🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Vô thường – sinh tử

Thói quen không phải là mình: hành uẩn đổi thay từng ngày

Vô thường – sinh tử · 6 phút đọc

Sáng dậy, tay tự tìm điện thoại trước cả khi mắt mở hẳn. Uống cà phê, mở mạng xã hội, lướt một lúc mới đứng dậy. Đến tối, lại hứa với lòng là mai sẽ khác. Sáng mai, tay lại tự tìm điện thoại. Vòng tròn ấy quen thuộc đến mức mình tưởng đó là mình.

Nhưng thật ra, thói quen không phải là mình. Thói quen chỉ là những việc mình lặp đi lặp lại đủ nhiều để nó thành đường mòn. Trong kinh, Đức Phật gọi đó là hành, một trong năm uẩn làm nên con người. Hành là những tạo tác của tâm, những ý muốn, những thói quen suy nghĩ và hành động. Và hành cũng vô thường. Nghĩa là nó có thể đổi.

Nghe thì đơn giản, nhưng đây là tin vui lớn. Nếu thói quen là cố định, người nóng tính sẽ nóng tính mãi, người lười sẽ lười mãi, người hay lo sẽ lo mãi. Nhưng vì hành là vô thường, nên người ta có thể đổi. Chậm thôi, từng chút một, nhưng đổi được.

Thử nhìn lại đời mình mà xem. Có thói quen nào mình từng nghĩ không bỏ được, rồi cuối cùng bỏ được không? Có người từng hút thuốc hai chục năm, một ngày quyết tâm rồi bỏ hẳn. Có người từng dậy muộn cả đời, rồi từ ngày có cháu nhỏ, dậy sớm pha sữa mà không thấy mệt. Những lần đổi ấy chứng minh một điều: thói quen chỉ là đường mòn, không phải là xiềng xích.

Muốn đổi một thói quen, đừng bắt đầu bằng lời hứa lớn. Đừng nói từ mai tôi sẽ sống khác hẳn. Hãy bắt đầu bằng một việc nhỏ, làm được ngay hôm nay. Muốn bớt lướt điện thoại, hãy để điện thoại ở phòng khác trong bữa cơm. Muốn dậy sớm, hãy đi ngủ sớm hơn mười lăm phút. Muốn bớt nóng giận, hãy tập thở ba hơi trước khi trả lời lúc đang bực. Việc nhỏ làm được sẽ nuôi niềm tin. Niềm tin nuôi việc lớn hơn.

Cũng đừng coi thường những thói quen tốt đang có. Dậy sớm nấu cơm cho gia đình, chào hỏi hàng xóm, để dành một chút tiền mỗi tháng, đọc vài trang sách trước khi ngủ. Những việc nhỏ ấy, lặp lại mỗi ngày, sẽ thành con người của mình. Mình không cần phải là người phi thường. Chỉ cần những thói quen tốt chiếm nhiều chỗ hơn thói quen xấu.

Có một điều cần nhớ. Đừng đồng nhất mình với thói quen xấu. Nói tôi là người nóng tính thì khác với nói tôi đang có thói quen nóng giận. Câu đầu đóng sập cửa lại. Câu sau mở ra một lối đi. Thói quen là thứ mình làm, không phải là thứ mình là. Hôm nay mình làm khác đi, ngày mai thói quen đã khác đi một chút.

Cũng đừng thất vọng khi đổi rồi lại quay về thói cũ. Đường mòn cũ sâu lắm, đi lệch một bước là rơi lại. Nhưng mỗi lần quay về, mình nhận ra nhanh hơn, đứng dậy nhanh hơn. Đó cũng là tiến bộ. Đổi thói quen không phải là một đường thẳng đi lên. Nó là đường quanh co, có lúc tiến, có lúc lùi, nhưng hướng chung vẫn là đi lên.

Muốn biết thói quen của mình mạnh đến đâu, hãy nhìn lúc mình mệt mỏi hay bận rộn. Lúc tỉnh táo, ai cũng chọn điều tốt. Lúc mệt, mình quay về thói quen cũ ngay. Đó là lúc đường mòn lộ rõ nhất. Cho nên đừng chỉ tập lúc vui vẻ, dễ dàng. Hãy chuẩn bị sẵn cho lúc khó. Mệt thì đừng quyết định chuyện lớn. Buồn thì đừng nhắn tin khi đang nóng. Đói thì đừng đi chợ. Những quy tắc nhỏ ấy chính là hàng rào bảo vệ mình khỏi thói quen xấu, để thói quen tốt có thời gian bén rễ và lớn lên.

Cuối cùng, hãy chọn một thói quen nhỏ để đổi từ hôm nay. Không cần nói với ai. Chỉ cần làm. Một tuần sau, nhìn lại, mình sẽ thấy mình đã khác đi một chút. Một tháng sau, khác đi nhiều hơn. Vì hành là vô thường, nên hôm nay mình gieo gì, ngày mai mình gặt nấy. Gieo một thói quen lành, là gieo một con người mới.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Tương Ưng Bộ, kinh Vô Thường (tu3-23) — trang 1 (Sắc là vô thường, Thọ là vô thường, Tưởng là vô thường, Hành là vô thường, Thức là vô thường)
• Kinh Trung Bộ, kinh 28 — trang 2 (vị ấy thấy hành là vô thường, thấy thức là vô thường)
Bài liên quanDòng tâm thức chảy mãi: thức uẩn vô thườngMột bữa cơm cũng là duyên khởi: hạt gạo và bao nhiêu bàn tayBệnh viện là trường học vô thường