Hồi trẻ, tôi có một giấc mơ. Mơ mở một quán nhỏ của riêng mình. Sáng pha cà phê, chiều đọc sách, tối ngồi nghe nhạc. Tôi vẽ ra đủ thứ: bàn ghế gỗ, kệ sách, mùi cà phê rang. Tôi kể cho bạn bè nghe, ai cũng bảo hay. Rồi tôi cất giấc mơ ấy vào một góc, bảo: để dành đã, làm vài năm nữa, có vốn rồi tính. Vài năm ấy, đến giờ đã thành mười mấy năm. Quán nhỏ vẫn chưa mở. Giấc mơ vẫn dang dở.
Giấc mơ dang dở là gì? Là những dự định ta ấp ủ mà chưa làm. Học một ngoại ngữ. Viết một cuốn sách. Đi một chuyến xa. Về thăm quê một lần cho đàng hoàng. Ai cũng có vài giấc mơ như vậy. Cất trong ngăn kéo, thỉnh thoảng lôi ra ngắm, rồi lại cất vào. Hẹn một ngày nào đó. Mà ngày đó, có khi không bao giờ đến.
Trong sách xưa có câu: mạng người trong hơi thở, nháy mắt liền hết. Nghe thì giật mình. Nhưng đó là sự thật. Mạng sống mong manh hơn ta tưởng. Một hơi thở ra, không chắc có hơi thở vào. Ta cứ tưởng mình còn nhiều thời gian. Tưởng đời dài lắm. Mà thật ra, đời ngắn hơn ta nghĩ rất nhiều.
Vô thường không chỉ là chuyện sinh tử. Vô thường cũng là chuyện giấc mơ. Giấc mơ hôm nay còn cháy, mai có thể đã nguội. Sức khỏe hôm nay còn đủ để thực hiện, mai có thể đã yếu. Hoàn cảnh hôm nay còn thuận lợi, mai có thể đã đổi. Đợi đủ điều kiện mới bắt đầu, có khi đợi mãi không đủ. Vì điều kiện đủ là một thứ không bao giờ đến.
Tôi có một người bạn, ấp ủ giấc mơ đi du lịch khắp đất nước. Anh ta lên kế hoạch kỹ lắm: đi đâu, ở đâu, tốn bao nhiêu. Kế hoạch xong, anh ta bảo: để dành thêm một năm nữa cho chắc. Một năm sau, anh ta bị bệnh. Bệnh không nặng, nhưng đi xa không được nữa. Giấc mơ ấy, đến giờ vẫn nằm trong cuốn sổ kế hoạch. Anh ta kể lại, giọng bình thản. Nhưng tôi nghe ra trong đó một nỗi tiếc không nói thành lời.
Tiếc không phải vì giấc mơ lớn lao. Tiếc vì mình đã không bắt đầu từ bước nhỏ nhất. Đi khắp đất nước thì xa, nhưng đi một tỉnh gần thì có khó gì. Mở quán thì cần vốn, nhưng pha một ly cà phê ngon cho mình mỗi sáng thì cần gì vốn. Giấc mơ lớn, bắt đầu bằng việc nhỏ. Việc nhỏ làm được hôm nay, thì giấc mơ đã bắt đầu rồi. Không cần đợi.
Trong nhà Phật có dạy: cái này có thì cái kia có, cái này không thì cái kia không. Giấc mơ cũng vậy. Ta bắt đầu, thì con đường mở ra. Ta không bắt đầu, thì con đường không có. Đừng đợi con đường có sẵn rồi mới đi. Đi rồi, đường mới hiện ra. Nhiều người đợi cả đời, vì cứ tưởng phải thấy hết con đường mới dám bước. Mà đời không cho ai thấy hết con đường. Đời chỉ cho ta thấy bước chân tiếp theo.
Giấc mơ dang dở của tôi, quán cà phê nhỏ, giờ tôi nhìn nó khác đi. Có thể tôi không bao giờ mở quán. Nhưng tôi vẫn có thể pha cà phê ngon mỗi sáng. Vẫn có thể đọc sách mỗi tối. Vẫn có thể ngồi nghe nhạc, nhìn mưa. Quán nhỏ không mở, nhưng cách sống của quán nhỏ thì mình sống được ngay hôm nay. Giấc mơ không nhất thiết phải thành hình đúng như vẽ. Nó có thể thành một cách sống.
Có người bảo, nghĩ đến vô thường thì còn mơ mộng làm gì. Đời ngắn ngủi, mơ cũng vô ích. Tôi nghĩ ngược lại. Chính vì đời ngắn, nên mới phải mơ, và mới phải bắt đầu ngay. Người không biết vô thường thì hẹn lần hẹn lữa. Người biết vô thường thì làm ngay, dù chỉ một bước nhỏ. Bước nhỏ hôm nay, hơn cả ngàn kế hoạch để dành cho ngày mai.
Tối nay, tôi sẽ lấy cuốn sổ cũ ra. Viết lại giấc mơ dang dở của mình. Không phải để tiếc nuối. Mà để hỏi: hôm nay mình làm được bước nhỏ nào cho giấc mơ này? Pha một ly cà phê. Đọc mười trang sách. Viết một đoạn văn. Bước nhỏ thôi. Nhưng là bước thật. Vì giấc mơ dang dở không chết khi ta chưa làm được. Nó chỉ chết khi ta thôi không bắt đầu nữa.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư