Chiều chủ nhật, cả nhà quây quần ngoài sân. Đứa nhỏ chạy đuổi theo con chó, cười khanh khách. Bà nội ngồi ghế mây, vừa ăn trái cây vừa kể chuyện ngày xưa. Nắng vàng rải khắp sân, gió mát hiu hiu. Ai cũng vui, vui một cách giản dị, không cần lý do gì đặc biệt. Rồi trời tối dần. Đứa nhỏ vào nhà tắm rửa. Bà nội về phòng nghỉ. Mỗi người về một góc. Buổi chiều vui ấy, tan như chưa từng có.
Niềm vui cũng vô thường. Nó đến rồi đi, như mây bay qua trời. Lúc đang vui, ta hay tưởng niềm vui sẽ ở lại mãi. Ta muốn giữ chặt khoảnh khắc ấy, muốn thời gian dừng lại. Nhưng càng níu, ta càng thấy nó tuột khỏi tay. Trong kinh có câu: các hành vô thường, là pháp thay đổi, đã sinh phải chết, tịch diệt an lạc. Mọi thứ có sinh thì có diệt, có đến thì có đi. Niềm vui cũng không ngoại lệ. Nó sinh ra từ một buổi chiều đẹp, rồi diệt đi khi buổi chiều tàn.
Kinh Pháp Cú cũng dạy: nhờ trí tuệ quán chiếu, thấy các hành vô thường, thế là chán đau thương, đây chính đường thanh tịnh. Nghĩa là khi ta thấy rõ mọi thứ đều đổi thay, ta sẽ bớt khổ. Bớt khổ không phải vì ta không còn vui buồn, mà vì ta không còn bám chặt vào vui, cũng không còn sợ hãi buồn. Vui đến, ta đón. Vui đi, ta tiễn. Buồn đến, ta nhìn. Buồn đi, ta nhẹ lòng. Đó là sự bình thản mà vô thường mang lại cho người biết nhìn rõ.
Nhiều người khổ vì cứ muốn niềm vui ở lại mãi. Đi chơi về, tiếc chuyến đi đã hết. Tết qua, buồn vì không khí vui đã tàn. Con lớn lên, tiếc những ngày con còn bé xíu trong vòng tay. Tiếc nuối làm ta không tận hưởng được niềm vui đang có, vì đầu óc cứ bận níu giữ niềm vui đã qua. Nhưng niềm vui đã qua thì không quay lại được. Níu giữ chỉ làm ta mệt thêm, và còn làm ta bỏ lỡ cả những niềm vui mới đang đến trước mắt, ngay trong ngày hôm nay.
Bí quyết để vui trọn vẹn, lạ thay, lại là chấp nhận rằng niềm vui sẽ qua. Khi biết buổi chiều vui sẽ tàn, ta sẽ trân trọng từng phút của nó hơn. Ta sẽ ngồi lại lâu hơn một chút, cười to hơn một chút, nhìn người thân kỹ hơn một chút. Không phải để giữ lại, mà để sống trọn với nó khi nó còn ở đây. Người biết vui sẽ qua thì vui sâu hơn người tưởng vui sẽ ở mãi, vì họ không phí thời gian để lo lắng về ngày mai.
Và khi niềm vui đã qua, cũng đừng vội buồn. Niềm vui qua không có nghĩa là đời hết vui. Nó chỉ có nghĩa là niềm vui này đã xong nhiệm vụ của nó, và niềm vui khác sẽ đến. Như mùa hoa tàn rồi mùa hoa khác nở. Như cơn mưa tạnh rồi trời lại nắng. Đời là một dòng chảy, vui buồn nối nhau. Hôm nay vui, mai có thể buồn, ngày kia lại vui. Không có gì đứng yên, kể cả nỗi buồn sau niềm vui.
Tối hôm đó, cả nhà đã về phòng, sân chỉ còn tiếng dế kêu. Tôi ngồi lại một mình ngoài hiên, nhớ buổi chiều vừa qua, và mỉm cười. Không tiếc, không níu. Chỉ thấy lòng ấm áp và biết ơn vì đã có một buổi chiều như thế bên những người thân yêu của mình, trọn vẹn từng phút giây, không hối tiếc điều gì. Một buổi chiều thật vui rồi cũng tàn, đó là vô thường. Nhưng chính vì nó tàn, nên nó mới quý. Nếu niềm vui ở mãi, ta sẽ không biết quý nó. Vô thường không lấy đi niềm vui của ta. Nó dạy ta cách vui cho trọn, và cách tiễn niềm vui đi trong bình an, để lòng sẵn sàng đón niềm vui khác vào ngày mai.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư