🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Vô thường – sinh tử

Tâm mình sáng nay khác tâm mình chiều nay

Vô thường – sinh tử · 7 phút đọc

Sáng nay, mình dậy với một lòng tốt.

Mình nghĩ, hôm nay mình sẽ ăn chay. Hôm nay mình sẽ không giận ai. Hôm nay mình sẽ hiền lành, nhẫn nại, thương người.

Trưa, đồng nghiệp nói một câu khó nghe. Mình cười, cho qua. Thấy mình cũng khá. Tu cũng có kết quả đấy chứ.

Chiều, con làm vỡ cái ly. Mình nổi giận. Quát con một câu. Con khóc. Mình nhìn con khóc, tự hỏi. Sáng nay mình còn hiền, chiều nay sao mình dữ vậy. Mình là người hiền hay người dữ. Mình tu được gì chưa.

Tối, mình ngồi lại. Thấy trong một ngày, mình đã đổi thay mấy lần. Sáng muốn ăn chay, chiều thèm thịt. Sáng thương người, chiều giận người. Sáng quyết tâm, chiều buông xuôi.

Cái tâm này, sao nó đổi nhanh thế. Nhanh hơn cả thời tiết.

Trong sách Phật Học Chỉ Nam có câu. Chư Pháp vô ngã, chư Hạnh vô thường. Vạn pháp tuy biến thiên lưu chuyển, nhưng vẫn tuân theo những định luật cố định.

Vô ngã là gì. Là không có một cái tôi đứng riêng, bất biến. Vô thường là gì. Là mọi thứ đổi thay. Hai câu này đi với nhau. Vì mọi thứ đổi thay, nên không có cái tôi nào cố định.

Tâm mình cũng vậy. Không có một cái tâm cố định. Chỉ có từng tâm niệm nối nhau. Niệm này thiện, niệm sau bất thiện. Niệm này thương, niệm sau giận. Mình không phải là một người hiền cố định, cũng không phải là một người dữ cố định. Mình là dòng tâm niệm đang chảy.

Hiểu như vậy, mình bớt khổ nhiều lắm.

Thứ nhất, mình bớt tự trách. Sáng nay mình hiền, chiều nay mình giận, không có nghĩa là mình giả dối. Không có nghĩa là buổi sáng mình diễn. Buổi sáng mình hiền thật. Buổi chiều mình giận cũng thật. Hai cái thật đó đều là mình, ở hai lúc khác nhau. Đừng lấy một cơn giận buổi chiều để xóa hết một buổi sáng hiền lành.

Thứ hai, mình bớt tin tuyệt đối vào một ý nghĩ thoáng qua. Có lúc mình nghĩ, mình ghét người này. Nghĩ xong, mình tưởng đó là sự thật vĩnh viễn. Mình sẽ ghét người đó mãi mãi. Nhưng thật ra đó chỉ là một niệm. Niệm đó qua đi, niệm khác tới. Hôm qua ghét, hôm nay có thể đã nguôi. Đừng quyết định việc lớn dựa vào một niệm thoáng qua.

Thứ ba, mình bớt sợ. Có người sợ mình sẽ giận mãi, buồn mãi, tham mãi. Sợ rằng tâm mình xấu thì sẽ xấu mãi. Nhưng tâm xấu cũng vô thường. Nó đến, rồi nó đi. Chỉ cần mình không nuôi nó, không tưới nó mỗi ngày, nó sẽ yếu dần.

Thực tập với tâm cũng giống như thực tập với trời. Trời nắng thì biết nắng. Trời mưa thì biết mưa. Tâm hiền thì biết hiền. Tâm giận thì biết giận. Chỉ biết thôi, đừng thêm gì.

Biết mình đang giận, khác với làm theo cơn giận. Biết mình đang tham, khác với chạy theo lòng tham. Biết là mình đã có một khoảng dừng. Trong khoảng dừng đó, mình chọn được. Mình chọn nói hay im. Mình chọn làm hay chờ.

Có một cách đơn giản. Mỗi khi thấy tâm mình đổi, gọi tên nó. Sáng nay tâm mình hiền. Bây giờ tâm mình giận. Gọi tên xong, thở một hơi. Chỉ một hơi thôi. Hơi thở đó là chỗ trú. Tâm có đổi thế nào, hơi thở vẫn ở đó. Vào rồi ra. Ra rồi vào.

Nhiều người tu tập lâu năm vẫn giận. Vẫn buồn. Vẫn tham. Họ không hết giận. Họ chỉ biết giận sớm hơn. Trước kia giận rồi mới biết. Bây giờ biết ngay lúc giận vừa nổi lên. Biết sớm thì dừng sớm. Dừng sớm thì ít làm khổ mình, khổ người.

Cho nên đừng hỏi mình tu tới đâu rồi. Hãy hỏi mình biết tâm mình nhanh tới đâu rồi. Biết nhanh là tu. Biết chậm là chưa tu. Không có gì bí mật hơn.

Sáng nay tâm mình khác, chiều nay tâm mình khác, tối nay tâm mình lại khác. Đó không phải là lỗi. Đó là bản chất của tâm. Tâm vốn là dòng chảy. Mình không ngăn được dòng chảy. Mình chỉ có thể ngồi bên bờ mà nhìn nó chảy.

Nhìn nó chảy, mình sẽ thấy một điều lạ. Có những niệm xấu trôi qua, mình không giữ lại, nó đi mất. Có những niệm tốt trôi qua, mình giữ lại bằng việc làm, nó ở lại thành thói quen. Thói quen tốt lặp lại nhiều lần, thành tính cách. Tính cách không phải là một cái tôi cố định. Tính cách là thói quen được lặp lại.

Vậy thì việc của mình mỗi ngày rất đơn giản. Không phải là giữ cho tâm mình lúc nào cũng tốt. Việc đó không làm được. Mà là mỗi khi tâm tốt nổi lên, làm một việc tốt ngay. Mỗi khi tâm xấu nổi lên, dừng lại một hơi thở, đừng làm theo.

Sáng nay mình hiền, mình đã làm được một việc hiền. Chiều nay mình giận, mình đã dừng lại được một lần. Như vậy là đủ. Đủ cho một ngày.

Ngày mai, tâm mình lại đổi. Nhưng mình lại có một ngày mới để thực tập. Cứ như vậy, từng ngày, từng hơi thở. Dòng tâm vẫn chảy. Mình vẫn ngồi bên bờ, nhìn nó, và chọn việc lành mà làm.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Phật Học Chỉ Nam (Nguyễn Văn Thọ) — trang 49 (Chư Pháp vô ngã, chư Hạnh vô thường)
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — trang 88 (Tam Pháp Ấn: Chư Hành Vô Thường)
Bài liên quanTiếng cười con trẻ rồi cũng đổi giọngMột ly cà phê nguội trên bàn làm việcNắng đó rồi mưa đó: vô thường trong một ngày thời tiết