63. KINH BEÄ-BAØ-LAÊNG-KYØ1
Toâi nghe nhö vaày: Moät thôøi Phaät du hoùa taïi nöôùc Caâu-taùt-la2. Baáy giôø Ñöùc Theá Toân vaø ñaïi chuùng Tyø-kheo cuøng ñi treân ñöôøng; giöõa ñöôøng, Ngaøi mæm cöôøi raïng rôõ. Toân giaû A-nan thaáy Theá Toân mæm cöôøi, lieàn chaép tay höôùng veà Theá Toân vaø baïch: “Baïch Theá Toân, do nhaân duyeân gì Theá Toân mæm cöôøi? Caùc Ñöùc Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc, neáu khoâng coù nhaân duyeân gì, thì khoâng bao giôø cöôøi suoâng. Con mong nghe ñöôïc yù nghóa aáy.” Baáy giôø Ñöùc Theá Toân baûo: “Naøy A-nan, chính trong xöù sôû naøy, Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc, ngoài taïi nôi ñaây maø noùi phaùp cho caùc ñeä töû.” Luùc ñoù Toân giaû A-nan, ngay taïi choã aáy, lieàn nhanh choùng traûi choã ngoài, chaép tay höôùng veà Theá Toân vaø baïch: “Baïch Theá Toân, cuùi mong Theá Toân cuõøng ngoài nôi ñaây maø noùi phaùp cho caùc ñeä töû. Nhö vaäy, choã naøy laø sôû haønh cuûa hai Ñöùc Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc.” Baáy giôø Ñöùc Theá Toân ngoài xuoáng treân choã maø Toân giaû A-nan ñaõ traûi. Sau khi ngoài xuoáng Ngaøi baûo: “A-nan, ôû trong xöù sôû naøy, Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc, coù giaûng ñöôøng. Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc, sau khi ngoài ôû trong ñoù, beøn giaûng phaùp cho caùc ñeä töû nghe. Naøy A-nan, trong xöù sôû naøy, xöa kia coù thoân aáp, teân laø Beä-baø-laêng-kyø3, giaøu coù cuøng cöïc, daân chuùng ñoâng ñuùc. Naøy A-nan, trong thoân aáp Beä-baø-laêng-kyø, coù Phaïm chí ñaïi tröôûng giaû teân laø Voâ Nhueá, giaøu coù toät ñænh, cuûa caûi voâ löôïng, saûn nghieäp chaên nuoâi, khoâng theå tính toaùn, phong hoä, thöïc aáp ñaày ñuû moïi thöù. “Naøy A-nan, Phaïm chí ñaïi tröôûng giaû Voâ Nhueá coù ngöôøi con teân laø Öu ña-la Ma- naïp , ñöôïc cha meï nuoâng chìu, thoï sanh thanh tònh, cho ñeán baûy ñôøi cha meï, chuûng toäc 4
khoâng tuyeät, ñôøi ñôøi khoâng aùc, hoïc roäng, nghe nhieàu, ñoïc heát boán ñieån kinh5, thaáu trieät nhaân duyeân, chaùnh vaên, hí laø naêm, cuøng vôùi cuù phaùp vaø thuyeát vaên6.
1. Baûn Haùn, quyeån 12. Tham chieáu Paøli, M. 81. Ghaæìkaøra-sutta, kinh Thôï Goám. 2. Caâu-taùt-la Paøli: Kosala. 3. Beä-baø-laêng-kyø Paøli: Vebhaôinga. 4. Öu-ña-la Ma-naïp Paøli theo ñaây laø Uttramaøòava, thay vì laø Jotipaøla-maøòaøva trong baûn Paøli tham chieáu. 5. Töù ñieån kinh chæ boán boä Veda. Baûn Paøli: tiòòaö vedaønaö paøraguø, thoâng suoát ba boä Veda. 6. Haùn: thaâm ñaït nhaân duyeân chaùnh vaên hyù nguõ cuù thuyeát Paøli: sanighaòñu-keæubhaønaö saøkkharappabhedaønaö itihaøsa-paócamaønaö padako veyyaøkaraòo, tinh thoâng ngöõ vöïng, nghi quyõ, phaân tích aâm vaän, vaø thöù naêm (keå luoân caû tinh thoâng Thaùnh ñieån Veda) laø truyeàn thuyeát luïc, gioûi ngöõ cuù, vaên phaùp. Tham chieáu, No.99 (600) Taïp 23, kinh
“Naøy A-nan, ñoàng töû Öu-ña-la coù ngöôøi baïn laønh laøm thôï ñoà goám teân laø Nan-ñeà-baø- la thöôøng ñöôïc ñoàng töû Öu-ña-la yeâu thöông, töôûng nhôù, öa gaëp gôõ khoâng chaùn. Naøy A- 7
nan, thôï ñoà goám Nan-ñeà-baø-la quy y Phaät, Phaùp vaø Chuùng Tyø-kheo, khoâng nghi ngôø Ba ngoâi toân quyù8, khoâng nghi hoaëc Khoå, Taäp, Dieät, Ñaïo; coù tín, coù giôùi, hoïc roäng, öa boá thí, thaønh töïu trí tueä; xa lìa saùt sanh, ñoaïn tröø söï saùt sanh, xaû boû ñao gaäy, bieát hoå, bieát theïn, coù taâm töø bi, laøm lôïi ích taát caû cho ñeán loaøi coân truøng; ñoái vôùi taâm nieäm saùt sanh, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy A-nan, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa laáy cuûa khoâng cho, ñoaïn tröø vieäc khoâng cho maø laáy, caùi gì cho môùi laáy, vui loøng nhaän nhöõng gì ñöôïc cho; thöôøng thích boá thí, hoan hyû khoâng boûn seûn, khoâng mong baùo ñaùp; ñoái vôùi taâm nieäm khoâng cho maø laáy, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy A-nan, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa phi phaïm haïnh, ñoaïn tröø phi phaïm haïnh, sieâng tu phaïm haïnh, tinh taán tu dieäu haïnh, thanh tònh, khoâng oâ ueá, lìa duïc, ñoaïn daâm; ñoái vôùi taâm nieäm phi phaïm haïnh, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy A-nan, thôï ñoà goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa noùi doái, ñoaïn tröø noùi doái, noùi chaân thaät, öa chaân thaät, an truù nôi söï chaân thaät khoâng chuùt di ñoäng, hoaøn toaøn ñaùng tin caäy, khoâng löøa doái theá gian; ñoái vôùi taâm nieäm noùi doái, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy A-nan, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa noùi hai löôõi, ñoaïn tröø noùi hai löôõi, tu haïnh khoâng noùi hai löôõi, khoâng phaù hoaïi ai, khoâng nghe chuyeän ngöôøi naøy roài maùch laïi ngöôøi kia, xuùi duïc phaù hoaïi ngöôøi naøy, khoâng nghe chuyeän ngöôøi kia, roài maùch laïi ngöôøi naøy, xuùi duïc phaù hoaïi ngöôøi kia, ai chia lìa thì laøm cho hoøa hôïp, ai hoøa hôïp thì laøm cho hoan hyû, khoâng laäp beø ñaûng, khoâng öa beø ñaûng, khoâng khen ngôïi beø ñaûng; ñoái vôùi taâm nieäm noùi hai löôõi, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy A-nan, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa lôøi noùi thoâ aùc, ñoaïn tröø lôøi noùi thoâ aùc. Neáu coù nhöõng lôøi thoâ baïo, hung aùc, traùi tai, khieán moïi ngöôøi khoâng hoan hyû, moïi ngöôøi khoâng thöông meán, khieán ngöôøi khaùc khoå naõo, khoâng ñöôïc ñònh tónh, vò aáy ñoaïn tröø lôøi noùi nhö vaäy. Neáu coù nhöõng lôøi hoøa nhaõ, nhu thuaän, loït tai, vöøa loøng, khieán ñöôïc hoan hyû, ñöôïc meán thöông, khieán ngöôøi khaùc an laïc, aâm thanh roõ raøng, khoâng laøm ngöôøi sôï, khieán ngöôøi khaùc ñònh tónh, vò aáy noùi nhöõng lôøi nhö vaäy; ñoái vôùi taâm nieäm öa noùi thoâ aùc, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy A-nan, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa lôøi noùi theâu deät, ñoaïn tröø lôøi noùi theâu deät, noùi ñuùng luùc, noùi chaân thaät, noùi veà phaùp, noùi veà nghóa, noùi veà chæ töùc, noùi veà vieäc öa chæ töùc, noùi vieäc thuaän thôøi, thích hôïp, kheùo daïy, kheùo quôû traùch; ñoái vôùi taâm nieäm öa noùi theâu deät, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy A-nan, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa vieäc kinh doanh buoân baùn, ñoaïn tröø vieäc kinh doanh buoân baùn, xaû boû ñong löôøng vaø ñaáu hoäc, xaû boû vieäc nhaän haøng hoùa, khoâng coät troùi ngöôøi, khoâng troâng mong söï ño löôøng taø vaïy, khoâng vì chuùt lôïi nhoû maø laán löôùt, löøa doái ngöôøi; ñoái vôùi taâm nieäm kinh doanh buoân baùn, vò aáy ñaõ tònh tröø.
600: tuïng thuoäc caùc kinh ñieån, danh töï cuûa vaät loaïi, phaåm loaïi sai bieät cuûa vaïn vaät, phaân tích vaø keát hôïp töï loaïi, vaø thöù naêm laø lòch theá baûn maït. Trong baûn Haùn, nighaòñu (ngöõ vöïng) ñöôïc hieåu laø nidaøna (nhaân duyeân). Paøli: keæubha: saùch veà nghi quyõ, hay nghi thöùc; trong baûn Haùn: chaùnh vaên. Paøli: itihaøsa, truyeàn thuyeát luïc, hay truyeän truyeàn kyø; baûn Haùn: hyù (chuyeän cöôøi). 7. Nan-ñeà-baø-la ñaøo sö theo ñaây Paøli laø Nandipaøla. Nhöng baûn Paøli tham chieáu: Ghaæìkaøra (thôï goám). 8. Haùn: tam toân
“Naøy A-nan, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa nhaän ñaøn baø goùa, ñoàng nöõ, ñoaïn tröø vieäc nhaän ñaøn baø goùa, ñoàng nöõ; ñoái vôùi taâm nieäm nhaän ñaøn baø goùa, ñoàng nöõ, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy A-nan, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa vieäc nhaän noâ tyø, ñoaïn tröø vieäc nhaän noâ tyø; ñoái vôùi taâm nieäm nhaän noâ tyø, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy A-nan, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa vieäc nhaän voi, ngöïa, traâu, deâ, ñoaïn tröø vieäc nhaän voi, ngöïa, traâu, deâ; ñoái vôùi taâm nieäm nhaän voi, ngöïa, traâu, deâ vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy A-nan, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa vieäc nhaän gaø, heo, ñoaïn tröø vieäc nhaän gaø, heo; ñoái vôùi taâm nieäm nhaän gaø, heo, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy A-nan, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa vieäc nhaän ruoäng ñaát, quaùn xaù, ñoaïn tröø vieäc nhaän ruoäng ñaát, quaùn xaù; ñoái vôùi taâm nieäm nhaän ruoäng ñaát, quaùn xaù, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy A-nan, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa vieäc nhaän neáp, luùa, ñaäu soáng, ñoaïn tröø vieäc nhaän neáp, luùa, ñaäu soáng; ñoái vôùi taâm nieäm nhaän neáp, luùa, ñaäu soáng, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy A-nan, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa vieäc uoáng röôïu, ñoaïn tröø vieäc uoáng röôïu; ñoái vôùi taâm nieäm uoáng röôïu, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy A-nan, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa vieäc duøng giöôøng sang, cao roäng, ñoaïn tröø vieäc duøng giöôøng sang, cao roäng; ñoái vôùi taâm nieäm duøng giöôøng sang, cao roäng, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy A-nan, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa vieäc ñeo voøng hoa, ñeo chuoãi ngoïc, thoa höông, ñaùnh phaán, ñoaïn tröø vieäc ñeo voøng hoa, chuoãi ngoïc, thoa höông, ñaùnh phaán; ñoái vôùi taâm nieäm ñeo voøng hoa, chuoãi ngoïc, thoa höông, ñaùnh phaán, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy A-nan, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa vieäc ca muùa, xöôùng haùt hoaëc ñeán nghe, xem, ñoaïn tröø vieäc ca muùa, xöôùng haùt hoaëc ñeán nghe, xem; ñoái vôùi taâm nieäm ca muùa, xöôùng haùt vaø ñeán xem, nghe, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy A-nan, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa vieäc nhaän vaøng, baïc, chaâu baùu, ñoaïn tröø vieäc nhaän vaøng, baïc, chaâu baùu; ñoái vôùi taâm nieäm nhaän vaøng, baïc, chaâu baùu, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy A-nan, thôï goám Nan-ñeà-baø-la lìa vieäc aên quaù ngoï, ñoaïn tröø vieäc aên quaù ngoï, thöôøng aên moät böõa, khoâng aên ban ñeâm, hoïc haïnh aên ñuùng thôøi; ñoái vôùi taâm nieäm aên quaù ngoï, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy A-nan, thôï goám Nan-ñeà-baø-la troïn ñôøi tay khoâng caàm cuoác, khoâng töï tay ñaøo ñaát, cuõng khoâng baûo ngöôøi khaùc ñaøo; neáu ñaát ôû ñeâ chaän nöôùc lôû ra, hoaëc ñaát do chuoät ñaøo leân thì laáy laøm ñoà goám ñöa leân vaø noùi vôùi ngöôøi mua raèng: ‘Caùc ngaøi, neáu coù ñaäu oaûn9, gaïo gieû, luùa maïch, ñaäu ma lôùn nhoû, ñaäu beä vaø haït caûi, sau khi truùt xuoáng roài, ngaøi cöù mang goám naøy maø ñi, tuøy theo yù muoán10’. “Naøy A-nan, thôï goám Nan-ñeà-baø-la troïn ñôøi haàu haï cha meï, cha meï muø loøa chæ troâng caäy vaøo vò aáy; cho neân vò aáy phaûi haàu haï. “Naøy A-nan, thôï goám Nan-ñeà-baø-la vaøo moät saùng sôùm, ñi ñeán tröôùc Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc; sau khi ñeán, vò aáy ñaûnh leã Ngaøi, roài ngoài qua moät beân. Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Baäc Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc thuyeát phaùp cho vò aáy, khuyeán khích phaùt khôûi loøng ngöôõng moä, thaønh töïu taâm hoan hyû. Sau khi baèng voâ
9. Haùn: oaûn ñaäu gioáng ñaäu Haø-lan. 10. Hình thöùc kinh teá trao ñoåi. Paøli: ettha yo icchati taòñulapabhivattaøni (-pavibhattaøni, paæivibhattaøni) vaø muggapabhivattaøni va kaøôaøyapabhivattaøni vaø nikkhipitvaø yaö icchati taö haratuø’ti, “ai caàn caùi gì (ñoà goám), sau khi ñeå laïi ñaây nhöõng thöù dö thöøa nhö gaïo, ñaäu xanh, ñaäu oaûn, haõy laáy thöù caàn (ñoà goám) aáy ñi”.
löôïng phöông tieän thuyeát phaùp cho vò aáy, khuyeán khích phaùt khôûi loøng ngöôõng moä, thaønh töïu taâm hoan hyû xong, Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Baäc Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc ngoài im laëng. “Naøy A-nan, sau khi ñöôïc Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Baäc Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc thuyeát phaùp, khuyeán khích phaùt khôûi loøng ngöôõng moä, thaønh töïu taâm hoan hyû roài, thôï goám Nan-ñeà-baø-la töø choã ngoài ñöùng daäy, ñaûnh leã döôùi chaân Ngaøi, ñi quanh ba voøng, roài lui ra. “Baáy giôø ñoàng töû Öu-ña-la cöôõi xe ngöïa traéng, cuøng vôùi naêm traêm ñoàng töû nöõa, vaøo luùc vöøa saùng, töø thoân aáp Beä-baø-laêng-kyø ra ñi, ñeán moät choã voâ söï11, muoán giaùo hoùa caùc ñeä töû töø nhieàu nöôùc ñeán, daïy chuùng ñoïc saùch Phaïm chí12. Baáy giôø ñoàng töû Öu-ña-la töø xa troâng thaáy thôï goám Nan-ñeà-baø-la ñi ñeán; thaáy roài lieàn hoûi: “ Nan-ñeà-baø-la, anh töø ñaâu ñeán?” “Nan-ñeà-baø-la ñaùp: “ Hoâm nay toâi töø choã Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc, sau khi cuùng döôøng leã baùi Ngaøi xong thì ñeán ñaây. Naøy Öu-ña-la, baïn coù theå cuøng vôùi toâi ñeán choã Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Baäc Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc ñeå cuùng döôøng, leã baùi Ngaøi? “Khi aáy, ñoàng töû Öu-ña-la ñaùp: “ Naøy anh Nan-ñeà-baø-la, toâi khoâng muoán thaáy Sa-moân troïc ñaàu. Sa-moân troïc ñaàu khoâng theå ñaéc ñaïo, vì ñaïo khoù chöùng ñaéc. “Roài thì, thôï goám Nan-ñeà-baø-la tuùm laáy choûm toùc cuûa ñoàng töû Öu-ña-la keùo xuoáng xe. Luùc ñoù ñoàng töû Öu-ña-la nghó: ‘Anh thôï goám Nan-ñeà-baø-la naøy khoâng bôõn côït, khoâng khuøng, khoâng si, nay keùo toùc mình chaéc coù ñieàu gì?’ Nghó xong lieàn baûo: “ Naøy anh Nan-ñeà-baø-la, toâi ñi theo anh, toâi ñi theo anh! “Baáy giôø Nan-ñeà-baø-la hoan hyû noùi raèng: “ Laønh thay, chuùng ta ñi. “Thôï goám Nan-ñeà-baø-la vaø ñoàng töû Öu-ña-la cuøng nhau ñeán choã Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Baäc Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc. Ñeán nôi, hai ngöôøi ñaûnh leã roài ngoài qua moät beân. Thôï goám Nan-ñeà-baø-la baïch Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Baäc Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc raèng: “ Baïch Theá Toân, ñoàng töû Öu-ña-la naøy laø baïn cuûa con. Baïn naøy thöôøng öa ñeán thaêm, thöôøng thích ñeán thaêm con, khoâng heà nhaøm chaùn, nhöng khoâng coù loøng tin vaø cung kính ñoái vôùi Theá Toân. Mong Theá Toân kheùo leùo thuyeát phaùp cho baïn con, hoan hyû, khôûi loøng tin vaø cung kính.” “Baáy giôø Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Baäc Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc thuyeát phaùp cho thôï goám Nan-ñeà-baø-la vaø ñoàng töû Öu-ña-la, khuyeán khích, phaùt khôûi loøng ngöôõng moä, thaønh töïu taâm hoan hyû. Sau khi baèng voâ löôïng phöông tieän thuyeát phaùp cho hai vò aáy, khuyeán khích phaùt khôûi loøng ngöôõng moä, thaønh töïu taâm hoan hyû xong, Ñöùc Theá Toân ngoài im laëng. Baáy giôø, sau khi ñöôïc Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Baäc Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc thuyeát phaùp, khuyeán khích phaùt khôûi loøng ngöôõng moä, thaønh töïu taâm hoan hyû, hai vò lieàn töø choã ngoài ñöùng daäy, ñaûnh leã döôùi chaân Ngaøi, ñi quanh ba voøng, roài lui ra. “Luùc trôû veà, ñi chöa bao xa, ñoàng töû Öu-ña-la laïi hoûi:
11.
Haùn: voâ söï xöùchæ khu röøng yeân tónh. Paøli: araóóa.
12.
Phaïm chí thö saùch cuûa Baø-la-moân.
“ Naøy anh Nan-ñeà-baø-la, anh ñaõ ñöôïc nghe phaùp vi dieäu nhö theá töø Ñöùc Nhö Lai, Baäc Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc, taïi sao anh coøn ôû nhaø, khoâng theå lìa boû ñeå hoïc Thaùnh ñaïo? “Baáy giôø thôï goám Nan-ñeà-baø-la ñaùp: “ Naøy Öu-ña-la, chính baïn ñaõ bieát toâi phaûi troïn ñôøi haàu haï, nuoâi naáng cha meï; vì cha meï toâi muø loøa, chæ troâng caäy ôû mình toâi. Toâi vì haàu haï phuïng döôõng cha meï vaäy. “Baáy giôø ñoàng töû Öu-ña-la hoûi: “ Naøy Nan-ñeà-baø-la, toâi coù theå theo Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Baäc Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc xuaát gia hoïc ñaïo, thoï giôùi cuï tuùc, laøm Tyø-kheo, tu haønh phaïm haïnh ñöôïc chaêng? “Luùc ñoù, thôï goám Nan-ñeà-baø-la vaø ñoàng töû Öu-ña-la töø nôi aáy quay trôû laïi choã Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Baäc Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc, ñeán nôi, ñaûnh leã Ngaøi, roài ngoài qua moät beân. Thôï goám Nan-ñeà-baø-la baïch Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Baäc Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc raèng: “ Baïch Theá Toân, ñoàng töû Öu-ña-la naøy trôû veà chöa bao xa, laïi hoûi con raèng: ‘Naøy anh Nan-ñeà-baø-la, töø Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Baäc Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc, anh ñöôïc nghe phaùp vi dieäu nhö theá; taïi sao anh coøn ôû nhaø, khoâng theå lìa boû ñeå hoïc Thaùnh ñaïo?’ Baïch Theá Toân, con ñaõ traû lôøi raèng: ‘Chính baïn ñaõ roõ, toâi phaûi troïn ñôøi haàu haï, phuïng döôõng cha meï. Cha meï toâi muø loøa, chæ troâng caäy vaøo moät mình toâi. Nhö vaäy, toâi phaûi haàu haï, phuïng döôõng cha meï’. Öu-ña-la laïi hoûi: ‘Naøy anh Nan-ñeà-baø-la, toâi coù theå theo Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Baäc Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc, xuaát gia hoïc ñaïo, thoï cuï tuùc giôùi, laøm Tyø-kheo, tu haønh phaïm haïnh ñöôïc khoâng?’ Baïch Theá Toân, mong Ngaøi ñoä cho baïn con xuaát gia, hoïc ñaïo, truyeàn trao giôùi cuï tuùc cho baïn con ñöôïc laøm Tyø-kheo. “Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Baäc Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc im laëng nhaän lôøi cuûa Nan-ñeà-baø-la. Sau khi bieát Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc im laëng nhaän lôøi, thôï goám Nan-ñeà-baø-la töø choã ngoài ñöùng daäy, ñaûnh leã döôùi chaân Ngaøi, ñi quanh ba voøng roài lui ra. “Sau khi Nan-ñeà-baø-la ñi chöa bao laâu, Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Baäc Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc ñoä cho ñoàng töû Öu-ña-la xuaát gia, hoïc ñaïo, truyeàn trao giôùi cuï tuùc. Sau khi cho Öu-ña-la xuaát gia, cho thoï cuï tuùc xong, Ngaøi ôû thoân aáp Beä-baø-laêng-kyø vaøi ngaøy, roài mang y, caàm baùt cuøng vôùi ñaïi chuùng Tyø-kheo du haønh, muoán ñeán aáp Ba-la-naïi, nöôùc Ca-tö13. Ñeán Ba-la-naïi, Ngaøi truù trong vöôøn Loäc daõ taïi Tieân nhaân truù xöù14. “Baáy giôø, vua Giaùp-beä15 nghe Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc, ñang du haønh trong nöôùc Ca-tö, cuøng vôùi ñaïi chuùng Tyø-kheo, ñeán Ba-la-naïi, truù trong vöôøn Loäc daõ taïi Tieân nhaân xöù. Nghe roài, vua baûo ngöôøi ñaùnh xe: “ Ngöôi haõy söûa soaïn xe, hoâm nay ta muoán ñi ñeán choã Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc. “Ngöôøi ñaùnh xe kia vaâng lôøi vua baûo lieàn söûa soaïn xa giaù, söûa soaïn xong, taâu vôùi vua raèng: “ Con ñaõ söûa soaïn xe ñeïp, xin tuøy yù Thieân vöông. “Vua Giaùp-beä, ngoài xe ñeïp, töø Ba-la-naïi ra ñi, ñeán vöôøn Loäc daõ, choã truù xöù Tieân nhaân. Töø xa, vua Giaùp-beä thaáy, giöõa röøng caây, Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Baäc Voâ Sôû Tröôùc,
13.
Ba-la-naïi Ca-tö quoác aáp Paøli: Baøraøòasì, thuû phuû cuûa nöôùc Kaøsì ñöông thôøi.
14.
Tieân nhaân truù xöù Loäc daõ vieân Paøli: Isipatana-migadaøya.
15.
Giaùp-beä Toáng-Nguyeân-Minh: taàn-beä Paøli: Kikin.
Ñaúng Chaùnh Giaùc trang nghieâm ñeïp ñeõ nhö vaàng traêng giöõa voøm sao, choùi loïi saùng ngôøi nhö nuùi vaøng, töôùùng toát veïn toaøn, oai nghi loàng loäng, caùc caên vaéng laëng, khoâng bò ngaên che, hoaøn toaøn töï cheá ngöï, laéng taâm tónh maëc. Sau khi thaáy, vua xuoáng xe, ñi ñeán choã Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc, ñaûnh leã, roài ngoài qua moät beân. Sau khi nhaø vua ngoài xuoáng, Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc thuyeát phaùp, khuyeán khích phaùt khôûi loøng ngöôõng moä, thaønh töïu taâm hoan hyû. Sau khi baèng voâ löôïng phöông tieän thuyeát phaùp cho nhaø vua, khuyeán khích phaùt khôûi loøng ngöôõng moä, thaønh töïu hoan hyû roài, Ngaøi ngoài im laëng. Sau khi ñöôïc Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Baäc Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc, khuyeán khích phaùt khôûi loøng ngöôõng moä, thaønh töïu hoan hyû roài, nhaø vua lieàn ñöùng daäy, keùo leäch vai aùo ñang maëc, chaép tay höôùng veà Phaät vaø baïch: “ Mong Theá Toân cuøng vôùi ñaïi chuùng Tyø-kheo ngaøy mai nhaän lôøi môøi cuûa con! “Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc, im laëng nhaän lôøi môøi cuûa vua Giaùp-beä. Sau khi bieát Ñöùc Nhö Lai ñaõ im laëng nhaän lôøi, nhaø vua cuùi ñaàu ñaûnh leã, ñi quanh ba voøng roài lui ra, trôû veà nhaø. “Ñeâm aáy, vua haï leänh saép söûa ñuû caùc moùn aên, thöùc uoáng ngon laønh, saïch seõ, myõ dieäu, vôùi ñuû caùc thöùc aên loaïi cöùng, loaïi meàm. Vieäc baøy bieän ñaõ xong ngay ñeâm aáy. Luùc taûng saùng, vua traûi giöôøng ngoài, roài sai ngöôøi ñeán baïch Phaät raèng: ‘Baïch Theá Toân, nay giôø ñaõ ñeán, thöùc aên ñaõ saün saøng, mong Theá Toân ñeán ñuùng thôøi’. “Baáy giôø, vaøo luùc saùng sôùm, Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc mang y, caàm baùt vaø coù chuùng Tyø-kheo theo sau, ñi ñeán nhaø cuûa vua Giaùp-beä, ngoài vaøo choã ngoài phía treân chuùng Tyø-kheo. Vua Giaùp-beä thaáy Phaät vaø chuùng Tyø-kheo ngoài xong, töï tay muùc nöôùc röûa, töï tay böng haàu caùc thöùc aên, thöùc uoáng, ñaày ñuû caùc moùn ngon, saïch, myõ dieäu, khieán caùc Ngaøi aên no. AÊn roài doïn baùt, laáy nöôùc röûa xong, nhaø vua laáy gheá nhoû ngoài rieâng moät beân ñeå nghe phaùp. Vua Giaùp-beä ngoài xong, Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc thuyeát phaùp cho vua, khuyeán khích phaùt khôûi loøng ngöôõng moä, thaønh töïu taâm hoan hyû. Sau khi baèng voâ löôïng phöông tieän thuyeát phaùp cho vua, khuyeán khích phaùt khôûi loøng ngöôõng moä, thaønh töïu taâm hoan hyû xong roài, Ngaøi ngoài im laëng. Sau khi ñöôïc Ñöùc Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc thuyeát phaùp, khuyeán khích phaùt khôûi loøng ngöôõng moä, thaønh töïu taâm hoan hyû roài, vua Giaùp-beä töø choã ngoài ñöùng daäy, keùo leäch vai aùo ñang maëc, chaép tay höôùng veà Ñöùc Nhö Lai vaø baïch: “ Mong Theá Toân vaø chuùng Tyø-kheo nhaän lôøi cuûa con maø an cö muøa möa taïi Ba- la-naïi naøy. Con xin xaây caát naêm traêm gian phoøng, naêm traêm giöôøng neäm vaø cuùng thí caùc vaät duïng16, cung caáp neáp traéng vaø ñuû caùc moùn thöïc phaåm cuûa vua, ñeå cuùng döôøng Ngaøi vaø chuùng Tyø-kheo. “Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc baûo nhaø vua: “ Thoâi, thoâi, Ñaïi vöông, chæ caàn coù taâm hoan hyû laø ñuû. “Ba laàn nhö theá, vua Giaùp-beä chaép tay höôùng veà Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc thöa: “ Mong Theá Toân vaø chuùng Tyø-kheo nhaän lôøi môøi cuûa con maø an cö muøa möa taïi Ba-la-naïi naøy. Con xin xaây caát naêm traêm gian phoøng, naêm traêm giöôøng neäm, vaø cuùng thí caùc vaät duïng, cung caáp neáp traéng vaø caùc moùn aên thöïc phaåm cuûa vua ñeå cuùng döôøng Phaät vaø chuùng Tyø-kheo. “Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc cuõng ba laàn baûo:
16. Haùn: thí caâu chaáp khoâng roõ thí vaät gì.
“ Thoâi, thoâi, Ñaïi vöông, chæ caàn coù taâm hoan hyû laø ñuû. “Baáy giôø vua Giaùp-beä khoâng nhaãn ñöôïc, khoâng vöøa yù, taâm raát öu saàu, nghó raèng: ‘Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Baäc Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc khoâng nhaän lôøi môøi cuûa ta maø an cö muøa möa taïi Ba-la-naïi naøy cuøng vôùi chuùng Tyø-kheo’. Nghó xong, nhaø vua baïch Ca-dieáp Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc: “ Baïch Theá Toân, coù keû baïch y taïi gia naøo phuïng söï Theá Toân gioáng con chaêng? “Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc ñaùp: “ Coù, vaø ôû taïi thoân Beä-baø-laêng-kyø giaøu coù, hoan laïc toät cuøng, nhaân daân ñoâng ñuùc, thuoäc laõnh thoå cuûa Ñaïi vöông. Naøy Ñaïi vöông, ôû trong thoân Beä-baø-laêng-kyø aáy coù thôï goám Nan-ñeà-baø-la; naøy Ñaïi vöông, thôï goám Nan-ñeà-baø-la quy y Phaät, Phaùp vaø chuùng Tyø-kheo, khoâng hoaøi nghi Ba ngoâi baùu, khoâng nghi hoaëc Khoå, Taäp, Dieät, Ñaïo, coù tín, trì giôùi, hoïc roäng, öa boá thí, thaønh töïu trí tueä, xa lìa saùt sanh, ñoaïn tröø saùt sanh, xaû boû dao gaäy, bieát hoå theïn, coù taâm töø bi, laøm lôïi ích cho ñeán caû taát caû loaøi coân truøng. Ñoái vôùi taâm nieäm saùt sanh vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy Ñaïi vöông, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa laáy cuûa khoâng cho, ñoaïn tröø vieäc khoâng cho maø laáy, caùi gì cho môùi laáy, vui loøng nhaän nhöõng gì ñöôïc cho; thöôøng thích boá thí, hoan hyû khoâng boûn seûn, khoâng mong baùo ñaùp; ñoái vôùi taâm nieäm khoâng cho maø laáy, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy Ñaïi vöông, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa phi phaïm haïnh, ñoaïn tröø phi phaïm haïnh, sieâng tu phaïm haïnh, tinh taán tu dieäu haïnh, thanh tònh, khoâng oâ ueá, lìa duïc, ñoaïn daâm; ñoái vôùi taâm nieäm phi phaïm haïnh, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy Ñaïi vöông, thôï ñoà goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa noùi doái, ñoaïn tröø noùi doái, noùi chaân thaät, öa chaân thaät, an truù nôi söï chaân thaät khoâng chuùt di ñoäng, hoaøn toaøn ñaùng tin caäy, khoâng löøa doái theá gian; ñoái vôùi taâm nieäm noùi doái, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy Ñaïi vöông, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa noùi hai löôõi, ñoaïn tröø noùi hai löôõi, tu haïnh khoâng noùi hai löôõi, khoâng phaù hoaïi ai, khoâng nghe chuyeän ngöôøi naøy roài maùch laïi ngöôøi kia, xuùi duïc phaù hoaïi ngöôøi naøy, khoâng nghe chuyeän ngöôøi kia, roài maùch laïi ngöôøi naøy, xuùi duïc phaù hoaïi ngöôøi kia, ai chia lìa thì laøm cho hoøa hôïp, ai hoøa hôïp thì laøm cho hoan hyû, khoâng laäp beø ñaûng, khoâng öa beø ñaûng, khoâng khen ngôïi beø ñaûng; ñoái vôùi taâm nieäm noùi hai löôõi, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy Ñaïi vöông, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa lôøi noùi thoâ aùc, ñoaïn tröø lôøi noùi thoâ aùc. Neáu coù nhöõng lôøi thoâ baïo, hung aùc, traùi tai, khieán moïi ngöôøi khoâng hoan hyû, moïi ngöôøi khoâng thöông meán, khieán ngöôøi khaùc khoå naõo, khoâng ñöôïc ñònh tónh, vò aáy ñoaïn tröø lôøi noùi nhö vaäy. Neáu coù nhöõng lôøi hoøa nhaõ, nhu thuaän, loït tai, vöøa loøng, khieán ñöôïc hoan hyû, ñöôïc meán thöông, khieán ngöôøi khaùc an laïc, aâm thanh roõ raøng, khoâng laøm ngöôøi sôï, khieán ngöôøi khaùc ñònh tónh, vò aáy noùi nhöõng lôøi nhö vaäy; ñoái vôùi taâm nieäm öa noùi thoâ aùc, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy Ñaïi vöông, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa lôøi noùi theâu deät, ñoaïn tröø lôøi noùi theâu deät, noùi ñuùng luùc, noùi chaân thaät, noùi veà phaùp, noùi veà nghóa, noùi veà chæ töùc, noùi veà vieäc öa chæ töùc, noùi vieäc thuaän thôøi, thích hôïp, kheùo daïy, kheùo quôû traùch; ñoái vôùi taâm nieäm öa noùi theâu deät, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy Ñaïi vöông, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa vieäc kinh doanh buoân baùn, ñoaïn tröø vieäc kinh doanh buoân baùn, xaû boû ñong löôøng vaø ñaáu hoäc, xaû boû vieäc nhaän haøng hoùa, khoâng coät troùi ngöôøi, khoâng troâng mong söï ño löôøng taø vaïy, khoâng vì chuùt lôïi nhoû maø laán löôùt, löøa doái ngöôøi; ñoái vôùi taâm nieäm kinh doanh buoân baùn, vò aáy ñaõ tònh tröø.
“Naøy Ñaïi vöông, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa nhaän ñaøn baø goùa, ñoàng nöõ, ñoaïn tröø vieäc nhaän ñaøn baø goùa, ñoàng nöõ; ñoái vôùi taâm nieäm nhaän ñaøn baø goùa, ñoàng nöõ, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy Ñaïi vöông, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa vieäc nhaän noâ tyø, ñoaïn tröø vieäc nhaän noâ tyø; ñoái vôùi taâm nieäm nhaän noâ tyø, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy Ñaïi vöông, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa vieäc nhaän voi, ngöïa, traâu, deâ, ñoaïn tröø vieäc nhaän voi, ngöïa, traâu, deâ; ñoái vôùi taâm nieäm nhaän voi, ngöïa, traâu, deâ vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy Ñaïi vöông, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa vieäc nhaän gaø, heo, ñoaïn tröø vieäc nhaän gaø, heo; ñoái vôùi taâm nieäm nhaän gaø, heo, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy Ñaïi vöông, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa vieäc nhaän ruoäng ñaát, quaùn xaù, ñoaïn tröø vieäc nhaän ruoäng ñaát, quaùn xaù; ñoái vôùi taâm nieäm nhaän ruoäng ñaát, quaùn xaù, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy Ñaïi vöông, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa vieäc nhaän neáp, luùa, ñaäu soáng, ñoaïn tröø vieäc nhaän neáp, luùa, ñaäu soáng; ñoái vôùi taâm nieäm nhaän neáp, luùa, ñaäu soáng, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy Ñaïi vöông, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa vieäc uoáng röôïu, ñoaïn tröø vieäc uoáng röôïu; ñoái vôùi taâm nieäm uoáng röôïu, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy Ñaïi vöông, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa vieäc duøng giöôøng sang, cao roäng, ñoaïn tröø vieäc duøng giöôøng sang, cao roäng; ñoái vôùi taâm nieäm duøng giöôøng sang, cao roäng, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy Ñaïi vöông, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa vieäc ñeo voøng hoa, ñeo chuoãi ngoïc, thoa höông, ñaùnh phaán, ñoaïn tröø vieäc ñeo voøng hoa, chuoãi ngoïc, thoa höông, ñaùnh phaán; ñoái vôùi taâm nieäm ñeo voøng hoa, chuoãi ngoïc, thoa höông, ñaùnh phaán, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy Ñaïi vöông, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa vieäc ca muùa, xöôùng haùt hoaëc ñeán nghe, xem, ñoaïn tröø vieäc ca muùa, xöôùng haùt hoaëc ñeán nghe, xem; ñoái vôùi taâm nieäm ca muùa, xöôùng haùt vaø ñeán xem, nghe, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy Ñaïi vöông, thôï goám Nan-ñeà-baø-la xa lìa vieäc nhaän vaøng, baïc, chaâu baùu, ñoaïn tröø vieäc nhaän vaøng, baïc, chaâu baùu; ñoái vôùi taâm nieäm nhaän vaøng, baïc, chaâu baùu, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy Ñaïi vöông, thôï goám Nan-ñeà-baø-la lìa vieäc aên quaù ngoï, ñoaïn tröø vieäc aên quaù ngoï, thöôøng aên moät böõa, khoâng aên ban ñeâm, hoïc haïnh aên ñuùng thôøi; ñoái vôùi taâm nieäm aên quaù ngoï, vò aáy ñaõ tònh tröø. “Naøy Ñaïi vöông, thôï goám Nan-ñeà-baø-la troïn ñôøi tay khoâng caàm cuoác, khoâng töï tay ñaøo ñaát, cuõng khoâng baûo ngöôøi khaùc ñaøo; neáu ñaát ôû ñeâ chaän nöôùc lôû ra, hoaëc ñaát do chuoät ñaøo leân thì laáy laøm ñoà goám ñöa leân vaø noùi vôùi ngöôøi mua raèng: ‘Caùc ngaøi, neáu coù ñaäu oaûn, gaïo gieû, luùa maïch, ñaäu ma lôùn nhoû, ñaäu beä vaø haït caûi, sau khi truùt xuoáng roài, ngaøi cöù mang goám naøy maø ñi, tuøy theo yù muoán’. “Naøy Ñaïi vöông, thôï goám Nan-ñeà-baø-la troïn ñôøi haàu haï cha meï, cha meï muø loøa chæ troâng caäy vaøo vò aáy; cho neân vò aáy phaûi haàu haï. “Naøy Ñaïi vöông, Ta nhôù luùc xöa coù laàn du haønh taïi thoân aáp Beä-baø-laêng-kyø. Naøy Ñaïi vöông, baáy giôø vaøo luùc saùng sôùm, Ta mang y, caàm baùt vaøo thoân aáp Beä-baø-laêng-kyø khaát thöïc; khaát thöïc theo thöù töï, Ta ñeán nhaø thôï goám Nan-ñeà-baø-la. Luùc ñoù, vì baän chuùt vieäc, neân Nan-ñeà-baø-la ñi vaéng. Ñaïi vöông, Ta hoûi cha meï Nan-ñeà-baø-la raèng: “‘ Naøy Tröôûng laõo, thôï goám baây giôø ôû ñaâu?’ “Cha meï ngöôøi aáy ñaùp:
“‘ Baïch Theá Toân, ñöùa haàu vì baän chuùt vieäc neân taïm thôøi ñi khoûi, khoâng ôû nhaø. Baïch Thieän Theä, ñöùa haàu aáy vì baän chuùt vieäc neân taïm thôøi ñi khoûi nhaø, khoâng coù ôû nhaø. Baïch Theá Toân, trong raù coù côm gaïo teû, trong chaûo coù canh ñaäu. Mong Theá Toân thöông xoùt chuùng con, laáy duøng theo yù Ngaøi’. “Naøy Ñaïi vöông, Ta lieàn thoï nhaän phaùp Uaát-ñôn-vieát17, laáy côm canh ôû trong raù roài ñi. Thôï goám Nan-ñeà-baø-la, sau khi trôû veà nhaø, thaáy côm trong raù coøn ít, canh trong chaûo giaûm bôùt, hoûi cha meï raèng: “‘ Ai laáy bôùt côm canh?’ “Cha meï ñaùp: “‘Naøy con, hoâm nay Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc ñeán ñaây khaát thöïc. Ngaøi laáy côm vaø canh trong raù, trong chaûo roài ñi’. “Thôï goám Nan-ñeà-baø-la nghe xong lieàn nghó raèng: ‘Ta coù lôïi ích lôùn lao, coù coâng ñöùc lôùn lao. Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc, ñoái vôùi nhaø ta, Ngaøi tuøy yù töï taïi’. Nhôø ñoù vò aáy hoan hyû, ngoài kieát giaø laéng taâm tònh maëc suoát baûy ngaøy, möôøi laêm ngaøy sau vaãn coøn hoan laïc. Cha meï trong gia ñình aáy suoát baûy ngaøy cuõng ñöôïc hoan hyû. “Laïi nöõa, naøy Ñaïi vöông, Ta nhôù xöa coù laàn du haønh taïi thoân aáp Beä-baø-laêng-kyø, baáy giôø vaøo luùc saùng sôùm, ta mang y, caàm baùt vaøo thoân Beä-baø-laêng-kyø khaát thöïc. Khaát thöïc theo thöù töï, ta ñeán nhaø thôï goám Nan-ñeà-baø-la. Baáy giôø Nan-ñeà-baø-la vì baän chuùt vieäc neân ñi vaéng. Naøy Ñaïi vöông, ta hoûi cha meï Nan-ñeà-baø-la raèng: “‘ Naøy Tröôûng laõo, thôï goám baáy giôø ôû ñaâu?’ Hai ngöôøi aáy ñaùp: “‘ Baïch Ñöùc Theá Toân, ñöùa haàu aáy vì baän chuùt vieäc neân taïm thôøi ñi khoûi, khoâng ôû nhaø. Baïch Ñöùc Thieän Theä, ñöùa haàu aáy, vì baän chuùt vieäc, ñi khoûi moät laùt, khoâng coù ôû ñaây. Baïch Ñöùc Theá Toân, trong chaûo lôùn coù côm neáp, trong chaûo nhoû coù canh; mong Ñöùc Theá Toân thöông xoùt chuùng con, laáy duøng theo yù cuûa Ngaøi’. “Naøy Ñaïi vöông, Ta lieàn thoï nhaän phaùp Uaát-ñôn-vieát, laáy côm canh trong chaûo lôùn vaø chaûo nhoû roài ñi. Sau khi trôû veà nhaø, thôï goám Nan-ñeà-baø-la thaáy côm trong chaûo lôùn coøn ít, canh trong chaûo nhoû giaûm bôùt, hoûi cha meï raèng: “‘ Ai laáy côm trong chaûo lôùn, laáy canh trong chaûo nhoû?’ “Cha meï ñaùp: “‘ Naøy con, hoâm nay Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc ñeán ñaây khaát thöïc. Ngaøi laáy côm trong chaûo lôùn vaø chaûo nhoû roài ñi.’ “Nghe xong, thôï goám Nan-ñeà-baø-la nghó raèng: ‘Ta coù lôïi ích lôùn lao, coù coâng ñöùc lôùn lao. Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc ñoái vôùi nhaø ta, ñaõ tuøy yù töï taïi’. Nhôø ñoù, vò aáy hoan hyû, ngoài kieát giaø laéng taâm tònh maëc suoát baûy ngaøy, möôøi laêm ngaøy sau vaãn coøn hoan laïc; cha meï trong gia ñình aáy suoát baûy ngaøy cuõng ñöôïc hoan laïc. “Laïi nöõa, naøy Ñaïi vöông, Ta nhôù xöa kia coù laàn an cö muøa möa taïi thoân Beä-baø-laêng- kyø. Baáy giôø Ta môùi laøm nhaø chöa kòp lôïp. Nhaø laøm goám cuõ cuûa thôï goám Nan-ñeà-baø-la vöøa môùi lôïp. Naøy Ñaïi vöông, Ta baûo caùc Tyø-kheo ñang ñöùng haàu raèng: ‘Caùc oâng haõy ñeán dôû nhaø cuõ laøm ñoà goám cuûa thôï goám Nan-ñeà-baø-la ñem veà lôïp nhaø Ta’. Tyø-kheo haàu haï vaâng lôøi Ta daïy, lieàn ñeán nhaø cuûa Nan-ñeà-baø-la vaø dôû nhaø cuõ laøm ñoà goám, boù laïi roài mang veà
17. Vieát baûn Minh: vieät
lôïp nhaø cuûa Ta. Cha meï thôï goám Nan-ñeà-baø-la nghe dôû nhaø cuõ laøm ñoà goám lieàn hoûi: “‘ Ai dôû nhaø cuõ laøm ñoà goám cuûa Nan-ñeà-baø-la ñoù?’ “Caùc Tyø-kheo ñaùp: “‘ Tröôûng laõo, chuùng toâi laø caùc Tyø-kheo haàu Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc, ñeán dôû nhaø cuõ laøm ñoà goám cuûa Nan-ñeà-baø-la boù laïi, mang veà lôïp nhaø cuûa Ngaøi’. “Cha meï cuûa thôï goám baûo: “‘ Chö Hieàn, chö Hieàn haõy ñem ñi theo yù muoán, khoâng coù ai ngaên caûn ñaâu’. “Sau khi trôû veà, thôï goám Nan-ñeà-baø-la thaáy nhaø cuõ laøm ñoà goám bò dôû, lieàn hoûi cha meï: “‘ Ai dôû nhaø cuõ laøm ñoà goám cuûa mình vaäy?’ “Cha meï ñaùp: “‘ Naøy con, hoâm nay caùc Tyø-kheo haàu Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc, ñeán dôû nhaø cuõ laøm ñoà goám, boù laïi, ñem veà lôïp nhaø cuûa Ngaøi’. “Nghe xong, Nan-ñeà-baø-la nghó: ‘Ta coù lôïi ích lôùn, coù coâng ñöùc lôùn lao. Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc ñoái vôùi trong nhaø ta, ñaõ tuøy yù töï taïi’. “Vì vieäc aáy, vò aáy hoan hyû, ngoài kieát giaø laéng taâm tónh maëc suoát baûy ngaøy; möôøi laêm ngaøy sau vaãn coøn hoan laïc. Cha meï trong gia ñình aáy suoát baûy ngaøy cuõng ñöôïc hoan laïc. “Naøy Ñaïi vöông, nhaø cuõ laøm ñoà goám cuûa thôï goám Nan-ñeà-baø-la suoát boán thaùng muøa möa hoaøn toaøn khoâng bò doät. Vì sao nhö vaäy? Vì nhôø oai thaàn cuûa Phaät. Naøy Ñaïi vöông, thôï goám Nan-ñeà-baø-la khoâng coù ñieàu gì khoâng nhaãn ñöôïc, khoâng coù ñieàu gì khoâng thích thuù, neân taâm khoâng öu saàu, ñaõ nghó raèng: ‘Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc ñoái vôùi gia ñình ta ñaõ ñöôïc tuøy yù töï taïi’. “Naøy Ñaïi vöông, Ñaïi vöông coù ñieàu khoâng nhaãn ñöôïc, coù ñieàu khoâng thích thuù, neân taâm quaù öu saàu, ñaõ nghó raèng: ‘Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc vaø chuùng Tyø-kheo khoâng nhaän lôøi môøi cuûa ta maø an cö muøa möa taïi Ba-la-naïi naøy’. “Baáy giôø Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc thuyeát phaùp cho vua Giaùp-beä, khuyeán khích phaùt loøng ngöôõng moä, thaønh töïu taâm hoan hyû. Sau khi baèng voâ löôïng phöông tieän thuyeát phaùp cho vua, khuyeán khích phaùt khôûi loøng ngöôõng moä, thaønh töïu taâm hoan hyû xong, Ngaøi töø choã ngoài ñöùng daäy vaø ra ñi. “Khi Ñöùc Ca-dieáp Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc ra ñi chöa bao laâu, vua Giaùp-beä haï leänh cho ngöôøi haàu caän: ‘Caùc ngöôi duøng naêm traêm coã xe chaát ñaày gaïo, neáp vaø ñuû caùc moùn thöïc phaåm cuûa vua, chôû ñeán nhaø thôï goám Nan-ñeà-baø-la vaø noùi vôùi Nan-ñeà- baø-la raèng: ‘Naøy Nan-ñeà-baø-la, naêm traêm coã xe naøy chaát ñaày gaïo traéng, vaø ñuû caùc moùn thöïc phaåm maø vua thöôøng duøng, do vua Giaùp-beä baûo chôû ñeán taëng cho oâng. Mong oâng thöông xoùt; hoâm nay xin oâng nhaän cho’. Luùc ñoù, ngöôøi haàu caän vaâng lôøi vua, duøng naêm traêm coã xe chaát ñaày gaïo traéng, vaø ñuû caùc moùn thöïc phaåm cuûa vua, chôû ñeán nhaø thôï goám Nan-ñeà-baø-la. Ñeán nôi, vò aáy noùi: “ Thöa thôï goám Nan-ñeà-baø-la, naêm traêm coã xe naøy chaát ñaày gaïo traéng, vaø ñuû caùc moùn thöïc phaåm cuûa nhaø vua duøng, do vua Giaùp-beä baûo chôû ñeán bieáu taëng oâng. Mong oâng thöông xoùt; hoâm nay, xin oâng nhaän cho. “Baáy giôø thôï goám Nan-ñeà-baø-la töø choái, khoâng nhaän vaø noùi vôùi caùc ngöôøi haàu vua raèng: “ Chö Hieàn, vua Giaùp-beä phaûi lo ñaïi söï cho nöôùc nhaø neân chi phí nhieàu. Toâi bieát nhö vaäy, neân khoâng thoï nhaän.”
Ñeán ñaây, Ñöùc Phaät baûo A-nan: “Naøy A-nan, yù oâng nghó theá naøo? Ñoàng töû Öu-ña-la luùc baáy giôø, oâng cho laø ngöôøi naøo chaêng? Chôù nghó vaäy. Neân bieát raèng chính laø Ta vaäy. Naøy A-nan, Ta luùc baáy giôø ñaõ laøm lôïi ích cho chính mình, cuõng laøm lôïi ích cho ngöôøi khaùc, laøm lôïi ích cho moïi ngöôøi, thöông xoùt theá gian. Vì loaøi trôøi vaø loaøi ngöôøi maø Ta ñaõ caàu nghóa, caàu söï lôïi ích, an oån khoaùi laïc. Luùc baáy giôø ta thuyeát phaùp khoâng ñöôïc roát raùo, khoâng roát raùo baïch tònh, khoâng roát raùo phaïm haïnh. Khoâng roát raùo phaïm haïnh, neân baáy giôø ta khoâng xa lìa ñöôïc sanh, giaø, beänh, cheát, öu saàu, khoùc loùc, cuõng khoâng thoaùt ñöôïc moïi khoå ñau. Naøy A-nan, nay Ta xuaát hieän ôû ñôøi, laø Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc, Minh Haïnh Thaønh, Thieän Theä, Theá Gian Giaûi, Voâ Thöôïng Só, Ñaïo Phaùp Ngöï, Thieân Nhaân Sö, hieäu laø Phaät, Chuùng Höïu. Hoâm nay ta ñaõ laøm lôïi ích cho chính mình, cuõng laøm lôïi ích cho ngöôøi khaùc, lôïi ích cho nhieàu ngöôøi, thöông xoùt theá gian. Vì trôøi vaø ngöôøi maø Ta tìm caàu nghóa, tìm caàu söï an oån khoaùi laïc. Nay Ta thuyeát phaùp ñöôïc roát raùo, roát raùo baïch tònh, roát raùo phaïm haïnh. Do roát raùo phaïm haïnh, Ta ñaõ lìa khoûi sanh, giaø, beänh, cheát, öu saàu, khoùc loùc. Nay ta ñaõ thoaùt ñöôïc moïi khoå ñau.” Phaät thuyeát nhö vaäy. Toân giaû A-nan vaø caùc Tyø-kheo sau khi nghe Phaät daïy xong, hoan hyû phuïng haønh.