203. KINH BOÂ-LÒ-ÑA1
Toâi nghe nhö vaày: Moät thôøi Phaät du hoùa taïi Na-nan-ñaïi, trong khu röøng xoaøi cuûa Ba-hoøa-lò2. Baáy giôø Boâ-lò-ña Cö só maëc chieác aùo traéng tinh, ñaàu quaán khaên traéng, choáng gaäy, caàm duø, mang guoác theá tuïc, ñi töø vöôøn naøy sang vöôøn khaùc, töø quaùn noï ñeán quaùn kia, töø röøng ñeán röøng, du haønh khaép nôi, thong dong taûn boä, neáu gaëp caùc Sa-moân, Phaïm chí beøn noùi raèng, ‘Chö Hieàn neân bieát, toâi laùnh tuïc, ñoaïn tuïc, xaû caùc tuïc söï’. Caùc Sa-moân, Phaïm chí noùi laïi baèng nhöõng lôøi dòu daøng raèng, ‘Vaâng, Cö só Boâ-lò-ña laùnh tuïc, ñoaïn tuïc, xaû caùc tuïc söï’. Roài Cö só Boâ-lò-ña trong khi du haønh khaép nôi, thong dong taûn boä ñeán choã Ñöùc Phaät, chaøo hoûi xong, choáng gaäy ñöùng ngay tröôùc Phaät. Theá Toân hoûi: “Cö só, coù choã ngoài ñoù, muoán ngoài thì môøi ngoài.” Cö só Boâ-lò-ña baïch raèng: “Naøy Cuø-ñaøm, khoâng theå nhö vaäy! Khoâng neân nhö vaäy! Vì sao? Vì toâi laùnh tuïc, ñoaïn tuïc, xaû caùc tuïc söï, maø Cuø-ñaøm goïi toâi laø Cö só sao?” Theá Toân noùi: “Ngöôi coù hình töôùng, bieåu hieäu nhö Cö só, cho neân Ta goïi ngöôi laø Cö só. Coù choã ngoài ñoù, muoán ngoài thì môøi ngoài.” Theá Toân laïi ba laàn noùi raèng: “Naøy Cö só, coù choã ngoài ñoù, muoán ngoài thì ngoài.” Cö só Boâ-lò-ña cuõng ba laàn baïch Phaät raèng: “Naøy Cuø-ñaøm, khoâng theå nhö vaäy! Khoâng neân nhö vaäy! Vì sao? Vì toâi laùnh tuïc, ñoaïn tuïc, xaû caùc tuïc söï maø Cuø-ñaøm goïi toâi laø Cö só sao?” Theá Toân traû lôøi raèng: “Ngöôi coù hình töôùng, bieåu hieän nhö Cö só, cho neân Ta goïi ngöôi laø Cö só. Coù choã ngoài ñoù, muoán ngoài thì môøi ngoài.” Roài Theá Toân hoûi: “Ngöôi laùnh tuïc, ñoaïn tuïc, xaû caùc tuïc söï nhö theá naøo?” Cö só Boâ-lò-ña ñaùp: “Taát caû nhöõng taøi vaät trong nhaø, toâi ñeàu cho con caùi heát roài toâi soáng voâ vi, voâ caàu, chæ ñi laáy thöùc aên ñeå duy trì maïng soáng maø thoâi. Toâi laùnh tuïc, ñoaïn tuïc, xaû caùc tuïc söï nhö vaäy.” Theá Toân noùi:
1.
Töông ñöông Paøli: M.54. Potaliya-suttaö.
2.
Ba-hoøa-lò-naïi vieân (Paøli: Paøvaørikambavana). Baûn Paøli noùi: taïi thoân AØpaòa, Anguttaraøpa.
“Naøy Cö só, trong Thaùnh phaùp luaät, söï ñoaïn tuyeät caùc tuïc söï khoâng phaûi nhö vaäy. Naøy Cö só, trong Thaùnh phaùp luaät coù Taùm chi ñoaïn tuyeät tuïc söï.” Luùc baáy giôø Cö só Boâ-lò-ña beøn boû gaäy, xeáp duø, côûi guoác tuïc, chaép tay höôùng veà Phaät baïch raèng: “Naøy Cuø-ñaøm, trong Thaùnh phaùp luaät, theá naøo laø Taùm chi ñoaïn tuyeät tuïc söï?” Theá Toân noùi: “Naøy Cö só, Ña vaên Thaùnh ñeä töû y treân lìa saùt maø ñoaïn tröø saùt, y treân xa lìa laáy cuûa khoâng cho maø ñoaïn tröø söï laáy cuûa khoâng cho, y treân xa lìa taø daâm maø ñoaïn tröø taø daâm, y treân xa lìa noùi laùo maø ñoaïn tröø noùi laùo, y treân khoâng tham tröôùc maø ñoaïn tröø tham tröôùc, y treân khoâng nhueá haïi maø ñoaïn tröø nhueá haïi, y treân khoâng ñoá kî thuø nghòch maø ñoaïn tröø ñoá kî thuø nghòch, y treân khoâng taêng thöôïng maïn maø ñoaïn tröø taêng thöôïng maïn. “Naøy Cö só, theá naøo laø Ña vaên Thaùnh ñeä töû y treân lìa saùt maø ñoaïn tröø saùt? Ña vaên Thaùnh ñeä töû tö duy nhö vaày, ‘Ai gieát choùc phaûi chòu aùc baùo trong ñôøi naøy vaø ñôøi sau. Neáu ta gieát choùc, aáy laø gaây haïi mình vaø cuõng xuyeân taïc huûy baùng ngöôøi khaùc. Chö Thieân vaø caùc vò phaïm haïnh coù trí seõ cheâ bai hoïc giôùi cuûa ta, caùc phöông ñeàu nghe ñoàn tieáng xaáu cuûa ta, thaân hoaïi maïng chung taát seõ ñi ñeán aùc xöù, sanh trong ñòa nguïc. Ai gieát choùc nhö vaäy, seõ chòu quaû baùo naøy, trong ñôøi naøy vaø ñôøi sau. Nhö vaäy, nay ta coù neân y treân lìa saùt maø ñoaïn tröø saùt chaêng?’ Roài vò aáy y treân xa lìa saùt haïi maø ñoaïn tröø saùt haïi. Nhö vaäy laø Ña vaên Thaùnh ñeä töû y treân lìa saùt maø ñoaïn tröø saùt. “Naøy Cö só, theá naøo laø Ña vaên Thaùnh ñeä töû y treân xa lìa laáy cuûa khoâng cho maø ñoaïn tröø söï laáy cuûa khoâng cho? Ña vaên Thaùnh ñeä töû tö duy nhö vaày, ‘Ai laáy cuûa khoâng cho taát phaûi chòu quaû baùo aùc trong ñôøi naøy vaø ñôøi sau. Neáu ta laáy cuûa khoâng cho, aáy laø gaây haïi mình vaø cuõng xuyeân taïc huûy baùng ngöôøi khaùc. Chö Thieân vaø caùc vò phaïm haïnh coù trí seõ cheâ bai hoïc giôùi cuûa ta, caùc phöông ñeàu nghe ñoàn tieáng xaáu cuûa ta, thaân hoaïi maïng chung taát seõ ñi ñeán aùc xöù, sanh trong ñòa nguïc. Ai laáy cuûa khoâng cho phaûi chòu aùc baùo trong ñôøi naøy vaø ñôøi sau nhö vaäy, nay ta coù neân y treân xa lìa laáy cuûa khoâng cho maø ñoaïn tröø söï laáy cuûa khoâng cho chaêng?’ Roài vò aáy y treân xa lìa laáy cuûa khoâng cho maø ñoaïn tröø söï laáy cuûa khoâng cho. Nhö vaäy, Ña vaên Thaùnh ñeä töû y treân xa lìa laáy cuûa khoâng cho maø ñoaïn tröø söï laáy cuûa khoâng cho. “Naøy Cö só, theá naøo laø Ña vaên Thaùnh ñeä töû y xa lìa taø daâm maø ñoaïn tröø taø daâm? Ña vaên Thaùnh ñeä töû tö duy nhö vaày, ‘Ai taø daâm taát phaûi chòu aùc baùo trong ñôøi naøy vaø ñôøi sau. Neáu ta taø daâm aáy laø töï haïi maø cuõng laø xuyeân taïc huûy baùng ngöôøi khaùc. Chö Thieân vaø caùc vò phaïm haïnh coù trí seõ cheâ bai hoïc giôùi cuûa ta, caùc phöông thaûy ñeàu nghe ñoàn tieáng xaáu cuûa ta. khi thaân hoaïi maïng chung phaûi ñi ñeán aùc thuù, sanh trong ñòa nguïc. Ai taø daâm taát phaûi chòu aùc baùo naøy trong ñôøi naøy vaø ñôøi sau nhö vaäy, nay ta coù neân y treân xa lìa taø daâm maø ñoaïn tröø taø daâm chaêng?’ Roài vò aáy y treân xa lìa taø daâm maø ñoaïn tröø taø daâm. Nhö vaäy, Ña vaên Thaùnh ñeä töû xa lìa taø daâm maø ñoaïn tröø taø daâm. “Naøy Cö só, theá naøo laø Ña vaên Thaùnh ñeä töû y treân xa lìa noùi laùo maø ñoaïn tröø söï noùi laùo? Ña vaên Thaùnh ñeä töû tö duy nhö vaày, ‘Ai noùi laùo taát phaûi chòu aùc baùo trong ñôøi naøy vaø ñôøi sau. Neáu ta noùi laùo aáy laø töï haïi maø cuõng xuyeân taïc phæ baùng ngöôøi khaùc. Chö Thieân vaø caùc vò phaïm haïnh coù trí seõ cheâ bai hoïc giôùi cuûa ta, khi thaân hoaïi maïng chung taát seõ phaûi ñi ñeán aùc xöù, sanh trong ñòa nguïc. Ai noùi laùo taát phaûi chòu aùc baùo naøy ñôøi naøy vaø ñôøi sau nhö vaäy. Nay ta neân y cöù treân xa lìa noùi laùo maø ñoaïn tröø söï noùi laùo chaêng?’ Roài vò aáy y cöù treân xa lìa noùi laùo maø ñoaïn tröø söï noùi laùo. Nhö vaäy Ña vaên Thaùnh ñeä töû y treân xa lìa noùi laùo maø ñoaïn tröø söï noùi laùo.
“Naøy Cö só, theá naøo laø Ña vaên Thaùnh ñeä töû y treân khoâng tham tröôùc maø ñoaïn tröø tham tröôùc? Ña vaên Thaùnh ñeä töû tö duy nhö vaày, ‘Ai tham tröôùc taát phaûi thoï aùc baùo trong ñôøi naøy vaø ñôøi sau. Neáu ta tham tröôùc aáy laø töï haïi maø cuõng laø xuyeân taïc huûy baùng ngöôøi khaùc. Chö Thieân vaø caùc vò phaïm haïnh coù trí seõ cheâ bai hoïc giôùi cuûa ta. Khi thaân hoaïi maïng chung taát phaûi ñi ñeán aùc xöù, sanh trong ñòa nguïc. Ai tham tröôùc taát phaûi thoï aùc baùo naøy trong ñôøi naøy vaø ñôøi sau nhö vaäy. Nay ta coù neân xa lìa tham tröôùc maø ñoaïn tröø tham tröôùc chaêng?’ Roài vò aáy y treân xa lìa tham tröôùc maø ñoaïn tröø tham tröôùc. Nhö vaäy, Ña vaên Thaùnh ñeä töû y treân xa lìa tham tröôùc maø ñoaïn tröø tham tröôùc. “Naøy Cö só, theá naøo laø Ña vaên Thaùnh ñeä töû y treân xa lìa haïi nhueá maø ñoaïn tröø haïi nhueá? Ña vaên Thaùnh ñeä töû tö duy nhö vaày, ‘Ai haïi nhueá taát phaûi thoï aùc baùo trong ñôøi naøy vaø ñôøi sau. Neáu ta haïi nhueá aáy laø töï haïi, maø cuõng laø huûy baùng xuyeân taïc ngöôøi khaùc. Chö Thieân vaø caùc vò phaïm haïnh coù trí seõ cheâ bai hoïc giôùi cuûa ta, caùc phöông ñeàu nghe ñoàn tieáng xaáu cuûa ta, khi thaân hoaïi maïng chung taát seõ ñi ñeán aùc xöù, sanh trong ñòa nguïc. Ai haïi nhueá taát phaûi thoï aùc baùo naøy ñôøi naøy vaø ñôøi sau. Nhö vaäy, nay ta coù neân xa lìa haïi nhueá maø ñoaïn tröø haïi nhueá chaêng?’ Roài vò aáy y treân xa lìa haïi nhueá maø ñoaïn tröø haïi nhueá. Nhö vaäy, Ña vaên Thaùnh ñeä töû y treân xa lìa haïi nhueá maø ñoaïn tröø haïi nhueá. “Naøy Cö só, theá naøo laø Ña vaên Thaùnh ñeä töû y treân khoâng ñoá kî thuø nghòch maø ñoaïn tröø ñoá kî thuø nghòch? Ña vaên Thaùnh ñeä töû tö duy nhö vaày, ‘Ai ñoá kî thuø nghòch taát phaûi thoï aùc baùo ñôøi naøy vaø ñôøi sau. Neáu ta ñoá kî thuø nghòch aáy laø töï haïi vaø cuõng xuyeân taïc huûy baùng ngöôøi khaùc. Chö Thieân vaø caùc vò phaïm haïnh coù trí seõ cheâ bai hoïc giôùi cuûa ta, caùc phöông ñeàu nghe ñoàn tieáng xaáu cuûa ta. Khi thaân hoaïi maïng chung taát phaûi ñi ñeán aùc xöù, sanh trong ñòa nguïc. Ai ñoá kî thuø nghòch taát phaûi thoï aùc baùo naøy ñôøi naøy vaø ñôøi sau nhö vaäy, nay ta coù neân y cöù treân khoâng ñoá kî thuø nghòch maø ñoaïn tröø ñoá kî thuø nghòch chaêng?’ Roài vò aáy y cöù treân khoâng ñoá kî thuø nghòch maø ñoaïn tröø ñoá kî thuø nghòch. Nhö vaäy, Ña vaên Thaùnh ñeä töû y cöù treân khoâng ñoá kî thuø nghòch maø ñoaïn tröø ñoá kî thuø nghòch. “Naøy Cö só, theá naøo laø Ña vaên Thaùnh ñeä töû y treân khoâng taêng thöôïng maïn maø ñoaïn tröø taêng thöôïng maïn? Ña vaên Thaùnh ñeä töû tö duy nhö vaày, ‘Ai taêng thöôïng maïn taát thoï aùc baùo trong ñôøi naøy vaø ñôøi sau. Neáu ta coù taêng thöôïng maïn aáy laø töï haïi maø cuõng laø xuyeân taïc huûy baùng ngöôøi khaùc. Chö Thieân vaø caùc vò phaïm haïnh coù trí seõ cheâ bai hoïc giôùi cuûa ta, caùc phöông ñeàu nghe ñoàn tieáng xaáu cuûa ta. Khi thaân hoaïi maïng chung taát phaûi ñi ñeán aùc xöù, sanh trong ñòa nguïc. Ai coù taêng thöôïng maïn taát phaûi thoï aùc baùo naøy ñôøi naøy vaø ñôøi sau nhö vaäy. Nay ta coù neân y cöù khoâng taêng thöôïng maïn maø ñoaïn tröø taêng thöôïng maïn chaêng?’ Roài vò aáy y treân khoâng taêng thöôïng maïn maø ñoaïn tröø taêng thöôïng maïn. Nhö vaäy Ña vaên Thaùnh ñeä töû y treân khoâng taêng thöôïng maïn maø ñoaïn tröø taêng thöôïng maïn. “Ñoù laø Taùm chi ñoaïn tuyeät tuïc söï trong Thaùnh phaùp luaät.” Cö só hoûi raèng: “Naøy Cuø-ñaøm, trong Thaùnh phaùp luaät chæ nhö vaäy laø ñoaïn tuyeät tuïc söï hay coøn nhöõng ñieàu khaùc nöõa?” Theá Toân noùi: “ Trong Thaùnh phaùp luaät khoâng chæ coù chöøng ñoù ñoaïn tuyeät tuïc söï, maø coøn Taùm chi ñoaïn tuyeät tuïc söï khaùc ñaït ñeán chöùng ngoä.” Boâ-lò-ña Cö só nghe xong, beøn côûi khaên traéng chaép tay höôùng veà Ñöùc Phaät baïch raèng: “Naøy Cuø-ñaøm, theá naøo noùi laø trong Thaùnh phaùp luaät coøn coù Taùm chi ñoaïn tuyeät tuïc söï khaùc ñaït ñeán chöùng ngoä?”
Theá Toân ñaùp raèng: “Naøy Cö só, cuõng nhö moät con choù ñoùi, gaày oám, meät moûi, ñeán beân choã moå boø. Ngöôøi ñoà teå hay ñeä töû cuûa ngöôøi ñoà teå quaêng cho con choù moät khuùc xöông ñaõ ruùt tæa heát thòt. Con choù löôïm ñöôïc khuùc xöông roài chaïy ñeán choã naøy choã kia maø gaëm, raùch moâi, meû raêng, hoaëc gaây thöông haïi cuoáng hoïng, nhöng con choù khoâng vì vaäy maø ñoaïn tröø ñöôïc ñoùi. Naøy Cö só, Ña vaên Thaùnh ñeä töû tö duy nhö vaày, ‘Duïc voïng nhö boä xöông khoâ. Theá Toân noùi duïc voïng nhö boä xöông khoâ, hoan laïc ít maø khoå naõo laïi nhieàu, ñaày daãy nguy hieåm, neân xa laùnh ñi. Neáu ai coù söï xaû ly duïc, ly aùc baát thieän phaùp naøy, thì ôû ñaây taát caû moïi söï vaät duïc cuûa theá gian3 ñeàu vónh vieãn ñoaïn taän khoâng dö taøn. Haõy tu taäp ñieàu ñoù. “Naøy Cö só, cuõng nhö caùch thoân khoâng xa, coù moät mieáng thòt rôi treân khoaûng ñaát troáng; hoaëc quaï hoaëc dieàu mang mieáng thòt aáy ñi. Roài nhöõng quaï dieàu khaùc ñuoåi theo ñeå tranh giaønh. YÙ Cö só nghó sao? Neáu quaï dieàu aáy khoâng chòu xaû boû töùc khaéc mieáng thòt naøy, caùc quaï dieàu khaùc vaãn ñuoåi theo ñeå giaønh giöït chaêng?” Cö só ñaùp: “Thaät söï nhö vaäy, Cuø-ñaøm.” “YÙ Cö só nghó sao, neáu quaï dieàu aáy xaû boû töùc khaéc mieáng thòt naøy, caùc quaï dieàu khaùc coù coøn ñuoåi theo ñeå giaønh giöït chaêng?” Cö só ñaùp: “Khoâng vaäy, Cuø-ñaøm.” “Naøy Cö só, Ña vaên Thaùnh ñeä töû tö duy nhö vaày, ‘Duïc voïng nhö mieáng thòt. Theá Toân noùi duïc voïng nhö mieáng thòt; hoan laïc ít maø khoå naõo nhieàu, ñaày nhöõng nguy hieåm, haõy neân xa lìa ñi’. Neáu ai coù söï xaû ly duïc, ly aùc baát thieän phaùp naøy, thì ôû ñaây taát caû moïi vaät duïc theá gian ñeàu vónh vieãn ñoaïn taän khoâng dö taøn. Haõy neân tu taäp ñieàu naøy. “Naøy Cö só, cuõng nhö moät ngöôøi tay caàm moät boù ñuoác ñang chaùy, ngöôïc gioù maø ñi. YÙ Cö só nghó sao? Giaû söû ngöôøi aáy khoâng lieäng boû töùc khaéc, nhaát ñònh coù chaùy tay vaø caùc chi theå khaùc chaêng?” Cö só ñaùp: “Thaät söï nhö vaäy, Cuø-ñaøm.” “YÙ Cö só nghó sao? Giaû söû ngöôøi aáy lieäng boû töùc khaéc, seõ coøn bò chaùy tay hay caùc chi theå khaùc nöõa chaêng?” Cö só ñaùp: “Khoâng vaäy Cuø-ñaøm.” “Naøy Cö só, Ña vaên Thaùnh ñeä töû tö duy nhö vaày, ‘Duïc voïng nhö boù ñuoác ñang chaùy; Theá Toân noùi duïc voïng nhö boù ñuoác ñang chaùy, hoan laïc ít maø khoå naõo nhieàu, ñaày nhöõng nguy hieåm haõy xa laùnh ñi’. Neáu ai coù söï xaû ly duïc, ly aùc baát thieän phaùp naøy, thì ôû ñaây, taát caû moïi duïc voïng theá gian, vónh vieãn ñoaïn taän khoâng dö taøng. Haõy tu taäp ñieàu naøy. “Naøy Cö só, cuõng nhö caùch thoân khoâng xa coù moät haàm löûa lôùn, trong ñoù ñaày nhöõng löûa nhöng khoâng coù khoùi, khoâng coù ngoïn. Neáu moät ngöôøi ñi ñeán, khoâng ngu, khoâng si, cuõng khoâng ñieân ñaûo, töï chuû vôùi taâm mình, töï do töï taïi, muoán hoan laïc chôù khoâng muoán ñau ñôùn, raát gheùt söï ñau ñôùn; muoán soáng chôù khoâng muoán cheát, raát gheùt söï cheát. YÙ Cö só nghó sao? Ngöôøi aáy laïi nhaûy vaøo haàm löûa naøy chaêng?” Cö só ñaùp:
3. Theá gian aåm thöïc Paøli: Lokaømisupaødaønaø: Söï chaáp thuû vaät duïc traàn gian.
“Khoâng phaûi vaäy, Cuø-ñaøm. Vì sao vaäy? Vì ngöôøi aáy thaáy haàm löûa lieàn nghó raèng, ‘Neáu rôi xuoáng haàm löûa, nhaát ñònh cheát chôù khoâng nghi ngôø. Duø khoâng cheát, nhaát ñònh chòu ñöïng ñau ñôùn voâ cuøng’. Ngöôøi aáy thaáy haàm löûa beøn nghó ñeán vieäc xa lìa, öôùc mong xa lìa, xaû ly. “Naøy Cö só, Ña vaên Thaùnh ñeä töû laïi tö duy nhö vaày, ‘Duïc voïng nhö haàm löûa. Theá Toân noùi duïc voïng nhö haàm löûa, hoan laïc ít maø khoå naõo nhieàu ñaày nhöõng nguy hieåâm, haõy neân xa laùnh ñi’. Neáu ai coù söï xaû ly duïc, ly aùc baát thieän phaùp, thì ôû ñaây taát caû moïi vaät duïc theá gian vónh vieãn ñoaïn taän khoâng dö taøng. Haõy tu taäp ñieàu naøy. “Naøy Cö só, cuõng nhö caùch thoân khoâng xa, coù moät con raén ñoäc to lôùn, raát döõ, raát ñoäc ñòa, maøu ñen deã sôï. Neáu moät ngöôøi ñi ñeán, khoâng ngu, khoâng si, cuõng khoâng ñieân ñaûo, töï chuû vôùi taâm mình, töï do töï taïi, muoán hoan laïc, chôù khoâng muoán ñau ñôùn, raát gheùt ñau ñôùn; muoán soáng chôù khoâng muoán cheát, raát gheùt söï cheát. YÙ Cö só nghó sao, ngöôøi aáy haù laïi thoø tay cho con raén caén, hay caùc chi theå khaùc vaø noùi raèng, ‘Naøy, moå ñi! Naøy moå ñi!’ Nhö vaäy chaêng?” Cö só ñaùp: “Khoâng phaûi vaäy, Cuø-ñaøm. Vì sao vaäy? Ngöôøi aáy thaáy con raén beøn nghó raèng, ‘Neáu ta thoø tay vaø caùc chi theå khaùc cho con raén noù moå, nhaát ñònh phaûi cheát chôù khoâng nghi ngôø. Duø khoâng cheát thì nhaát ñònh phaûi chòu ñau ñôùn voâ cuøng’. Ngöôøi aáy thaáy con raén beøn nghó ñeán söï laùnh xa, öôùc mong xaû ly. “Naøy Cö só, Ña vaên Thaùnh ñeä töû laïi tö duy nhö vaày, ‘Duïc voïng nhö raén ñoäc. Theá Toân noùi duïc voïng nhö con raén ñoäc, hoan laïc ít maø khoå naõo nhieàu, ñaày nhöõng nguy hieåm, haõy xa laùnh ñi. Neáu ai coù söï xaû ly duïc, aùc baát thieän phaùp naøy, thì ôû ñaây taát caû moïi duïc voïng theá gian vónh vieãn ñoaïn taän khoâng dö taøng. Haõy tu taäp ñieàu naøy. “Naøy Cö só, cuõng nhö moät ngöôøi naèm moäng, thaáy mình sung tuùc, naêm thöù duïc laïc thoûa thích. Nhöng khi tænh daäy, moät thöù cuõng khoâng thaáy. Naøy Cö só, Ña vaên Thaùnh ñeä töû tö duy nhö vaày, ‘Duïc voïng nhö giaác moäng. Theá Toân noùi duïc voïng nhö giaác moäng, hoan laïc ít maø khoå naõo nhieàu, ñaày nhöõng nguy hieåm, haõy xa laùnh ñi’. Neáu ai coù söï xaû ly duïc, aùc baát thieän phaùp naøy, thì ôû ñaây, taát caû moïi vaät duïc theá gian, vónh vieãn ñoaïn taän, khoâng dö taøn. Haõy neân tu taäp söï kieän naøy. “Naøy Cö só, cuõng nhö moät ngöôøi vay möôïn vaät duïng höôûng laïc, hoaëc cung ñieän, laàu caùc, hoaëc vöôøn haøo, ao taém, hoaëc voi ngöïa, xe coä, hoaëc chaên ñeäm muøng meàn, hoaëc nhaãn, voøng, xuyeán, hoaëc höông, anh laïc, voøng coå, hoaëc traøng hoa vaøng baùu, hoaëc danh y thöôïng phuïc, roài nhieàu ngöôøi troâng thaáy beøn ca ngôïi raèng, ‘Nhö vaäy, toát laønh thay! Nhö vaäy, sung söôùng thay! Neáu coù taøi vaät gì thì neân höôûng thuï thoûa thích cho ñeán cuøng nhö vaäy’. Nhöng chuû nhaân coù theå töôùc ñoaït hay sai ngöôøi töôùc ñoaït baát cöù luùc naøo muoán, beøn töï mình töôùc ñoaït hay sai ngöôøi töôùc ñoaït, nhöõng ngöôøi khaùc troâng thaáy, beøn noùi vôùi nhau raèng, ‘Noù laø ngöôøi vay möôïn; thaät söï laø löøa gaït chôù khoâng phaûi vay möôïn. Vì sao? Vì chuû nhaân cuûa sôû höõu coù theå töôùc ñoaït hay sai ngöôøi töôùc ñoaït baát cöù luùc naøo muoán. Vaø roài ñaõ töï mình töôùc ñoaït hay sai ngöôøi töôùc ñoaït’. Naøy Cö só, Ña vaên Thaùnh ñeä töû tö duy nhö vaày, ‘Duïc voïng nhö vay möôïn. Theá Toân noùi duïc voïng nhö vay möôïn hoan laïc ít maø khoå naõo nhieàu, ñaày nhöõng nguy hieåm, haõy xa laùnh ñi’. Neáu ai coù söï xaû ly duïc, aùc baát thieän phaùp naøy, thì ôû ñaây taát caû moïi vaät duïc theá gian vónh vieãn ñoaïn taän khoâng dö taøng. Haõy tu taäp ñieàu naøy. “Naøy Cö só, cuõng nhö caùch thoân khoâng xa, coù moät goác caây aên traùi to lôùn. Caây aáy thöôøng coù nhieàu traùi ngon laønh ñeïp maét. Moät ngöôøi ñi ñeán, ñoùi, meät moûi, gaày oám, muoán ñöôïc aên traùi. Ngöôøi aáy nghó raèng, ‘Caây naøy thöôøng coù nhieàu traùi ngon laønh ñeïp maét. Ta
ñang ñoùi, gaày oám, meät moûi, muoán ñöôïc aên traùi. Nhöng döôùi goác khoâng coù traùi ruïng ñeå coù theå aên cho no vaø mang veà. Ta bieát leo caây. Baây giôø ta coù neân leo leân caây naøy chaêng?’ Nghó xong, beøn leo leân. Laïi cuõng coù moät ngöôøi khaùc, ñoùi, gaày oám, meät moûi, muoán ñöôïc aên traùi, caàm moät caùi buùa raát lôùn, beøn nghó raèng: ‘Caây naøy thöôøng coù nhieàu traùi ngon laønh ñeïp maét nhöng döôùi goác caây khoâng coù traùi ruïng ñeå coù theå aên cho no vaø mang veà, ta khoâng bieát leo caây. Baây giôø ta coù neân ñoán ngaõ caây naøy chaêng?’, beøn ñoán ngaõ caây aáy. YÙ Cö só nghó sao? Ngöôøi treân caây neáu khoâng xuoáng nhanh khi caây ngaõ xuoáng ñaát, coù bò gaõy tay hoaëc caùc chi theå khaùc chaêng?” Cö só ñaùp: “Thaät söï nhö vaäy, Cuø-ñaøm.” “YÙ Cö só nghó sao, neáu ngöôøi treân caây leo xuoáng nhanh, khi caây ngaõ xuoáng ñaát, haù laïi bò gaõy tay hay caùc chi theå khaùc chaêng?” Cö só ñaùp: “Khoâng vaäy, Cuø-ñaøm.” “Naøy Cö só, Ña vaên Thaùnh ñeä töû laïi tö duy nhö vaày, ‘Duïc voïng nhö traùi caây. Theá Toân noùi duïc voïng nhö traùi caây, hoan laïc ít maø khoå naõo nhieàu, ñaày nhöõng nguy hieåm haõy laùnh xa ñi’. Neáu ai coù söï xaû ly duïc ly aùc baát thieän phaùp naøy, thì ôû ñaây taát caû moïi vaät duïc theá gian, vónh vieãn ñoaïn taän khoâng dö taøng. Haõy tu taäp söï kieän naøy. “Ñoù goïi laø trong Thaùnh phaùp luaät coøn coù Taùm chi ñoaïn tuyeät tuïc söï khaùc, ñaït ñeán chöùng ngoä. “Naøy Cö só, roài vò aáy coù giaùc coù quaùn, ñaõ döùt4, noäi tónh, nhaát taâm, khoâng giaùc, khoâng quaùn, coù hyû laïc do ñònh sanh, chöùng ñaéc ñeä Nhò thieàn, thaønh töïu an truï. Roài vò aáy ly hyû, xaû, voâ caàu, an truï vôùi chaùnh nieäm chaùnh trí, thaân thoï laïc, ñieàu maø Thaùnh goïi laø ñöôïc Thaùnh xaû, nieäm, an truù laïc, chöùng ñaéc Tam thieàn, thaønh töïu an truï. Roài vò aáy laïc dieät, khoå dieät, hyû öu voán cuõng dieät, khoâng laïc khoâng khoå, xaû nieäm thanh tònh, chöùng ñaéc ñeä Töù thieàn, thaønh töïu an truï. “Roài vò aáy vôùi ñònh taâm thanh tònh nhö vaäy, khoâng ueá, khoâng phieàn, nhu nhuyeán, an truï vöõng vaøng, ñaït ñeán baát ñoäng taâm, tu hoïc vaø chöùng ngoä laäu taän trí thoâng, bieát nhö thaät ‘Ñaây laø Khoå’, ‘Ñaây laø Khoå taäp’, ‘Ñaây laø Khoå dieät’, ‘Ñaây laø Khoå dieät ñaïo’. Bieát nhö thaät ñaây laø laäu, ñaây laø laäu taäp, ñaây laø laäu dieät, ñaây laø laäu dieät ñaïo. Vò aáy bieát nhö vaäy, thaáy nhö vaäy, taâm giaûi thoaùt duïc laäu, taâm giaûi thoaùt höõu laäu, voâ minh laäu, giaûi thoaùt roài bieát mình ñaõ giaûi thoaùt, bieát nhö thaät raèng: ‘Söï sanh ñaõ döùt, phaïm haïnh ñaõ vöõng, vieäc caàn laøm ñaõ laøm xong, khoâng coøn taùi sanh nöõa’.” Khi noùi phaùp naøy Boâ-lò-ña Cö só vieãn ly traàn caáu, phaùp nhaõn veà caùc phaùp phaùt sanh. Luùc baáy giôø Boâ-lò-ña Cö só thaáy phaùp, ñaéc phaùp, chöùng giaùc baïch tònh phaùp, ñoaïn nghi ñoä hoaëc, khoâng coøn toân thôø ai, khoâng coøn do ai, khoâng coøn do döï, ñaõ an truï nôi quaû chöùng ñoái vôùi phaùp cuûa Theá Toân ñaõ ñöôïc voâ sôû uùy, beøn cuùi ñaàu ñaûnh leã chaân Phaät baïch: “Baïch Theá Toân, con nay quy y Phaät, Phaùp vaø Tyø-kheo Taêng. Cuùi mong Theá Toân nhaän con laøm Öu-baø-taéc, töø hoâm nay suoát troïn ñôøi, töï quy y cho ñeán luùc maïng chung. “Baïch Theá Toân, con tröôùc ñaây maëc chieác aùo traéng tinh, ñaàu quaán khaên traéng, choáng gaäy, caàm duø vaø mang guoác tuïc, ñi töø vöôøn naøy sang vöôøn khaùc, töø quaùn noï ñeán quaùn kia, töø röøng ñeán röøng, du haønh khaép nôi thong dong taûn boä, neáu gaëp caùc Sa-moân, Phaïm chí,
4. “Coù giaùc coù quaùn” laø Sô thieàn, “giaùc quaùn ñaõ döùt” laø ôû Nhò thieàn. ÔÛ ñaây khoâng noùi ñeán Sô thieàn. Paøli löôïc boû caû boán thieàn.
beøn noùi nhö vaày, ‘Chö Hieàn, toâi laùnh tuïc, ñoaïn tuïc, xaû caùc tuïc söï’. Caùc Sa-moân, Phaïm chí aáy beøn nhöõng lôøi dòu daøng noùi vôùi con raèng, ‘Vaâng, Cö só Boâ-lò-ña laùnh tuïc, ñoaïn tuïc, xaû caùc tuïc söï’. “Baïch Theá Toân, con luùc baáy giôø caùc vò aáy thaät söï voâ trí, laïi ñaët vaøo choã trí, thaät söï voâ trí maø thôø töï, thaät söï voâ trí maø cuùng thöïc, thaät söï voâ trí maø phuïng söï nhö ngöôøi trí. Baïch Theá Toân, keå töø hoâm nay chuùng Tyø-kheo vaø ñeä töû Theá Toân, ñaây môùi thaät söï laø coù trí, xöùng ñaùng ñaët ôû choã trí, thaät söï coù trí xöùng ñaùng thôø töï, thaät söï coù trí xöùng ñaùng cuùng thöïc, thaät söï coù trí xöùng ñaùng phuïng söï ngöôøi trí tueä. “Baïch Theá Toân, con nay laïi laàn nöõa töï quy y Phaät, Phaùp vaø Tyø-kheo Taêng. Cuùi mong Theá Toân nhaän con laøm Öu-baø-taéc keå töø hoâm nay suoát ñôøi töï quy y cho ñeán luùc maïng chung. Baïch Theá Toân, con tröôùc kia kính tín kính troïng caùc Sa-moân, Phaïm chí ngoaïi ñaïo, keå töø hoâm nay ñoaïn tuyeät. Baïch Theá Toân, nay laàn thöù ba con xin töï quy y Phaät, Phaùp vaø Tyø-kheo Taêng. Cuùi mong Theá Toân nhaän con laøm Öu-baø-taéc, keå töø hoâm nay suoát ñôøi töï quy y cho ñeán luùc maïng chung.” Ñöùc Phaät thuyeát nhö vaäy, Cö só Boâ-lò-ña vaø caùc Tyø-kheo sau khi nghe Phaät thuyeát, hoan hyû phuïng haønh.