217. KINH BAÙT THAØNH1
Toâi nghe nhö vaày: Moät thôøi sau khi Phaät nhaäp Nieát-baøn khoâng laâu, moät soá lôùn caùc Tyø-kheo danh ñöùc, thöôïng toân ñeán thaønh Ba-lò Töû, truù taïi Keâ vieân2. Baáy giôø Cö só Ñeä Thaäp, ngöôøi ôû Baùt thaønh3 mang nhieàu haøng hoùa quyù ñeán thaønh Ba- lò Töû ñeå buoân baùn ñoåi chaùc. Soá haøng hoùa ñoù baùn heát raát mau; ñöôïc lôøi khaù to, Cö só Ñeä Thaäp, ngöôøi Baùt thaønh, heát söùc vui möøng, beøn rôøi Ba-lò Töû ñeán Keâ vieân, tìm ñeán caùc Tyø- kheo Thöôïng toân danh ñöùc, cuùi ñaàu leã saùt chaân roài ngoài sang moät beân. Caùc Tyø-kheo Thöôïng toân danh ñöùc thuyeát phaùp cho Cö só nghe, khuyeán phaùt khaùt ngöôõng, thaønh töïu hoan hyû. Sau khi ñaõ duøng voâ löôïng phöông tieän thuyeát phaùp cho Cö só, khuyeán phaùt khaùt ngöôõng, thaønh töïu hoan hyû, caùc Ngaøi ngoài im laëng. Roài thì Cö só Ñeä Thaäp, ngöôøi Baùt thaønh baïch: “Baïch Thöôïng toân, Toân giaû A-nan hieän giôø ôû ñaâu? Con muoán ñöôïc gaëp.” Caùc Tyø-kheo Thöôïng toân ñaùp: “Cö só, Toân giaû A-nan ñang ôû taïi thaønh Beä-xaù-li, beân bôø soâng Di haàu, trong cao laâu ñaøi quaùn4. Neáu muoán thaêm thì coù theå ñi ñeán ñoù.” Baáy giôø Cö só Ñeä Thaäp, ngöôøi Baùt thaønh, töø choã ngoài ñöùng daäy, cuùi ñaàu leã saùt chaân caùc Tyø-kheo Thöôïng toân, nhieãu quanh chieàu maët ba voøng roài ñi. Cö só tìm ñeán choã Toân giaû A-nan, cuùi ñaàu leã saùt chaân roài ngoài xuoáng moät beân vaø baïch raèng: “Baïch Toân giaû A-nan, con coù ñieàu muoán hoûi, Ngaøi coù cho pheùp chaêng?” “Cö só cöù hoûi. Toâi nghe roài seõ suy xeùt.” Cö só hoûi: “Baïch Toân giaû, Ñöùc Theá Toân, Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc, Baäc ñaõ thaønh töïu tueä nhaõn, thaáy ñeä nhaát nghóa, Ngaøi coù daïy moät phaùp naøo maø Thaùnh ñeä töû neáu an truù vaøo ñoù seõ ñoaïn tröø caùc laäu, taâm giaûi thoaùt chaêng?” Toân giaû A-nan ñaùp: “Ñuùng vaäy, Ñöùc Theá Toân coù daïy phaùp aáy.”
1. Töông ñöông Paøli, M. 52. Aææhakanaøgara-suttam. Haùn, bieät dòch, No.92. 2. Ba-la-lò Töû thaønh Keâ vieân No.92: Ba-la-leâ-phaát-ñoâ-loâ, Keâ vieân. So Paøli: Paøæaliputta, veà sau laø thuû ñoâ cuûa Magadha; Kukktaørama, khu vöôøn coù leõ ôû Ñoâng nam cuûa Paøæaliputta. Moät tinh xaù cuøng teân ôû taïi Kosambì. 3. Ñeä thaäp Cö só Baùt thaønh Paøli: Dasamo gahapati Aææhaka-naøgaro, gia chuû Dasama, ngöôøi thò traán Aææhaka. 4. Di haàu giang bieân, cao laàu ñaøi quaùn coù leõ moät ngoâi nhaø saøn ôû trong röøng Mahaøvana gaàn Vesaøli, ñöôïc goïi laø Kuøæaøgarasaølaø. Vì soâng Di haàu khoâng roõ töông ñöông Paøli, nhöng Sanskrit goïi laø Markataø.
Cö só hoûi: “Ñöùc Theá Toân, Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc, Baäc ñaõ thaønh töïu tueä nhaõn, ñaõ thaáy ñeä nhaát nghóa, Ngaøi daïy nhö theá naøo veà moät phaùp aáy, maø Thaùnh ñeä töû neáu an truù vaøo ñoù seõ döùt saïch caùc laäu, taâm giaûi thoaùt? Phaùp aáy nhö theá naøo?” Toân giaû A-nan ñaùp: “Naøy Cö só, Ña vaên Thaùnh ñeä töû ly duïc, ly aùc baát thieän phaùp, cho ñeán chöùng ñaéc ñeä Töù thieàn, thaønh töïu an truù. Vò aáy y cöù nôi ñaây maø quaùn phaùp nhö phaùp. Hoaëc coù theå y cöù nôi ñaây maø quaùn phaùp nhö phaùp, vò aáy an truù vaøo ñoù maø döùt saïch caùc laäu. Nhöng an truù vaøo ñoù maø khoâng döùt saïch caùc laäu, thì nhôø nôi phaùp naøy, do coù muoán phaùp, yeâu phaùp, thích phaùp, tin töôûng phaùp, aùi laïc hoan hyû5, vò aáy ñoaïn tröø naêm haï phaàn keát, hoùa sanh nôi kia maø nhaäp Nieát-baøn, ñöôïc phaùp baát thoái, vónh vieãn khoâng coøn trôû laïi ñôøi naøy. “Laïi nöõa, Cö só, Ña vaên Thaùnh ñeä töû, taâm cuøng ñi ñoái vôùi töø bieán maõn moät phöông, thaønh töïu vaø an truù. Cuõng vaäy, hai, ba, boán phöông, boán phöông baøng, phöông treân vaø phöông döôùi khaép caû moïi nôi taâm cuøng ñi ñoái vôùi töø, khoâng keát, khoâng oaùn, khoâng nhueá, khoâng tranh, quaûng ñaïi, voâ bieân, voâ löôïng, kheùo tu taäp, vieân maõn taát caû theá gian, thaønh töïu vaø an truï. Cuõng vaäy, taâm ñi ñoái vôùi bi, hyû vaø xaû, khoâng keát, khoâng oaùn, khoâng nhueá, khoâng tranh, quaûng ñaïi, voâ löôïng, voâ bieân kheùo tu taäp, bieán maõn taát caû theá gian, thaønh töïu vaø an truï. Vò aáy cöù y nôi ñaây maø quaùn phaùp nhö phaùp. Vò aáy hoaëc coù theå y cöù vaøo ñoù maø döùt saïch caùc duïc. Nhöng neáu chöa döùt saïch ñöôïc caùc laäu, nhôø phaùp naøy, do yeâu phaùp, thích phaùp, tin töôûng phaùp, aùi laïc hoan hyû, vò aáy ñoaïn tröø nguõ haï phaàn kieát, hoùa sanh vaøo coõi kia maø nhaäp Nieát-baøn, ñöôïc phaùp baát thoái, vónh vieãn khoâng coøn taùi sanh laïi ñôøi naøy nöõa. Ñaây laø phaùp maø Ñöùc Theá Toân, Nhö Lai, Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc, Baäc thaønh töïu tueä nhaõn, ñaõ thaáy ñeä nhaát nghóa, noùi raèng, ‘Coù moät phaùp maø neáu Ña vaên Thaùnh ñeä töû an truù vaøo ñoù seõ döùt saïch caùc laäu, taâm ñöôïc giaûi thoaùt. “Laïi nöõa, Cö só, Ña vaên Thaùnh ñeä töû vöôït qua taát caû saéc töôûng cho ñeán phi phi töôûng xöù, thaønh töïu vaø an truù, vò aáy ôû nôi ñaây maø quaùn phaùp nhö phaùp, vò aáy hoaëc coù theå an truù vaøo ñoù maø döùt saïch caùc laäu. Nhöng neáu khoâng döùt saïch caùc laäu, thì nhôø phaùp naøy, do yeâu phaùp, thích phaùp, tin töôûng phaùp, aùi laïc, hoan hyû, vò aáy ñoaïn tröø nguõ haï phaàn keát, hoùa sanh nôi kia maø nhaäp Nieát-baøn, ñöôïc phaùp baát thoái, vónh vieãn khoâng coøn trôû laïi ñôøi naøy nöõa. Ñaây laø phaùp maø Ñöùc Theá Toân, Nhö Lai, Baäc Voâ Sôû Tröôùc, Ñaúng Chaùnh Giaùc, Baäc ñaõ thaønh töïu, ñaõ thaáy ñeä nhaát nghóa, noùi raèng, coù moät phaùp maø neáu Ña vaên Thaùnh ñeä töû an truï vaøo ñoù seõ döùt saïch caùc laäu taâm ñöôïc giaûi thoaùt.” Baáy giôø Cö só Ñeä Thaäp, ngöôøi ôû Baùt thaønh, lieàn töø choã ngoài ñöùng daäy, tròch vai aùo beân höõu chaép tay baïch raèng: “Kyø dieäu thay! Hy höõu thay! Toân giaû A-nan, con chæ hoûi moät caùnh cöûa cam loà, nhöng Toân giaû ñaõ noùi cho con nghe moät laàn ñeán möôøi hai phaùp moân cam loà6. Döïa theo phaùp moân naøo trong möôøi hai phaùp moân aáy tu taäp cuõng ñeàu ñöôïc giaûi thoaùt an laïc. “Baïch Toân giaû A-nan, cuõng nhö caùch laøng khoâng xa, coù moät ngoâi nhaø lôùn, ñöôïc môû ra vôùi möôøi hai caùnh cöûa. Moät ngöôøi coù vieäc caàn neân ñaõ vaøo trong nhaø aáy. Laïi coù moät ngöôøi khaùc ñöùng ñoù, nhöng khoâng muoán ñem laïi söï lôïi ích vaø phöôùc laïc, khoâng muoán söï an oån cho ngöôøi aáy, neân noåi löûa maø ñoát nhaø. Baïch Toân giaû A-nan, ngöôøi aáy coù theå do theo
5. Duïc phaùp aùi phaùp laïc phaùp tónh phaùp aùi laïc hoan hyû Paøli: teneva dhammaraøgena taøya dhammanandiyaø, do söï ñam meâ ñoái vôùi phaùp, do söï vui say ñoái vôùi phaùp. 6. Töùc Boán saéc giôùi thieàn, Boán voâ löôïng taâm vaø Boán voâ saéc ñònh.
moät trong möôøi hai cöûa maø ra khoûi ngoâi nhaø chaùy moät caùch an toaøn7. Cuõng vaäy, baïch Toân giaû, con chæ hoûi moät cöûa cam loà maø Ngaøi noùi cho con nghe moät laàn ñeán möôøi hai cöûa phaùp cam loà. Y theo moät trong möôøi hai cöûa phaùp cam loà naøy thì coù theå ñöôïc an oån giaûi thoaùt. Baïch Toân giaû A-nan, trong phaùp luaät cuûa Phaïm chí noùi veà phaùp luaät baát thieän maø coøn coù söï cuùng döôøng thaày cuûa hoï, huoáng sao con laïi khoâng cuùng döôøng baäc Ñaïi sö Toân giaû A- nan.” Roài ngay trong ñeâm aáy, Cö só Ñeä Thaäp, ngöôøi ôû Baùt thaønh baøy doïn caùc moùn aên thôm ngon, tinh khieát, ñaày ñuû caùc loaïi nhai vaø nuoát; sau khi baøy bieän thöùc aên xong, vaøo luùc saùng sôùm, traûi doïn choã ngoài Cö só cung thænh chuùng Taêng ôû Keâ vieân vaø thaønh Beä-xaù-li hôïp laïi, roài töï tay mình daâng nöôùc röûa, daâng caùc thöùc aên thôm ngon tinh khieát, ñaày ñuû caùc loaïi nhai vaø nuoát; töï tay môøi moïc cho ñeán khi chuùng Taêng no ñuû, phaân chia caùc thöùc aên ñaày ñuû cho chuùng Taêng. Sau khi chuùng Taêng thoï thöïc, thaâu baùt, röûa tay, Cö só ñem naêm traêm vaät phaåm mua moät ngoâi nhaø cuùng rieâng cho Toân giaû A-nan. Toân giaû A-nan nhaän laõnh, sau ñoù cuùng cho Chieâu ñeà taêng8. Toân giaû A-nan thuyeát nhö vaäy. Cö só Ñeä Thaäp ngöôøi ôû Baùt thaønh sau khi nghe nhöõng gì Toân giaû A-nan thuyeát, hoan hyû phuïng haønh.
7. Caû hai baûn Haùn ñeàu thí duï baèng ngoâi nhaø chaùy. Baûn Paøli thí duï moät ngöôøi ñi tìm kho taøng. 8. Chieâu ñeà taêng dòch nghóa laø Thaäp phöông taêng. Baûn Paøli khoâng coù chi tieát naøy, nhöng tieáng Paøli töông ñöông laø Catuddisaøsaígha.