94. KINH HAÉC TYØ-KHEO1
Toâi nghe nhö vaày: Moät thôøi Ñöùc Phaät du hoùa taïi nöôùc Xaù-veä, trong Ñoâng vieân, giaûng ñöôøng Loäc maãu. Haéc Tyø-kheo2, con baø Loäc Maãu, thöôøng öa tranh caõi, ñi ñeán choã Phaät. Theá Toân thaáy Haéc Tyø-kheo töø xa ñi laïi, nhaân vì coù Haéc Tyø-kheo neân Ngaøi noùi vôùi caùc Tyø-kheo: “Hoaëc coù ngöôøi thöôøng öa tranh caõi, khoâng khen vieäc ñình chæ tranh caõi. Neáu coù ngöôøi thöôøng öa tranh caõi, khoâng khen vieäc ñình chæ tranh caõi, thì ñoù laø phaùp khoâng theå aùi laïc, khoâng theå aùi hyû, khoâng theå khieán cho coù aùi nieäm, khoâng theå khieán cho coù kính troïng, khoâng theå khieán tu taäp, khoâng theå khieán nhieáp trì, khoâng theå khieán xöùng ñaùng laø Sa-moân, khoâng theå khieán ñöôïc nhaát yù3, khoâng theå khieán chöùng ñaéc Nieát-baøn. “Hoaëc coù ngöôøi aùc duïc, khoâng khen vieäc ñình chæ aùc duïc. Neáu coù ngöôøi aùc duïc, khoâng khen vieäc ñình chæ aùc duïc, thì ñoù laø phaùp khoâng theå aùi laïc, khoâng theå aùi hyû, khoâng theå khieán aùi nieäm, khoâng theå khieán kính troïng, khoâng theå khieán tu taäp, khoâng theå khieán nhieáp trì, khoâng theå khieán xöùng ñaùng laø Sa-moân, khoâng theå khieán ñöôïc nhaát yù, khoâng theå khieán chöùng ñaéc Nieát-baøn. “Hoaëc coù ngöôøi phaïm giôùi, vöôït giôùi, söùt meû giôùi, laøm raùch giôùi, oâ ueá giôùi vaø khoâng khen vieäc trì giôùi. Neáu coù ngöôøi phaïm giôùi, vöôït giôùi, söùt meû giôùi, laøm raùch giôùi, oâ ueá giôùi, thì ñoù laø phaùp khoâng theå aùi laïc, khoâng theå aùi hyû, khoâng theå khieán aùi nieäm, khoâng theå khieán cho coù kính troïng, khoâng theå khieán tu taäp, khoâng theå khieán nhieáp trì, khoâng theå khieán xöùng ñaùng laø Sa-moân, khoâng theå khieán ñöôïc nhaát yù, khoâng theå khieán chöùng ñaéc Nieát-baøn. “Hoaëc coù ngöôøi coù saân trieàn, coù phuù keát, coù boûn seûn, taät ñoá, coù dua sieåm, doái traù, coù voâ taøm, voâ quyù, khoâng khen taøm quyù4. Neáu coù ngöôøi coù saân trieàn, coù phuù keát, boûn seûn, taät ñoá, coù dua sieåm, doái traù, coù voâ taøm, voâ quyù, khoâng khen taøm quyù, thì ñoù laø phaùp khoâng theå aùi laïc, khoâng theå aùi hyû, khoâng theå khieán cho coù aùi nieäm, khoâng theå khieán cho coù kính troïng, khoâng theå khieán tu taäp, khoâng theå khieán nhieáp trì, khoâng theå khieán xöùng ñaùng laø Sa-moân, khoâng theå khieán ñöôïc nhaát yù, khoâng theå khieán chöùng ñaéc Nieát-baøn. “Hoaëc coù ngöôøi khoâng tieáp ñaõi caùc vò ñoàng phaïm haïnh, khoâng khen söï tieáp ñaõi caùc vò ñoàng phaïm haïnh. Neáu coù ngöôøi khoâng tieáp ñaõi caùc vò ñoàng phaïm haïnh, khoâng khen söï tieáp ñaõi caùc vò ñoàng phaïm haïnh, thì ñoù laø phaùp khoâng theå aùi laïc, khoâng theå aùi hyû, khoâng theå khieán aùi nieäm, khoâng theå khieán cho coù kính troïng, khoâng theå khieán tu taäp, khoâng theå khieán nhieáp trì, khoâng theå khieán xöùng ñaùng laø Sa-moân, khoâng theå khieán ñöôïc nhaát yù, khoâng theå khieán chöùng ñaéc Nieát-baøn.
1.
Töông ñöông Paøli A.10.87. Nappiya-sutta (Adhikaraòa-sutta hay Kaølaha-bhikkhu-sutta).
2.
Haéc Tyø-kheo Paøli: Kaølaka-bhikkhu.
3.
Nhaát yù Paøli: ekìbhava, nhaát theå, hieäp nhaát.
4.
Xem caùc kinh 90 vaø 93 treân.
“Hoaëc coù ngöôøi khoâng quaùn caùc phaùp, khoâng khen vieäc quaùn caùc phaùp. Neáu coù ngöôøi khoâng quaùn caùc phaùp, khoâng khen vieäc quaùn caùc phaùp, thì ñoù laø phaùp khoâng theå aùi laïc, khoâng theå aùi hyû, khoâng theå khieán aùi nieäm, khoâng theå khieán cho coù kính troïng, khoâng theå khieán tu taäp, khoâng theå khieán nhieáp trì, khoâng theå khieán xöùng ñaùng laø Sa-moân, khoâng theå khieán ñöôïc nhaát yù, khoâng theå khieán chöùng ñaéc Nieát-baøn. “Hoaëc coù ngöôøi khoâng tónh toïa5, khoâng khen tónh toïa. Neáu coù ngöôøi khoâng tónh toïa, khoâng khen tónh toïa, thì ñoù laø phaùp khoâng theå aùi laïc, khoâng theå aùi hyû, khoâng theå khieán cho coù aùi nieäm, khoâng theå khieán cho coù kính troïng, khoâng theå khieán tu taäp, khoâng theå khieán nhieáp trì, khoâng theå khieán xöùng ñaùng laø Sa-moân, khoâng theå khieán ñöôïc nhaát yù, khoâng theå khieán chöùng ñaéc Nieát-baøn. “Nhöõng ngöôøi nhö theá tuy nghó raèng: ‘Mong caùc vò ñoàng phaïm haïnh cuùng döôøng, cung kính, leã söï ta’, nhöng caùc vò ñoàng phaïm haïnh khoâng cuùng döôøng, cung kính, leã söï ngöôøi aáy. Vì sao? Vì ngöôøi aáy coù voâ löôïng ñieàu aùc naøy. Nhaân vì ngöôøi aáy coù voâ löôïng ñieàu aùc naøy neân khieán cho caùc vò ñoàng phaïm haïnh khoâng cuùng döôøng, cung kính, leã söï ngöôøi aáy. “Cuõng nhö con ngöïa döõ bò nhoát vaøo trong chuoàng, tuy noù nghó raèng: ‘Mong ngöôøi ta nhoát toâi ôû choã an oån, cho ñoà aên thöùc uoáng töôi toát vaø thích ngaém nghía toâi’, nhöng ngöôøi ta khoâng nhoát noù ôû choã an oån, khoâng cho noù ñoà aên thöùc uoáng toát töôi vaø khoâng thích ngaém nghía noù. Vì sao? Vì con ngöïa aáy coù söï döõ, nghóa laø vì noù heát söùc thoâ teä, khoâng hieàn laønh, neân khieán cho ngöôøi ta khoâng nhoát noù ôû choã an oån, khoâng cho ñoà aên thöùc uoáng toát töôi vaø khoâng thích ngaém nghía noù. Cuõng nhö vaäy, ngöôøi naøy duø nghó raèng ‘Mong caùc vò ñoàng phaïm haïnh cuùng döôøng, cunh kính, leã söï ta’, nhöng caùc vò ñoàng phaïm haïnh khoâng cuùng döôøng, cung kính, leã söï ngöôøi aáy. Vì sao? Vì ngöôøi aáy coù voâ löôïng ñieàu aùc naøy. Nhaân vì ngöôøi aáy coù voâ löôïng ñieàu aùc naøy neân khieán cho caùc vò ñoàng phaïm haïnh khoâng cuùng döôøng, cung kính, leã söï ngöôøi aáy. “Hoaëc coù ngöôøi khoâng thích tranh caõi, khen ngôïi vieäc ñình chæ tranh caõi. Neáu coù ngöôøi khoâng thích tranh caõi, khen ngôïi vieäc ñình chæ tranh caõi, thì ñaây laø phaùp khaû laïc, khaû aùi, khaû hyû, coù theå khieán aùi nieäm, coù theå khieán kính troïng, coù theå khieán tu taäp, coù theå khieán nhieáp trì, coù theå khieán xöùng ñaùng laø Sa-moân, coù theå khieán ñöôïc nhaát yù, coù theå khieán chöùng ñaéc Nieát-baøn. “Hoaëc coù ngöôøi khoâng aùc duïc, khen ngôïi vieäc ñình chæ aùc duïc. Neáu coù ngöôøi khoâng aùc duïc, khen ngôïi vieäc ñình chæ aùc duïc, thì ñaây laø phaùp khaû laïc, khaû aùi, khaû hyû, coù theå khieán aùi nieäm, coù theå khieán kính troïng, coù theå khieán tu taäp, coù theå khieán nhieáp trì, coù theå khieán xöùng ñaùng laø Sa-moân, coù theå khieán ñöôïc nhaát yù, coù theå khieán chöùng ñaéc Nieát-baøn. “Hoaëc coù ngöôøi khoâng phaïm giôùi, vöôït giôùi, söùt meû giôùi; khoâng laøm raùch giôùi, oâ ueá giôùi vaø khen ngôïi vieäc trì giôùi. Neáu coù ngöôøi khoâng phaïm giôùi, vöôït giôùi, söùt meû giôùi; khoâng laøm raùch giôùi, oâ ueá giôùi vaø khen ngôïi vieäc trì giôùi, thì ñaây laø phaùp khaû laïc, khaû aùi, khaû hyû, coù theå khieán aùi nieäm, coù theå khieán kính troïng, coù theå khieán tu taäp, coù theå khieán nhieáp trì, coù theå khieán xöùng ñaùng laø Sa-moân, coù theå khieán ñöôïc nhaát yù, coù theå khieán chöùng ñaéc Nieát-baøn. “Hoaëc coù ngöôøi khoâng coù saân trieàn, khoâng phuù keát, khoâng boûn seûn, taät ñoá, khoâng dua sieåm, doái traù, khoâng voâ taøm, khoâng voâ quyù vaø khen ngôïi taøm quyù. Neáu coù ngöôøi khoâng coù saân trieàn, khoâng phuù keát, khoâng boûn seûn, taät ñoá, khoâng dua dieåm, doái traù, khoâng
5. Yeán toïa ngoài choã yeân tónh, vaéng veû. Paøli: patisallaøno, ñoäc cö, nhaøn tónh, aån daät.
voâ taøm, khoâng voâ quyù vaø khen ngôïi taøm quyù, thì ñaây laø phaùp khaû laïc, khaû aùi, khaû hyû, coù theå khieán aùi nieäm, coù theå khieán kính troïng, coù theå khieán tu taäp, coù theå khieán nhieáp trì, coù theå khieán xöùng ñaùng laø Sa-moân, coù theå khieán ñöôïc nhaát yù, coù theå khieán chöùng ñaéc Nieát- baøn. “Hoaëc coù ngöôøi coù tieáp ñaõi caùc vò ñoàng phaïm haïnh, khen ngôïi vieäc tieáp ñaõi caùc vò ñoàng phaïm haïnh. Neáu coù ngöôøi tieáp ñaõi caùc vò ñoàng phaïm haïnh, khen ngôïi vieäc tieáp ñaõi caùc vò ñoàng phaïm haïnh, thì ñaây laø phaùp khaû laïc, khaû aùi, khaû hyû, coù theå khieán aùi nieäm, coù theå khieán kính troïng, coù theå khieán tu taäp, coù theå khieán nhieáp trì, coù theå khieán xöùng ñaùng laø Sa-moân, coù theå khieán ñöôïc nhaát yù, coù theå khieán chöùng ñaéc Nieát-baøn. “Hoaëc coù ngöôøi quaùn caùc phaùp, khen ngôïi vieäc quaùn caùc phaùp. Neáu coù ngöôøi quaùn caùc phaùp, khen ngôïi vieäc quaùn caùc phaùp, thì ñaây laø phaùp khaû laïc, khaû aùi, khaû hyû, coù theå khieán aùi nieäm, coù theå khieán kính troïng, coù theå khieán tu taäp, coù theå khieán nhieáp trì, coù theå khieán xöùng ñaùng laø Sa-moân, coù theå khieán ñöôïc nhaát yù, coù theå khieán chöùng ñaéc Nieát-baøn. “Hoaëc coù ngöôøi tónh toïa, khen ngôïi tónh toïa. Neáu coù ngöôøi tónh toïa, khen ngôïi tónh toïa, thì ñaây laø phaùp khaû laïc, khaû aùi, khaû hyû, coù theå khieán aùi nieäm, coù theå khieán kính troïng, coù theå khieán tu taäp, coù theå khieán nhieáp trì, coù theå khieán xöùng ñaùng laø Sa-moân, coù theå khieán ñöôïc nhaát yù, coù theå khieán chöùng ñaéc Nieát-baøn. “Ngöôøi naøy tuy khoâng nghó raèng: ‘Mong caùc vò ñoàng phaïm haïnh cuùng döôøng, cung kính, leã söï nôi ta’, nhöng caùc vò ñoàng phaïm haïnh vaãn cuùng döôøng, cung kính, leã söï ngöôøi aáy. Vì sao? Vì ngöôøi aáy coù voâ löôïng ñieàu laønh naøy. Nhaân ngöôøi aáy coù voâ löôïng ñieàu laønh naøy khieán cho caùc vò ñoàng phaïm haïnh cuùng döôøng, cung kính, leã söï ngöôøi aáy. “Gioáng nhö con ngöïa hieàn nhoát trong chuoàng, tuy noù khoâng nghó raèng: ‘Mong ngöôøi ta nhoát toâi ôû choã an oån, cho ñoà aên thöùc uoáng toát töôi vaø thích ngaém nghía toâi’, nhöng ngöôøi ta vaãn nhoát noù ôû choã an oån, cho ñoà aên thöùc uoáng toát töôi vaø vaãn thích ngaém nghía noù. Vì sao? Bôûi vì ñoù laø con ngöïa laønh, nghóa laø noù raát thuaàn thuïc, raát hieàn laønh, neân ngöôøi ta nhoát noù ôû choã an oån, cho ñoà aên thöùc uoáng toát töôi vaø thích ngaém nghía noù. Cuõng nhö vaäy, ngöôøi naøy tuy khoâng nghó raèng ‘Mong caùc vò ñoàng phaïm haïnh cuùng döôøng, cung kính, leã söï nôi ta’, nhöng caùc vò ñoàng phaïm haïnh vaãn cuùng döôøng, cung kính, leã söï ngöôøi aáy”. Phaät thuyeát nhö vaäy. Caùc vò Tyø-kheo sau khi nghe Phaät thuyeát, hoan hyû phuïng haønh.