🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Vô thường – sinh tử

Buông xả lúc cuối đời

Vô thường – sinh tử · 7 phút đọc

Có một ông cụ, tám mươi tuổi, nằm trên giường bệnh. Con cháu vây quanh, ai cũng lo. Cụ nắm tay con trai, nói khẽ: ba đi đây, các con ở lại thương nhau nhé. Nói xong, cụ nhắm mắt, thở nhẹ, rồi đi. Cả nhà khóc, nhưng trong lòng ai cũng thấy nhẹ. Vì cụ đi nhẹ nhàng. Không vật vã. Không níu kéo. Không oán trách. Cụ buông rồi.

Buông xả lúc cuối đời, là việc khó nhất. Vì cả đời mình đã gom góp, đã bám víu, đã níu giữ. Gom tiền, gom nhà, gom danh, gom cả những giận hờn, những oán trách. Đến lúc cuối, tay mình vẫn nắm chặt. Nắm chặt tiền, nắm chặt nhà, nắm chặt cả những chuyện đã qua mấy chục năm. Nắm chặt như vậy, làm sao đi nhẹ được?

Sách thiền dạy, tọa thiền quán toàn thể không hai, buông hết muôn việc, thôi bỏ các duyên, không quan tâm đến Phật pháp và thế pháp, sự quyến luyến của đạo tình và thế tình đều quên sạch. Buông hết muôn việc, thôi bỏ các duyên. Nghe thì đơn giản. Nhưng buông là gì? Buông không phải là bỏ hết, không cần gì nữa. Buông là không níu. Là để mọi thứ được tự nhiên. Tiền bạc, để lại cho con cháu, đừng lo lắng quá. Nhà cửa, đã có người lo. Giận hờn, đã qua rồi, đừng ôm nữa. Buông như vậy, lòng mới nhẹ. Lòng nhẹ, mới đi nhẹ.

Sách thiền còn dạy, hằng quán vô thường là nhân duyên kích phát đạo tâm. Tức là, thường xuyên nhìn rõ mọi thứ đổi thay, thì lòng tu mới khởi lên. Nhìn rõ thân này vô thường, tiền bạc vô thường, tình cảm vô thường, thì tự nhiên mình buông được. Không phải cố buông. Mà là thấy rõ rồi, tự buông. Giống như tay cầm một cục than nóng, thấy nóng rồi, tự nhiên buông. Không ai phải bảo buông. Buông xả, thực ra bắt đầu từ cái thấy. Thấy rõ, thì buông được.

Sách Đạo gia cũng dạy, buông bớt việc trần. Mau lo thu gọn, xếp sắp việc nhà, bớt dần ác duyên, gần gũi bạn lành. Buông bớt việc trần, không phải là bỏ mặc việc nhà. Mà là thu gọn lại. Việc gì cần, làm cho xong. Việc gì không cần, bỏ đi. Nợ ai, trả. Lỗi với ai, xin lỗi. Nói rõ với con cháu về tiền bạc, giấy tờ. Làm xong rồi, lòng nhẹ. Lòng nhẹ, thì lúc đi, không còn gì vướng bận.

Vậy buông xả lúc cuối đời, cụ thể là buông cái gì? Buông tiền bạc. Tiền bạc, cả đời mình làm ra, giờ để lại. Để lại cho con cháu, dặn chúng dùng cho đàng hoàng. Đừng lo chúng xài phung phí, đừng lo chúng cãi nhau. Mình đã dặn rồi, còn lại là việc của chúng. Mình không mang theo được, thì buông.

Buông danh vọng. Chức tước, địa vị, cả đời mình phấn đấu, giờ hết rồi. Về làm người bình thường. Không ai nhớ mình là ai nữa, cũng không sao. Cái người ta nhớ, không phải là chức của mình. Mà là cách mình sống. Buông danh, thì nhẹ.

Buông giận hờn. Có người, giận anh em mấy chục năm, đến lúc cuối đời vẫn chưa làm hòa. Giận như vậy, mang theo làm gì? Lúc đi, giận hờn là thứ nặng nhất. Nó kéo mình lại. Buông giận, là tha thứ. Tha thứ cho người, cũng là tha thứ cho mình. Nói một câu: anh tha thứ cho em. Nói xong, lòng nhẹ hẳn.

Buông cả nỗi sợ. Sợ chết, sợ đau, sợ không biết đi về đâu. Sợ là tự nhiên. Nhưng đến lúc cuối, sợ cũng không giúp gì. Thay vì sợ, hãy thở. Hít vào, biết mình đang hít vào. Thở ra, biết mình đang thở ra. Quán vô thường, tôi sẽ thở vô. Quán vô thường, tôi sẽ thở ra. Mỗi hơi thở, là một lần buông. Buông nỗi sợ, buông sự níu kéo, buông tất cả. Chỉ còn lại hơi thở. Hơi thở vào, hơi thở ra. Nhẹ nhàng.

Có người hỏi, buông xả thì có phải là bỏ cuộc không? Không. Buông xả không phải là bỏ cuộc. Bỏ cuộc là không cố gắng nữa, mặc kệ ra sao thì ra. Buông xả là đã cố gắng hết sức rồi, giờ để mọi thứ tự nhiên. Đã chữa bệnh hết sức rồi, giờ để thân tự nhiên. Đã lo việc nhà xong rồi, giờ để con cháu tự lo. Đã sống trọn một đời rồi, giờ để đời tự nhiên. Buông như vậy, không phải là thua. Mà là thắng. Thắng chính mình.

Ông cụ tám mươi tuổi đó, trước khi đi, đã buông hết. Buông tiền, buông nhà, buông giận, buông sợ. Chỉ còn lại một câu dặn con: các con ở lại thương nhau nhé. Câu đó, nhẹ nhàng, mà nặng tình. Cụ đi nhẹ nhàng, vì cụ không còn gì để nắm. Tay cụ mở ra. Lòng cụ mở ra. Đi như vậy, là đi an lành.

Mình còn sống, hãy tập buông từ bây giờ. Buông những chuyện nhỏ, để đến lúc cuối, buông được chuyện lớn. Buông một cơn giận hôm nay. Buông một món đồ không cần thiết. Buông một nỗi lo không đâu. Buông dần, buông dần, đến lúc cuối đời, tay mình đã quen mở ra. Mở ra, thì nhẹ. Nhẹ, thì đi an lành.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Thiền Đốn Ngộ (Thích Thanh Từ) — tr. 53 (buông hết muôn việc, thôi bỏ các duyên; hằng quán vô thường)
• Đỗng Huyền Linh Bảo Định Quan Kinh — tr. 1 (buông bớt việc trần; mau lo thu gọn, xếp sắp việc nhà)
• Thiền và sức khỏe (BS Đỗ Hồng Ngọc) — tr. 17, Kinh Nhập tức xuất tức niệm (quán vô thường, tôi sẽ thở vô)
Bài liên quanChia tay và bắt đầu lại: vô thường không chỉ là mất mátThân này như bọt nướcMạng người trong một hơi thở