🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Vô thường – sinh tử

Bảy mặt trời: đến núi Tu Di cũng cháy rụi

Vô thường – sinh tử · 9 phút đọc

Đứa nhỏ hỏi ba: núi có bao giờ hết không? Ba cười: núi thì làm sao hết được. Núi đứng đó từ hồi ông nội còn nhỏ, đến giờ vẫn đứng đó. Biển cũng vậy. Biển mênh mông, nước bao giờ cạn được. Người lớn ai cũng nghĩ vậy. Có những thứ tưởng là vững bền mãi mãi. Núi là vững bền. Biển là mênh mông. Trời đất là trường tồn. Mình nhỏ bé, nhưng mình nương vào những thứ lớn lao đó, và thấy yên lòng. Nhưng Đức Phật, trong một bài kinh, đã kể một câu chuyện làm rung chuyển cả cách nghĩ đó.

Bài kinh có tên là Kinh Thất Nhật, kinh về bảy mặt trời. Đức Phật dạy: tất cả các hành đều vô thường, là pháp không tồn tại lâu dài, pháp chóng đổi thay, pháp chẳng thể nương tựa. Rồi Ngài kể, từng mặt trời một. Có lúc, một mặt trời xuất hiện, trời không mưa. Cây cối, trăm thứ cỏ, lúa, mạ đều khô héo, nát rữa, chết khô, không thể tồn tại. Một mặt trời thôi, mà đã đủ làm khô cả mặt đất.

Lại nữa, có lúc hai mặt trời cùng xuất hiện. Khi hai mặt trời xuất hiện, các rãnh ngòi, sông lạch, thảy đều khô cạn, không thể thường trụ. Ba mặt trời xuất hiện, tất cả dòng sông lớn đều khô cạn. Bốn mặt trời xuất hiện, các dòng suối lớn, nơi phát nguyên của năm con sông lớn, đều khô cạn cả. Cứ mỗi mặt trời thêm, một thứ lớn lao hơn lại biến mất. Sông ngòi, rồi sông lớn, rồi nguồn sông. Những thứ mình tưởng là có mãi, lần lượt cạn khô.

Năm mặt trời xuất hiện, nước trong biển lớn sụt xuống. Biển có mực nước bảy trăm do-tuần, sụt dần đến một trăm do-tuần. Rồi sụt đến một cây thốt nốt, rồi bảy cây, rồi một cây. Rồi nước biển giảm đến mười người, sụt dần đến bảy người. Đến vai, đến lưng, đến háng, đến đầu gối, đến mắt cá. Cho đến lúc nước biển ráo hết, không đủ chìm một ngón chân. Biển, cái biển mênh mông mà mình tưởng không bao giờ cạn, cũng cạn. Không phải cạn trong một ngày. Mà cạn dần, từng chút một, cho đến khi không còn gì.

Sáu mặt trời xuất hiện, tất cả đại địa, núi chúa Tu Di, thảy đều bốc khói, tạo thành một đám khói. Ví như thợ gốm lúc mới nhen bếp, tất cả đều bốc khói. Núi Tu Di, trong quan niệm ngày xưa, là núi cao nhất, vững nhất, là trục của thế giới. Vậy mà đến lượt nó, nó cũng chỉ bốc khói như bếp lò của người thợ gốm. Bảy mặt trời xuất hiện, tất cả đại địa, núi chúa Tu Di thảy đều phụt cháy bừng bừng, tạo thành một ngọn lửa rực rỡ. Gió thổi ngọn lửa ấy vươn cho đến trời Phạm thiên. Núi chúa Tu Di và cõi đại địa này cháy tan, hủy diệt, không còn tro than gì cả. Như đốt dầu bơ, cháy cho tiêu hết, không còn khói đen.

Điều đáng suy nghĩ nhất trong bài kinh, có lẽ là đoạn về các vị trời. Khi ngọn lửa vĩ đại bốc lên, các vị trời mới sanh lên cõi đó, không rõ sự thành bại của thế gian, đều sợ hãi, dựng cả lông, mà nghĩ: lửa không đến đây được chăng? Các vị trời sinh trước, đã biết sự thành bại của thế gian, liền an ủi: chớ nên sợ hãi. Lửa cháy chỉ ngang đó, không thể lên đến đây được. Ngay cả các vị trời, sống lâu, sống sướng, cũng sợ. Vì họ tưởng cõi trời của họ là vững bền. Mà thật ra, không có chỗ nào vững bền mãi.

Đức Phật kể xong, Ngài nói: nay Ta nói cho các ngươi biết, ai có thể tin được rằng núi chúa Tu Di sẽ sụp đổ? Chỉ có những người thấy được sự thật. Ai có thể tin rằng nước trong đại hải sẽ khô cạn tất cả? Chỉ có những người đã thấy sự thật. Ai có thể tin rằng vạn vật đại địa đều cháy sạch? Chỉ có những người đã thấy sự thật. Người chưa thấy sự thật, nghe chuyện này sẽ nói: làm sao tin được. Người thấy sự thật, sẽ hiểu: không có gì lạ cả. Vì tất cả các hành đều vô thường. Núi cũng vô thường. Biển cũng vô thường. Trời cũng vô thường.

Cuối kinh, Đức Phật kể về một kiếp xưa. Ngài từng là đại sư Thiện Nhãn, được nhiều người tôn làm thầy, dạy pháp tu lên cõi Phạm thiên. Các đệ tử tu theo, có người sanh lên các cõi trời. Nhưng Ngài nói thẳng: thời ấy, Ta nói pháp chưa đến chỗ rốt ráo, chưa rốt ráo phạm hạnh. Vì chưa rốt ráo, nên bấy giờ Ta không xa lìa được sanh, lão, bệnh, tử, than khóc, buồn rầu, cũng chưa thoát được tất cả khổ não. Lên cõi trời, sống lâu, sống sướng, mà vẫn chưa thoát. Còn bây giờ, Ngài nói: nay Ta thuyết pháp đã đạt được chỗ rốt ráo. Do rốt ráo phạm hạnh, Ta nay đã lìa khỏi sanh, lão, bệnh, tử, khóc than, buồn rầu. Nay Ta đã được giải thoát mọi khổ não.

Bài kinh này, nói cho cùng, để làm gì? Để mình thôi nương tựa vào những thứ không thể nương tựa. Mình hay nương vào tiền. Tiền nhiều thì yên lòng. Nhưng tiền cũng như nước biển, có lúc cạn. Mình hay nương vào danh vọng. Được người ta khen thì yên lòng. Nhưng danh vọng cũng như núi, có lúc cháy. Mình hay nương vào thân này. Thân khỏe thì yên lòng. Nhưng thân cũng như cỏ cây, có lúc khô héo. Mình hay nương vào người khác. Có người thương thì yên lòng. Nhưng người thương cũng vô thường, có lúc đi xa.

Không có chỗ nương tựa nào ở ngoài là vững bền mãi. Chỗ nương tựa vững bền nhất, là thấy rõ vô thường, và sống cho đúng với sự thật đó. Thấy rõ rồi, mình sẽ bớt tham đắm, bớt ôm chặt. Mình sẽ sống nhẹ nhàng hơn, vì mình biết: mọi thứ rồi sẽ đổi thay. Mình sẽ thương người bên cạnh hơn, vì mình biết: duyên còn thì gặp, duyên hết thì xa. Mình sẽ làm việc lành ngay hôm nay, vì mình biết: không có ngày mai nào là chắc chắn.

Bảy mặt trời. Một câu chuyện tưởng như xa xôi, về tận thế, về núi cháy, biển cạn. Nhưng thật ra, nó kể về đời mình. Đời mình cũng có những mặt trời như vậy. Mặt trời của tuổi trẻ, rồi tắt. Mặt trời của sức khỏe, rồi tắt. Mặt trời của những người thân, rồi tắt. Từng thứ một, lần lượt đi qua. Ai thấy được điều này sớm, người đó sống tỉnh. Ai không thấy, người đó sống trong mộng, tưởng núi sẽ đứng mãi, biển sẽ đầy mãi. Đến khi núi cháy, biển cạn, mới giật mình. Mà lúc đó, có khi đã muộn.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Trung A Hàm 1 (Thích Tuệ Sỹ dịch), Kinh Thất Nhật (kinh số 8): 'Khi bảy mặt trời xuất hiện, tất cả đại địa, núi chúa Tu-di thảy đều phụt cháy bừng bừng... núi chúa Tu-di và đại địa này cháy tan, hủy diệt, không còn tro than gì cả', tr.40
• Kinh Trung A Hàm (Thích Tuệ Sỹ dịch) — budsas_m/uni/u-kinh-ahamtrung/trungaham008.htm, trang 1–2
Bài liên quanCon lớn nhanh như thổi: vô thường trong từng ngày con khôn lớnHoa nở rồi tàn: học lòng yên từ một chậu hoaBạn cũ xa dần: gặp nhau là duyên, xa nhau cũng là duyên