🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Vô thường – sinh tử

Người thầy dạy mình năm xưa giờ đã lẫn

Vô thường – sinh tử · 8 phút đọc

Tuần trước tôi về quê, ghé thăm thầy giáo cũ. Thầy dạy tôi hồi lớp ba. Hồi ấy thầy còn trẻ, mới ra trường, dạy học say sưa lắm. Thầy viết chữ đẹp, bảng nào thầy viết cũng ngay hàng thẳng lối. Thầy hay kể chuyện cổ tích vào giờ ra chơi. Cả lớp ngồi nghe mê mẩn. Tôi học được chữ đầu tiên là từ tay thầy nắn nót.

Bây giờ thầy đã ngoài bảy mươi. Tôi bước vào nhà, thầy nhìn tôi một lúc lâu mới nhận ra. Thầy cười, bảo dạo này hay quên. Có hôm đi chợ mua đồ rồi quên mất mình mua để làm gì. Có hôm đang nói chuyện, giữa chừng quên mất mình định nói gì. Thầy nói mà cười, như kể chuyện của người khác. Nhưng tôi thấy lòng mình se lại. Người thầy từng nhớ tên từng học trò, từng nhớ ai học giỏi môn nào, ai hay quên làm bài tập, giờ quên cả những chuyện vừa xảy ra sáng nay.

Tôi ngồi với thầy cả buổi chiều. Thầy kể chuyện ngày xưa, chuyện hồi thầy mới đi dạy, chuyện những lứa học trò đầu tiên. Những chuyện cũ mấy chục năm thầy nhớ rõ từng chi tiết. Nhưng chuyện mới thì thầy quên nhanh. Tôi chợt hiểu trí nhớ của con người cũng như một cuốn vở. Những dòng chữ viết lâu, mực đã ngấm sâu vào giấy, khó phai. Những dòng chữ viết gần đây, mực chưa khô, chạm nhẹ là nhòe. Thầy không mất trí nhớ. Thầy chỉ đang đổi thay như mọi người già khác.

Trong kinh Trung Bộ có câu nói về thân và tâm. Sắc là vô thường. Nghĩa là cái thân vật chất này, cùng với cảm giác, tri giác, suy nghĩ, nhận thức đi theo nó, đều đổi thay không ngừng. Thân đổi thay thì trí nhớ đổi thay. Mắt mờ, tai lãng, tay run, trí nhớ kém đi. Đó không phải là bệnh riêng của ai. Đó là lẽ chung của thân người. Ai sống đủ lâu cũng sẽ gặp. Thầy tôi gặp sớm hay muộn, cũng chỉ là chuyện thời gian.

Nhiều người sợ già vì sợ quên. Sợ quên tên người thân. Sợ quên đường về nhà. Sợ quên mình là ai. Nỗi sợ ấy có thật. Nhưng sợ cũng không ngăn được đổi thay. Thân đổi thay thì tâm đổi thay theo. Trí nhớ hôm nay tốt, ngày mai có thể kém. Hôm nay minh mẫn, ngày mai có thể lú lẫn. Chấp nhận điều ấy không phải là đầu hàng. Chấp nhận là bước đầu để sống khôn ngoan với tuổi già của chính mình và của người thân.

Sống khôn ngoan với tuổi già là ghi lại những điều quan trọng khi còn nhớ. Là dặn dò con cháu khi còn minh mẫn. Là sắp xếp việc nhà, việc tiền bạc cho gọn gàng, đừng để lúc quên rồi thì rối. Là tập thể dục nhẹ nhàng, ăn uống điều độ, ngủ đủ giấc để trí nhớ kém đi chậm hơn. Và quan trọng nhất, là sống tử tế mỗi ngày, để khi trí nhớ phai đi, người khác vẫn nhớ mình bằng tình thương, không phải bằng sự phiền toái.

Với người thân đã già và hay quên, mình cũng cần học cách thương cho đúng. Đừng gắt khi cha mẹ hỏi một câu đến ba lần. Đừng cười chê khi cha mẹ quên tên cháu. Đừng bắt cha mẹ phải nhớ những chuyện mới. Hãy kể lại nhẹ nhàng, như kể lần đầu. Hãy nhắc lại bằng thương yêu, không phải bằng khó chịu. Người già hay quên không cố tình quên. Họ cũng khổ vì sự quên của mình. Một câu nhắc nhẹ, một nụ cười, một cái nắm tay, có khi quý hơn cả thuốc bổ.

Thầy tôi hôm ấy, trước khi tôi ra về, nắm tay tôi bảo một câu mà tôi nhớ mãi. Thầy bảo thầy quên nhiều thứ, nhưng thầy không quên những lứa học trò của mình. Tôi không biết đó là lời thật hay lời thầy an ủi tôi. Nhưng tôi tin một phần trong đó là thật. Có những thứ trí nhớ giữ rất lâu. Không phải vì nó mới, mà vì nó sâu. Tình thương của thầy dành cho học trò đã ngấm sâu như mực ngấm vào giấy. Những chuyện vặt thì quên, nhưng tình thương thì còn.

Tôi ra về, nghĩ về chính mình. Một ngày nào đó, tôi cũng sẽ như thầy. Tay run, mắt mờ, hay quên. Lúc ấy tôi mong con cháu đối xử với mình như tôi đã đối xử với thầy hôm nay. Ngồi nghe chuyện cũ, không vội vã. Nhắc lại chuyện mới, không khó chịu. Nắm tay, không xa lánh. Muốn được đối xử như vậy lúc về già, thì bây giờ mình hãy đối xử với người già như vậy. Nhân nào, quả ấy. Gieo thương yêu hôm nay, gặt thương yêu ngày mai.

Thầy giáo cũ của tôi vẫn sống vui. Thầy quên nhiều, nhưng thầy không buồn nhiều. Thầy nói quên cũng tốt, đỡ phải nhớ những chuyện không vui. Tôi nghe mà thấm. Đổi thay không phải lúc nào cũng là mất mát. Trí nhớ kém đi, nhưng lòng nhẹ đi. Thân yếu đi, nhưng tâm có thể yên hơn. Già không phải là hết. Già là một đoạn đường khác, đi chậm hơn, nhìn kỹ hơn, thương nhiều hơn. Nếu bạn có một người thầy cũ, một người thân già hay quên, hãy ghé thăm họ. Ngồi nghe họ kể chuyện cũ. Chuyện cũ họ nhớ rõ lắm. Và trong lúc nghe, bạn sẽ học được một bài học mà không sách vở nào dạy. Bài học về một đời người đang đổi thay ngay trước mắt mình.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Trung Bộ 62 — ("Sắc là vô thường")
Bài liên quanVết mực trên áo trắng phai dần theo năm thángĐàn chim di cư bay qua làng rồi đi mấtCơn sốt của bà ngoại và bài học về thân mong manh