🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Vô thường – sinh tử

Người rao bánh mì đổi giọng: một góc phố cũng không đứng yên

Vô thường – sinh tử · 7 phút đọc

Mỗi sáng, khoảng sáu giờ, tiếng rao bánh mì lại vang lên ở đầu hẻm nhà tôi. "Bánh mì nóng đây! Bánh mì nóng giòn đây!" Giọng của bác Sáu, trầm và ấm, quen đến mức tôi không cần đồng hồ báo thức. Nghe tiếng bác là biết trời sáng.

Rồi một sáng, tiếng rao ấy đổi khác. Vẫn câu ấy, nhưng giọng cao hơn, nhanh hơn, gấp gáp hơn. Tôi chạy ra xem. Không phải bác Sáu. Là một người trẻ, đội nón, đạp xe đi vội. Hỏi ra mới biết bác Sáu về quê dưỡng bệnh, để xe bánh lại cho đứa cháu bán đỡ.

Tôi đứng đó, cầm ổ bánh mì còn nóng, bỗng thấy lạ. Chỉ đổi người rao thôi mà cả buổi sáng như đổi khác. Tiếng rao mới không có cái nhịp khoan thai của bác Sáu. Không có tiếng chào hỏi từng nhà. Không có cái dừng lại đợi bà cụ ở cuối hẻm đi chậm ra mua. Mọi thứ vẫn đó: cái xe, lò bánh, mùi thơm. Chỉ thiếu một giọng nói quen. Vậy mà buổi sáng đã không còn là buổi sáng cũ.

Cái hẻm nhỏ của tôi, nhìn kỹ, có bao giờ đứng yên đâu. Năm ngoái cây bàng trước ngõ còn xanh, năm nay đã bị chặt vì chắn dây điện. Quán cà phê đầu hẻm đổi chủ ba lần trong hai năm. Nhà bên cạnh xây thêm tầng, che mất nắng sớm vào sân nhà tôi. Đứa bé hàng xóm ngày nào còn khóc oe oe, giờ đã đi học lớp một. Tôi cứ tưởng mình sống ở một chỗ quen thuộc không đổi, nhưng thật ra mọi thứ đổi từng ngày, chỉ là đổi chậm nên mình không nhận ra.

Trong cuốn Đạo Phật là Toán học, tác giả Hồng Dương Nguyễn Văn Hai có giải thích đạo lý duyên khởi bằng một câu rất gọn: "Cái này có thì cái kia có, cái này không thì cái kia không". Một buổi sáng quen thuộc không tự nó mà có. Nó do nhiều thứ hợp lại: tiếng rao của bác Sáu, mùi bánh mới, nắng sớm, tiếng chào nhau của xóm giềng. Thiếu một duyên, cả buổi sáng đổi khác. Đời mình cũng vậy. Không có thứ gì đứng một mình. Mọi thứ đều nương nhau mà có mặt.

Cụ Nguyễn Văn Thọ trong Phật Học Chỉ Nam viết: "Chư Pháp vô ngã, chư Hạnh vô thường". Nghĩa là mọi pháp đều không có cái tôi riêng biệt, và mọi thứ có mặt trên đời đều vô thường. Buổi sáng quen thuộc của tôi không có cái "tôi" riêng. Nó là sự gặp nhau của bao nhiêu duyên. Duyên đổi thì nó đổi. Hiểu vậy, mình sẽ thôi đòi mọi thứ phải ở yên như cũ.

Tôi nhớ bác Sáu hay nói: "Bán bánh hai mươi năm, có ngày đắt, có ngày ế. Có khách quen rồi đi, có khách mới lại đến. Mình cứ nướng bánh cho ngon, còn lại tùy duyên". Bác nói như một người đã hiểu luật đời từ lâu, không qua sách vở mà qua hai mươi năm đứng lò. Cái giọng rao trầm ấm của bác, nghe kỹ, cũng là giọng của một người đã buông được cái bám víu.

Có người cả đời đi tìm một góc phố không đổi, một buổi sáng không đổi, một con người không đổi. Tìm không thấy thì sinh buồn. Nhưng nếu nhìn theo duyên khởi, mình sẽ thấy khác: chính vì mọi thứ đổi nên buổi sáng hôm nay mới là duy nhất. Tiếng rao của bác Sáu ngày xưa hay, vì lúc ấy nó đang có mặt. Tiếng rao của người trẻ hôm nay, nếu mình nghe bằng lòng không so sánh, cũng có cái hay của nó: nhanh nhẹn, khỏe khoắn, đầy sức sống của người mới vào nghề.

Mấy hôm sau, bác Sáu ghé lại thăm xóm. Bác đi chậm hơn, giọng khàn hơn. Bác cười: "Ở quê một tháng, nhớ tiếng rao quá nên lên thăm". Cả xóm xúm lại hỏi thăm. Bác bảo sức khỏe đã đỡ, nhưng sẽ không rao nữa, để cháu bán luôn. "Già rồi, nhường cho trẻ", bác nói, giọng nhẹ như không.

Tôi đứng nhìn bác, chợt hiểu ra một điều. Bác Sáu không mất đi đâu. Bác vẫn đó, vẫn cười, vẫn hỏi thăm từng nhà. Chỉ là vai của bác trong buổi sáng đã đổi. Từ người rao thành người thăm. Từ người bán thành người kể chuyện. Duyên đổi, vai đổi, nhưng con người vẫn còn nguyên vẹn trong tình cảm của xóm giềng.

Một góc phố không đứng yên. Một buổi sáng không đứng yên. Một con người cũng không đứng yên. Cái gì cũng do nhiều duyên hợp lại, duyên đổi thì mọi thứ đổi theo. Hiểu được vậy, mình sẽ thôi níu giữ những gì đã qua, và biết đón những gì đang đến. Buổi sáng mai, tiếng rao sẽ lại vang lên, có thể là giọng ai đó khác nữa. Nhưng mùi bánh mì nóng thì vẫn thơm. Và chỉ cần mình còn lắng nghe, buổi sáng vẫn còn đó, theo cách của nó.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Đạo Phật là Toán học (Hồng Dương Nguyễn Văn Hai) — tr. 64: Duyên khởi tức "cái này có thì cái kia có, cái này không thì cái kia không"
• Phật Học Chỉ Nam (Nguyễn Văn Thọ) — tr. 49: "Chư Pháp vô ngã, chư Hạnh vô thường"
Bài liên quanHạt bụi trong tia nắng: vô thường trong điều mắt thường không thấyChiếc nón lá rách rồi vá: vô thường trong vật dụng theo người cả đờiChạy bộ mỗi sáng rồi một ngày đầu gối không cho chạy nữa