🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Vô thường – sinh tử

Cười đó rồi khóc đó: vô thường trong niềm vui nỗi buồn

Vô thường – sinh tử · 6 phút đọc

Buổi sáng, chị nhận được tin vui: con trai chị đỗ đại học, trường mà nó mơ ước. Chị mừng quá, cười suốt buổi. Chị gọi điện khoe khắp nơi. Chị nấu một bữa cơm thịnh soạn, cả nhà ăn mừng. Niềm vui tràn ngập căn nhà, như nắng tràn qua cửa sổ.

Buổi chiều, chị nhận được tin buồn: người cô ruột của chị ở quê vừa mất. Chị ngồi xuống, nước mắt chảy ra. Mới sáng còn cười, chiều đã khóc. Niềm vui và nỗi buồn, cách nhau chỉ vài tiếng đồng hồ. Chị chợt thấy lòng mình chông chênh. Hóa ra vui buồn đến đi nhanh như vậy.

Đời người là thế. Cười đó rồi khóc đó. Vui đó rồi buồn đó. Không có niềm vui nào ở mãi. Không có nỗi buồn nào ở mãi. Sáng vui, chiều buồn. Hôm nay buồn, mai lại vui. Cảm xúc của mình đổi thay liên tục, như thời tiết. Lúc nắng, lúc mưa. Mình không kiểm soát được hết. Mình chỉ có thể học cách sống chung với nó.

Sách cổ có câu nói rất hay: khi mà tất cả mọi sự vật đều biến đổi, không có gì ổn định, không có gì bền vững, không có gì tồn tại giống hệt nhau trong hai khoảnh khắc, thì chính sự biến đổi đó là dấu hiệu của khổ. Nghe thì có vẻ buồn, nhưng thật ra nó giải thoát mình. Vì nếu vui buồn đều đổi thay, thì mình không cần bám chặt vào niềm vui, cũng không cần sợ hãi nỗi buồn. Vui đến thì đón. Buồn đến thì tiễn. Cả hai đều là khách qua đường.

Chị nhớ có lần mình buồn rất lâu. Buồn vì mất việc. Buồn vì người yêu bỏ đi. Lúc đó chị tưởng nỗi buồn sẽ ở mãi. Chị tưởng mình sẽ không bao giờ vui lại được. Nhưng rồi thời gian trôi qua. Chị tìm được việc mới. Chị gặp được người thương mình. Nỗi buồn cũ mờ dần, như vết mực phai trên giấy. Chị mới hiểu: nỗi buồn cũng vô thường. Nó không ở mãi, nếu mình không ôm chặt nó.

Ngược lại, có lần chị vui rất nhiều. Vui vì được tăng lương. Vui vì mua được nhà. Lúc đó chị tưởng niềm vui sẽ ở mãi. Chị tưởng từ nay đời mình chỉ toàn niềm vui. Nhưng rồi niềm vui cũng nhạt dần. Lương tăng rồi cũng quen. Nhà mới ở rồi cũng thành quen. Chị mới hiểu: niềm vui cũng vô thường. Nó đến, nó đi, như một cơn gió mát. Mình không giữ được nó mãi. Chỉ có thể tận hưởng nó khi nó còn ở đây.

Hiểu được điều đó, chị sống nhẹ nhõm hơn. Khi vui, chị vui trọn vẹn, không lo sợ niềm vui sẽ mất. Khi buồn, chị buồn cho đàng hoàng, khóc cho hết nước mắt, rồi đứng dậy. Chị không còn cố gắng giữ mãi niềm vui, cũng không còn cố gắng xua đuổi nỗi buồn. Chị để cảm xúc đến đi tự nhiên, như mây trôi qua trời.

Trong sách Phật còn có một lời dạy cuối cùng, rất quan trọng: mọi pháp hữu vi đều vô thường, hãy tinh tấn với chánh niệm. Nghĩa là, biết mọi thứ đổi thay, thì mình hãy sống tỉnh táo, ngay trong giây phút này. Vui thì biết mình đang vui. Buồn thì biết mình đang buồn. Không bị cảm xúc cuốn đi. Không để một niềm vui làm mình quên hết mọi thứ. Không để một nỗi buồn làm mình gục ngã.

Tối đó, chị ngồi một mình ngoài hiên. Niềm vui buổi sáng vẫn còn ấm trong lòng. Nỗi buồn buổi chiều vẫn còn đó. Hai thứ cùng ở trong lòng chị, không đánh nhau nữa. Chị thấy mình bình yên một cách lạ lùng. Hóa ra bình yên không phải là lúc chỉ có niềm vui. Bình yên là lúc mình chấp nhận cả vui lẫn buồn, và biết cả hai đều sẽ qua đi.

Chị nhìn lên trời. Trăng lên rồi. Đêm nay trăng sáng. Chị mỉm cười. Ngày mai, con trai chị sẽ lên đường nhập học. Chị sẽ tiễn nó, với niềm vui và cả nỗi nhớ. Chị biết mình sẽ khóc khi nó đi. Nhưng chị cũng biết, nước mắt đó sẽ khô, và niềm vui sẽ trở lại. Vì đời là như vậy: cười đó rồi khóc đó, khóc đó rồi cười đó. Và mình cứ sống, cứ đi qua từng cơn vui buồn, như đi qua từng mùa trong năm.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Ba đặc tướng của đời sống (Phạm Kim Khánh, BudSas) — trang 1
• Giới thiệu đạo Phật (Tỳ kheo Bodhicitto, BudSas) — trang 1
Bài liên quanSáng thứ hai, công ty thông báo giải thểChồng khỏe mạnh bỗng ngã quỵ giữa bữa cơmThằng cu ngày nào nay đã biết cãi lại cha