã mất đi người thân.

Nhưng nếu nhìn kỹ, giao thừa không chỉ là chuyện sum họp. Giao thừa còn là lúc năm cũ qua, năm mới đến. Cái cũ đi, cái mới đến. Đó chính là vô thường, hiện ra rõ nhất trong một đêm. Năm cũ không quay lại. Người đã mất không quay lại. Nhưng năm mới thì đang đến, và những người còn lại thì vẫn đang ở đây, ngồi chung một mâm.

Trong sách chú giải kinh Vô Lượng Thọ có câu dạy rằng đời người trăm năm ngắn ngủi như chốc lát, vô thường đến nhanh như chớp. Mạng người chỉ trong một hơi thở, nháy mắt là hết. Nghe thì buồn, nhưng đó là sự thật. Ông bà đã sống một đời, rồi đi. Cha mẹ mình cũng sẽ già, rồi đi. Mình cũng vậy. Không ai ở mãi. Nhưng chính vì không ai ở mãi, nên những đêm giao thừa còn đủ người lại càng quý.

Có người hỏi: giao thừa thiếu người, còn vui được không? Câu trả lời là: vui thì vẫn vui được, nhưng vui theo một cách khác. Không phải vui ồn ào, náo nhiệt như xưa. Mà là vui lặng lẽ, ấm áp. Vui vì mình còn cha mẹ, còn vợ con, còn anh chị em ngồi bên nhau. Vui vì mình còn nhớ ông bà, còn thắp cho ông bà một nén nhang, còn kể cho con cháu nghe chuyện ông bà ngày xưa. Nhớ không phải là buồn. Nhớ là cách mình giữ người đã mất ở lại trong lòng.

Người con cả năm nay làm một việc mới: anh đặt thêm một cái chén, một đôi đũa trên mâm cúng, như mọi năm ông bà vẫn làm. Anh nói với con mình: đây là chén của ông, đây là chén của bà. Ông bà không còn nữa, nhưng ông bà vẫn là một phần của nhà mình. Đứa cháu nghe, gật đầu, rồi hỏi: ông bà ở đâu? Anh chỉ lên trời, rồi chỉ vào tim mình: ông bà ở đây, trong lòng mình. Đứa trẻ không hiểu hết, nhưng nó cảm nhận được sự ấm áp trong giọng nói của cha.

Truyền thống gia đình cũng đổi thay theo thời gian. Ngày xưa, giao thừa cả nhà quây quần, ông bà kể chuyện, con cháu nghe. Ngày nay, có nhà đón giao thừa qua điện thoại, qua video, mỗi người một nơi. Có nhà không còn cúng bái như xưa. Có nhà đón giao thừa ở nhà hàng, ở nước ngoài. Truyền thống đổi thay, nhưng cái cốt lõi thì không đổi: đó là lòng hướng về nhau, về cội nguồn, về những người đã sinh thành.

Đêm giao thừa đầu tiên không còn ông bà là đêm khó khăn nhất. Nhưng nó cũng là đêm đánh dấu một sự chuyển giao. Cha mẹ mình giờ là người lớn tuổi nhất trong nhà. Mình giờ là người giữ lửa, người thắp nhang, người kể chuyện cho con cháu. Ông bà đã truyền lại ngọn lửa ấy cho cha mẹ, cha mẹ truyền lại cho mình, mình sẽ truyền lại cho con. Ngọn lửa không tắt. Nó chỉ chuyển từ tay người này sang tay người khác.

Ngoài sân, pháo hoa nổ rực trời. Trẻ con reo hò. Người lớn nâng chén chúc nhau năm mới. Trong khoảnh khắc ấy, nỗi buồn vơi đi, niềm vui lại đầy. Năm mới đến, mang theo hy vọng mới. Người đã mất thì đã mất, nhưng người còn lại vẫn phải sống, vẫn phải vui, vẫn phải đi tiếp. Đó không phải là quên. Đó là cách mình sống xứng đáng với những người đã đi trước.

Nếu đêm giao thừa này nhà bạn vắng đi một người, hãy thắp cho họ một nén nhang, kể cho con cháu nghe một câu chuyện về họ, rồi ngồi xuống ăn một bữa cơm ấm cúng với những người còn lại. Đừng để nỗi buồn che mất niềm vui. Vô thường đến nhanh như chớp, nháy mắt là hết một đời. Nhưng chính vì vậy, từng đêm giao thừa còn ngồi lại được với nhau, đều là một món quà. Hãy nhận lấy món quà ấy, và sống cho trọn.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Chú giải Kinh Phật Thuyết Đại Thừa Vô Lượng Thọ (Như Hòa dịch) — tr. 1183: "trăm năm ngắn ngủi như chốc lát, vô thường vùn vụt. Mạng người trong hơi thở, nháy mắt liền hết"
Bài liên quanCảm thọ đến rồi đi: vui buồn cũng vô thườngThân này do bốn đại hợp thành: đất nước lửa gió rồi cũng tanTrí nhớ đổi thay: tưởng uẩn cũng vô thường