73. KINH THIEÂN1
Toâi nghe nhö vaày: Moät thôøi Ñöùc Phaät du hoùa taïi Chi-ñeà-saáu, trong röøng Thuûy chöû2. Baáy giôø Ñöùc Phaät baûo caùc Tyø-kheo: “Thuôû xöa, luùc Ta chöa ñaéc ñaïo giaùc ngoä voâ thöôïng chaùnh chaân, baáy giôø Ta nghó raèng: ‘Ta laøm sao ñeå ñöôïc aùnh saùng, nhaân aùnh saùng aáy maø thaáy hình saéc. Nhö vaäy, trí vaø kieán cuûa ta seõ cöïc kyø minh tònh’. Vì ñeå coù trí vaø cöïc kyø minh tònh aáy maø Ta soáng coâ ñoäc taïi moät nôi xa vaéng, taâm khoâng phoùng daät, tu haønh tinh caàn. Ta nhaân soáng coâ ñoäc taïi nôi xa vaéng, taâm khoâng phoùng daät, tu haønh tinh caàn neân chöùng ñaéc aùnh saùng, lieàn thaáy saéc. Nhöng Ta chöa cuøng vôùi chö Thieân kia tuï hoäi, cuøng chaøo hoûi, cuøng luaän thuyeát, cuøng ñoái ñaùp. “Ta laïi nghó raèng: ‘Ta laøm sao ñeå ñaéc ñöôïc aùnh saùng. Nhaân aùnh saùng aáy maø haáy hình saéc vaø cuøng chö Thieân kia tuï hoäi, cuøng chaøo hoûi, cuøng luaän thuyeát, cuøng ñoái ñaùp. Nhö vaäy trí vaø kieán cuûa Ta seõ cöïc kyø minh tònh. Vì ñeå coù trí vaø kieán cöïc kyø minh tònh naøy maø Ta soáng taïi nôi xa vaéng, coâ ñoäc, taâm khoâng phoùng daät, tu haønh tinh caàn. Ta nhaân soáng coâ ñoäc taïi nôi xa vaéng, taâm khoâng phoùng daät, tu haønh tinh caàn neân ñöôïc aùnh saùng, lieàn thaáy hình saéc, cuøng chö Thieân kia tuï hoäi, cuøng chaøo hoûi nhau, cuøng luaän thuyeát, cuøng ñoái ñaùp, nhöng Ta khoâng bieát chö Thieân kia coù hoï nhö theá naøo, teân nhö theá naøo, sanh nhö theá naøo. “Ta laïi nghó raèng: ‘Ta laøm sao ñeå ñöôïc aùnh saùng. Nhaân aùnh saùng aáy maø thaáy hình saéc vaø cuøng chö Thieân kia tuï hoäi, cuøng chaøo hoûi nhau, cuøng luaän thuyeát, cuøng ñoái ñaùp vaø cuõng bieát chö Thieân kia coù hoï nhö vaäy, teân nhö vaäy vaø sanh nhö vaäy. Nhö theá, trí vaø kieán cuûa Ta cöïc kyø minh tònh’. Vì ñeå coù trí vaø kieán cöïc kyø minh tònh naøy maø Ta soáng coâ ñoäc taïi nôi xa vaéng, taâm khoâng phoùng daät, tu haønh tinh caàn. Nhaân soáng coâ ñoäc taïi nôi xa vaéng, tu haønh tinh caàn, lieàn thaáy ñöôïc aùnh saùng vaø cuøng chö Thieân kia tuï hoäi, chaøo hoûi nhau, cuøng luaän thuyeát, cuøng ñoái ñaùp vaø cuõng bieát ñöôïc chö Thieân aáy danh taùnh nhö vaäy, teân töï nhö vaäy vaø sanh nhö vaäy. Nhöng Ta khoâng bieát chö Thieân kia aên nhö theá naøo, thoï khoå laïc nhö theá naøo. “Ta laïi nghó raèng: ‘Ta laøm sao ñeå ñöôïc aùnh saùng, nhaân aùnh saùng aáy maø thaáy hình saéc vaø cuøng chö Thieân tuï hoäi, chaøo hoûi nhau, cuøng luaän thuyeát, cuøng ñoái ñaùp, bieát chö Thieân aáy coù hoï nhö vaäy, teân nhö vaäy, sanh nhö vaäy vaø cuõng bieát chö Thieân aáy aên nhö vaäy, thoï khoå laïc nhö vaäy. Nhö theá trí vaø kieán cuûa Ta seõ cöïc kyø minh tònh’. Vì ñeå coù trí vaø kieán cöïc kyø minh tònh naøy maø Ta soáng coâ ñoäc taïi nôi xa vaéng, taâm khoâng phoùng daät, tu haønh tinh caàn. Nhaân soáng coâ ñoäc taïi nôi xa vaéng, taâm khoâng phoùng daät, tu haønh tinh caàn, Ta ñöôïc aùnh saùng, lieàn thaáy hình saéc vaø cuøng chö Thieân tuï hoäi, cuøng chaøo hoûi nhau, cuøng luaän
1. Baûn Haùn, quyeån 18. Töông ñöông Paøli, A. 8. 64. Gayaø. 2. Chi-ñeà-saáu, Thuûy chöû laâm Baûn Paøli: gayaøyaö vaharati gayaøsìse, truù taïi thoân Gayaø, trong nuùi Gayaøsìsa.
thuyeát, cuøng ñoái ñaùp, cuõng bieát chö Thieân aáy coù hoï nhö vaäy, teân nhö vaäy vaø sanh nhö vaäy; vaø cuõng bieát chö Thieân aáy aên nhö vaäy, thoï khoå laïc nhö vaäy. Nhöng Ta khoâng bieát chö Thieân aáy tröôøng thoï nhö theá naøo, toàn taïi laâu nhö theá naøo, maïng taän nhö theá naøo. “Ta laïi nghó raèng: ‘Ta laøm sao ñeå ñöôïc aùnh saùng, nhaân aùnh saùng aáy maø thaáy hình saéc vaø cuøng chö Thieân tuï hoäi, cuøng chaøo hoûi nhau, cuøng luaän thuyeát, cuøng ñoái ñaùp, bieát chö Thieân aáy coù hoï nhö vaäy, teân nhö vaäy, sanh nhö vaäy, cuõng bieát chö Thieân aáy aên nhö vaäy, thoï khoå laïc nhö vaäy; cuõng bieát chö Thieân aáy tröôøng thoï nhö theá, toàn taïi laâu nhö theá, maïng taän nhö theá. Nhö theá trí vaø kieán cuûa Ta seõ cöïc kyø minh tònh’. Vì ñeå coù trí vaø kieán cöïc kyø minh tònh naøy maø Ta soáng coâ ñoäc taïi nôi xa vaéng, taâm khoâng phoùng daät, tu haønh tinh caàn. Nhaân soáng coâ ñoäc taïi nôi xa vaéng, taâm khoâng phoùng daät, tu haønh tinh caàn, Ta ñöôïc aùnh saùng, lieàn thaáy hình saéc vaø cuøng chö Thieân tuï hoäi, cuøng chaøo hoûi nhau, cuøng luaän thuyeát, cuøng ñoái ñaùp, cuõng bieát chö Thieân aáy coù hoï nhö vaäy, teân nhö vaäy, sanh nhö vaäy; bieát chö Thieân aáy aên nhö vaäy, thoï khoå laïc nhö vaäy; vaø cuõng bieát chö Thieân aáy tröôøng thoï nhö vaäy, toàn taïi laâu nhö vaäy, maïng taän nhö vaäy. Nhöng Ta khoâng bieát chö Thieân aáy taïo nghieäp nhö theá naøo, ñaõ cheát nôi naøy vaø sanh nôi kia nhö theá naøo. “Ta laïi nghó raèng: ‘Ta laøm sao ñeå ñöôïc aùnh saùng, nhaân aùnh saùng aáy maø thaáy hình saéc vaø cuøng chö Thieân kia tuï hoäi, cuøng chaøo hoûi nhau, cuøng luaän thuyeát, cuøng ñoái ñaùp, bieát chö Thieân aáy coù hoï nhö vaäy, teân nhö vaäy, sanh nhö vaäy, bieát chö Thieân aáy aên nhö vaäy, thoï khoå laïc nhö vaäy; bieát chö Thieân aáy tröôøng thoï nhö vaäy, toàn taïi laâu nhö vaäy, maïng taän nhö vaäy; vaø cuõng bieát chö Thieân aáy taïo nghieäp nhö vaäy, cheát nôi naøy vaø sanh nôi kia nhö vaäy. Nhö theá trí vaø kieán cuûa Ta seõ cöïc kyø minh tònh’. Vì ñeå coù trí vaø kieán cöïc kyø minh tònh naøy maø Ta soáng coâ ñoäc taïi nôi xa vaéng, taâm khoâng phoùng daät, tu haønh tinh caàn. Nhaân soáng coâ ñoäc taïi nôi xa vaéng, taâm khoâng phoùng daät, tu haønh tinh caàn, Ta ñöôïc aùnh saùng, lieàn thaáy hình saéc vaø cuøng chö Thieân kia tuï hoäi, cuøng chaøo hoûi nhau, cuøng luaän thuyeát, cuøng ñoái ñaùp, bieát chö Thieân aáy coù hoï nhö vaäy, teân nhö vaäy, sanh nhö vaäy; bieát chö Thieân aáy aên nhö vaäy, thoï khoå laïc nhö vaäy; bieát chö Thieân aáy tröôøng thoï nhö vaäy, toàn taïi laâu nhö vaäy, maïng taän nhö vaäy; vaø cuõng bieát chö Thieân aáy taïo nghieäp nhö vaäy, cheát nôi naøy vaø sanh nôi kia nhö vaäy. Nhöng Ta khoâng bieát chö Thieân aáy ôû trong nhöõng coõi trôøi naøo. “Ta laïi nghó raèng: ‘Ta laøm sao ñeå ñöôïc aùnh saùng, nhaân aùnh saùng aáy maø thaáy hình saéc vaø cuøng chö Thieân tuï hoäi, cuøng chaøo hoûi nhau, cuøng luaän thuyeát, cuøng ñoái ñaùp, bieát chö Thieân aáy coù hoï nhö vaäy, teân nhö vaäy, sanh nhö vaäy, bieát chö Thieân aáy aên nhö vaäy, thoï khoå laïc nhö vaäy; bieát chö Thieân aáy tröôøng thoï nhö vaäy, toàn taïi laâu nhö vaäy, maïng taän nhö vaäy; bieát chö Thieân aáy taïo nghieäp nhö vaäy, cheát nôi naøy vaø sanh nôi kia nhö vaäy; vaø cuõng bieát chö Thieân ôû trong caùc coõi trôøi aáy. Nhö theá trí vaø kieán cuûa Ta seõ cöïc kyø minh tònh’. Vì ñeå coù trí vaø kieán cöïc kyø minh tònh naøy maø Ta soáng coâ ñoäc taïi nôi xa vaéng, taâm khoâng phoùng daät, tu haønh tinh caàn. Ta nhaân soáng coâ ñoäc taïi nôi xa vaéng, taâm khoâng phoùng daät, tu haønh tinh caàn, neân ñöôïc aùnh saùng, lieàn thaáy hình saéc vaø cuøng chö Thieân kia tuï hoäi, cuøng chaøo hoûi nhau, cuøng luaän thuyeát, cuøng ñoái ñaùp, bieát chö Thieân aáy coù hoï nhö vaäy, teân nhö vaäy, sanh nhö vaäy; bieát chö Thieân aáy aên nhö vaäy, thoï khoå laïc nhö vaäy; bieát chö Thieân aáy tröôøng thoï nhö vaäy, toàn taïi laâu nhö vaäy, maïng taän nhö vaäy; bieát chö Thieân aáy taïo nghieäp nhö vaäy, cheát nôi naøy vaø sanh nôi kia nhö vaäy; vaø cuõng bieát chö Thieân ôû trong nhöõng coõi trôøi aáy. Nhöng Ta khoâng bieát Ta ñaõ töøng sanh vaøo coõi ñoù hay chöa töøng sanh vaøo coõi ñoù. “Ta laïi nghó raèng: ‘Ta laøm sao ñeå ñöôïc aùnh saùng, nhaân aùnh saùng aáy maø thaáy hình saéc vaø cuøng chö Thieân tuï hoäi, cuøng chaøo hoûi nhau, cuøng luaän thuyeát, cuøng ñoái ñaùp, bieát chö
Thieân aáy coù hoï nhö vaäy, töï nhö vaäy, sanh nhö vaäy, bieát chö Thieân aáy aên nhö vaäy, thoï khoå laïc nhö vaäy; bieát chö Thieân aáy tröôøng thoï nhö vaäy, toàn taïi laâu nhö vaäy, maïng taän nhö vaäy; bieát chö Thieân aáy taïo nghieäp nhö vaäy, cheát nôi naøy vaø sanh nôi kia nhö vaäy; bieát chö Thieân ôû trong caùc coõi trôøi aáy; vaø cuõng bieát ôû coõi trôøi aáy Ta ñaõ töøng sanh vaøo hay chöa töøng sanh vaøo. Nhö theá trí vaø kieán cuûa Ta seõ cöïc kyø minh tònh”. Vì ñeå coù trí vaø kieán cöïc kyø minh tònh naøy maø Ta soáng coâ ñoäc taïi nôi xa vaéng, taâm khoâng phoùng daät, tu haønh tinh caàn. Ta nhaân soáng coâ ñoäc taïi nôi xa vaéng, taâm khoâng phoùng daät, tu haønh tinh caàn, neân ñöôïc aùnh saùng, lieàn thaáy hình saéc vaø cuøng chö Thieân kia tuï hoäi, cuøng chaøo hoûi nhau, cuøng luaän thuyeát, cuøng ñoái ñaùp, bieát chö Thieân aáy coù hoï nhö vaäy, teân nhö vaäy, sanh nhö vaäy; bieát chö Thieân aáy aên nhö vaäy, thoï khoå laïc nhö vaäy; bieát chö Thieân aáy tröôøng thoï nhö vaäy, toàn taïi laâu nhö vaäy, maïng taän nhö vaäy; bieát chö Thieân aáy taïo nghieäp nhö vaäy, ñaõ cheát nôi naøy vaø sanh nôi kia nhö vaäy; bieát chö Thieân ôû trong nhöõng coõi trôøi aáy; vaø cuõng bieát ôû coõi trôøi aáy Ta ñaõ töøng sanh vaøo. “Neáu Ta khoâng bieát moät caùch chaân chaùnh taùm haønh3 naøy thì khoâng theå noùi ñöôïc moät caùch xaùc ñònh, cuõng khoâng bieát Ta ñaéc ñaïo giaùc ngoä voâ thöôïng chaùnh chaân; ñoái vôùi chö Thieân, Ma, Phaïm, Sa-moân, Phaïm chí ôû theá gian naøy Ta khoâng theå sieâu vieät leân treân; Ta cuõng khoâng ñaéc giaûi thoaùt vôùi nhöõng söï giaûi thoaùt sai bieät. Ta cuõng chöa lìa caùc ñaûo ñieân, chöa bieát nhö thaät raèng ‘Söï sanh ñaõ döùt, phaïm haïnh ñaõ vöõng, vieäc caàn laøm ñaõ laøm xong, khoâng coøn taùi sanh nöõa’. “Neáu Ta bieát ñöôïc moät caùch chaân chaùnh taùm haønh naøy thì môùi coù theå noùi ñöôïc moät caùch xaùc ñònh, cuõng bieát raèng Ta ñaõ ñaéc ñaïo giaùc ngoä voâ thöôïng chaùnh chaân, ñoái vôùi chö Thieân, Ma, Phaïm, Sa-moân, Phaïm chí, Ta sieâu vieät leân treân. Ta cuõng chöùng ñaéc giaûi thoaùt vôùi nhöõng söï giaûi thoaùt sai bieät; taâm Ta ñaõ xa lìa caùc ñieân ñaûo, bieát nhö thaät raèng ‘Söï sanh ñaõ döùt, phaïm haïnh ñaõ vöõng, vieäc caàn laøm ñaõ laøm xong, khoâng coøn taùi sanh nöõa’.” Phaät thuyeát nhö vaäy. Caùc Tyø-kheo sau khi nghe Phaät thuyeát, hoan hyû phuïng haønh.
3. Baùt haønh Paøli: aææhaparivaææaö adhidevaóaòadassanaö, tri kieán veà chö Thieân vôùi taùm söï löu chuyeån.