🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Vô thường – sinh tử

Lời hứa hôm qua, hôm nay đã khác

Vô thường – sinh tử · 6 phút đọc

Ngày cưới, hai người đứng trước họ hàng mà hứa: dù giàu sang hay nghèo khó, dù khỏe mạnh hay ốm đau, vẫn sẽ ở bên nhau. Ai cũng tin lời hứa đó là mãi mãi. Nhưng rồi mười năm, hai mươi năm trôi qua, có người giữ được lời hứa, có người không. Có người thay lòng, có người bị hoàn cảnh cuốn đi, có người hứa lúc vui rồi quên lúc khó. Người ở lại ôm lời hứa cũ mà đau, tự hỏi: sao lời hứa hôm qua còn đó, hôm nay đã khác rồi.

Không chỉ lời hứa trong tình yêu. Lời hứa trong làm ăn, trong bạn bè, trong gia đình, tất cả đều có thể đổi thay. Người ta hứa sẽ trả nợ đúng hẹn, rồi việc làm ăn thua lỗ, không trả được. Người ta hứa sẽ giúp nhau lúc khó khăn, rồi khi khó khăn thật sự tới, lại quay lưng. Người ta hứa với chính mình rằng năm nay sẽ bỏ thuốc, sẽ tập thể dục, sẽ sống tốt hơn, rồi tháng sau lại quên mất. Lời hứa mong manh như vậy, vì con người và hoàn cảnh đều đổi thay không ngừng.

Phật dạy: mọi hành đều vô thường. Nghĩa là mọi thứ do nhiều duyên hợp lại mà thành thì đều thay đổi, không có gì bền chắc mãi mãi. Lời hứa cũng do duyên mà thành: lúc hứa, người ta thật lòng, hoàn cảnh thuận lợi, lòng người còn đầy nhiệt huyết. Nhưng thời gian trôi, hoàn cảnh đổi, lòng người cũng đổi. Lời hứa hôm qua là thật, nhưng hôm nay hoàn cảnh đã khác, con người đã khác, nên lời hứa không còn giữ nguyên được nữa.

Hiểu như vậy không phải để ta thôi tin vào lời hứa, hay thôi hứa hẹn với nhau. Lời hứa vẫn cần thiết, vì nó là sợi dây nối người với người. Nhưng ta nên hứa một cách tỉnh táo: hứa ít thôi, hứa những điều mình thật sự làm được, và làm nhiều hơn nói. Người hứa ít mà làm nhiều thì đáng tin hơn người hứa nhiều mà làm chẳng bao nhiêu. Đừng hứa những điều quá lớn, quá xa, vì càng hứa lớn càng dễ thất hứa.

Khi người khác thất hứa với ta, ta cũng nên nhìn bằng con mắt rộng lượng hơn. Có người thất hứa vì thay lòng, nhưng cũng có người thất hứa vì hoàn cảnh bắt buộc, vì họ cũng đang khổ sở không kém gì ta. Hỏi rõ lý do, lắng nghe họ, rồi mới quyết định có tha thứ hay không. Ôm mãi nỗi giận vì một lời hứa đã vỡ chỉ làm ta thêm khổ. Tha thứ không có nghĩa là quên, mà là buông nỗi đau xuống để mình được nhẹ nhàng.

Và khi chính ta lỡ thất hứa với ai, hãy thành thật nhận lỗi, xin lỗi, và tìm cách bù đắp. Đừng im lặng, đừng trốn tránh, đừng viện cớ. Một lời xin lỗi chân thành có thể hàn gắn được nhiều thứ. Người ta có thể giận ta vì thất hứa, nhưng họ sẽ quý ta vì dám nhận lỗi.

Cuối cùng, lời hứa quý nhất không phải là lời nói ra miệng, mà là việc làm mỗi ngày. Người thương nhau không cần hứa mãi mãi, chỉ cần mỗi ngày đều đối xử tử tế với nhau, thế là đủ. Người làm ăn với nhau không cần thề thốt, chỉ cần mỗi lần đều giữ chữ tín, thế là đủ. Lời hứa hôm qua có thể đổi thay, nhưng cách ta sống hôm nay thì ta làm chủ được. Hãy sống sao cho hôm nay, ta không phải hối tiếc vì một lời hứa nào đã nói ra.

Lời hứa với chính mình cũng mong manh không kém. Có người hứa năm nay sẽ bỏ thuốc, sẽ dậy sớm tập thể dục, sẽ đọc sách mỗi ngày. Nhưng chỉ vài tuần sau, lời hứa đã bị quên lãng. Không phải vì họ không thật lòng, mà vì thói quen cũ mạnh hơn lời hứa mới. Muốn giữ lời hứa với mình, đừng hứa quá nhiều một lúc. Hãy bắt đầu từ một việc nhỏ, làm đều mỗi ngày, rồi lời hứa nhỏ sẽ trở thành thói quen tốt.

Trong buôn bán, chữ tín còn quý hơn lời hứa. Người bán hàng hứa giao hàng đúng hẹn thì phải giao đúng hẹn. Người vay tiền hứa trả đúng ngày thì phải trả đúng ngày. Một lần thất hứa có thể mất một người khách, mất một người bạn, mất cả uy tín gây dựng bao năm. Ngược lại, người giữ chữ tín thì dù lời nói ít, ai cũng tin. Lời hứa có thể đổi thay theo hoàn cảnh, nhưng người có chữ tín thì trong hoàn cảnh nào cũng tìm cách giữ lời, hoặc thành thật xin lỗi khi không giữ được.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — trang 88: Chư hành vô thường, chư pháp vô ngã, Niết bàn tịch tịnh (Tam pháp ấn).
• Phật Học Tinh Hoa (Nguyễn Duy Cần) — trang 92: Cái lý thật là chư hành vô thường, chư pháp vô ngã.
Bài liên quanQuán quen đóng cửa: những đổi thay nhỏ trong đời thườngMỗi đêm đi ngủ là một lần tập buôngVì mọi thứ đổi thay nên hôm nay mới quý