SOÁ 70
PHAÄT NOÙI KINH SOÁ Haùn dòch: Ñôøi Taây Taán, Sa-moân Thích Phaùp Cöï.
Nghe nhö vaày: Moät thôøi Ñöùc Baø-giaø-baø ôû Ñoâng vieân, nôi giaûng ñöôøng Loäc töû maãu, thuoäc nöôùc Xaù-veä. Baáy giôø Baø-la-moân toaùn soá, sau böõa tröa thong dong taûn boä ñi tôùi choã Ñöùc Theá Toân, ñeán nôi thì chaøo hoûi roài ngoài qua moät beân. Baø-la- moân baïch Ñöùc Theá Toân: –Thöa Cuø-ñaøm, toâi coù ñieàu muoán hoûi, neáu Ngaøi cho pheùp toâi môùi daùm hoûi. Ñöùc Theá Toân noùi: –OÂng cöù hoûi, naøy Baø-la-moân, theo yù cuûa oâng thích. Baø-la-moân Toaùn soá thöa: –Thöa Cuø-ñaøm, giaûng ñöôøng Loäc töû maãu naøy ñöôïc xaây caát theo thöù lôùp vaø thaønh töïu theo thöù lôùp. Naøy Cuø-ñaøm, caàu thang trong giaûng ñöôøng aáy baét ñaàu leân moät baäc, nhö vaäy roài ñeán hai, ba, boán baäc. Naøy Cuø-ñaøm, nhö vaäy giaûng ñöôøng Loäc töû maãu laàn löôït theo thöù töï ñi leân. Naøy Cuø-ñaøm, ngöôøi ñieàu phuïc voi cuõng laàn löôït daïy doã vaø con voi cuõng theo thöù töï ñöôïc chæ daïy. Nghóa laø tay caàm moùc caâu maø daïy. Naøy Cuø-ñaøm, ngöôøi cöôõi ngöïa cuõng theo thöù lôùp daïy doã vaø (con ngöïa theo) thöù lôùp ñöôïc chæ daïy, nghóa laø do daây cöông ñieàu khieån. Naøy Cuø-ñaøm, doøng Saùt-lôïi cuõng laàn löôït daïy doã vaø laàn löôït hoïc taäp, nghóa laø caàm cung teân. Naøy Cuø-ñaøm, doøng Baø-la-moân cuõng theo thöù lôùp daïy doã, thöù lôùp hoïc taäp, nghóa laø hoïc thô ca, vaên chöông. Naøy Cuø-ñaøm, chuùng toâi hoïc toaùn soá, nhôø toaùn soá maø möu sinh. Neáu coù ñeä töû hoïc toaùn soá, ñoù laø
caùc treû em, baét ñaàu ñöôïc daïy töøng con soá moät, roài hai, roài ba, roài möôøi, moät traêm, hoaëc taêng leân thaät nhieàu. Nhö vaäy, naøy Cuø-ñaøm, chuùng toâi hoïc toaùn soá, nhôø toaùn soá ñeå möu sinh, theo thöù lôùp daïy, theo thöù lôùp hoïc. Ñoù laø hoïc toaùn soá. Sa-moân Cuø-ñaøm, ñoái vôùi giôùi phaùp cuûa Ngaøi ñöôïc daïy nhö theá naøo, ñöôïc hoïc nhö theá naøo ñeå coù theå bieát ñöôïc söï thaønh töïu? Ñöùc Theá Toân noùi: –Naøy Toaùn soá Muïc-kieàn-lieân, neáu noùi nhö vaäy laø noùi veà tính chaát thöù lôùp chaêng? Ñoù laø thöù lôùp truyeàn daïy, thöù lôùp hoïc taäp, giöõ giôùi, tu taäp? Naøy Muïc-kieàn-lieân, neáu noùi nhö vaäy laø tính chaát thöù lôùp thì ñoù chính laø giôùi phaùp cuûa Ta. Vì sao? Naøy Muïc-kieàn-lieân, vì ñoái vôùi giôùi phaùp cuûa Ta luoân coù söï daïy baûo theo thöù lôùp, haønh giôùi theo thöù lôùp, tu hoïc theo thöù lôùp. Naøy Muïc-kieàn-lieân, ñoù laø ñoái vôùi Tyø-kheo môùi hoïc ñaïo khoâng laâu, ñeán vôùi phaùp luaät naøy cuõng chöa töøng ñöôïc nghe Nhö Lai giaûng daïy. Ta seõ daïy: “Naøy Tyø-kheo, vôùi thaân phaûi laøm nhöõng vieäc trong saïch, mieäng vaø yù phaûi laøm nhöõng vieäc trong saïch”. Naøy Toaùn soá Muïc-kieàn-lieân, neáu Tyø-kheo thaân, mieäng, yù ñaõ thöïc haønh nhöõng vieäc trong saïch, Ñöùc Nhö Lai Baäc Ñieàu Ngöï Voâ Thöôïng daïy theâm: “Naøy Tyø-kheo, phaûi quaùn noäi thaân vaø quaùn hoaït ñoäng: ñi, ñöùng cuûa thaân; cho ñeán quaùn caùc haønh khôûi, dieät cuûa thoáng (thoï), yù (taâm) vaø phaùp”. Naøy Muïc-kieàn-lieân, neáu Tyø-kheo ñaõ quaùn noäi thaân vaø thaân haønh ñi, ñöùng… cuûa thaân cho ñeán quaùn caùc tö haønh khôûi, dieät cuûa thoáng (thoï), yù (taâm) vaø phaùp roài, Ñöùc Nhö Lai Baäc Ñieàu Ngöï Voâ Thöôïng daïy theâm: “Naøy Tyø-kheo, haõy phoøng hoä caùc caên, töï giöõ gìn yù nieäm, ñeàu töï haønh tinh taán. Neáu maét thaáy saéc, ñöøng chaáp giöõ töôûng veà saéc, ñöøng chaáp giöõ töôûng khaùc. Nghóa laø do nhaân duyeân taêng thöôïng neân giöõ gìn nhaõn caên, taâm yù seõ khoâng bò sæ nhuïc, tham ñaém, lo laéng, khoâng taïo phaùp aùc baát thieän; ôû trong ñoù hoïc hoûi giöõ gìn nhaõn caên. Cuõng vaäy, ñoái vôùi nhó, tyû, thieät, thaân, yù caên, thaân yù bieát phaùp, ñöøng chaáp thoï töôûng, ñöøng chaáp thoï töôûng khaùc. Do nhaân duyeân taêng thöôïng aáy neân yù caên khoâng bò sæ nhuïc, tham ñaém vaø lo laéng, khoâng coù phaùp baát thieän, khoâng truï trong yù, vò aáy ôû trong ñoù hoïc hoûi töï giöõ gìn yù caên”. Naøy Toaùn soá Muïc-kieàn-lieân, neáu Tyø-kheo ñaày ñuû caùc caên, töï giöõ gìn taâm yù, yù khoâng nhieãm, giöõ gìn yù, neân yù vaø nieäm ñeàu tinh taán. Khi
maét thaáy saéc cuõng khoâng chaáp giöõ töôûng, khoâng chaáp giöõ töôûng khaùc. Do duyeân taêng thöôïng aáy neân nhaõn caên ñöôïc ñaày ñuû, khoâng bò sæ nhuïc, tham vöôùng, lo laéng, khoâng ôû trong phaùp aùc baát thieän. Vò aáy ñaõ hoïc hoûi caùch töï giöõ gìn nhaõn caên. Cuõng vaäy ñoái vôùi nhó, tyû, thieät, thaân, yù bieát phaùp, cuõng khoâng chaáp thoï töôûng, cho ñeán vò aáy ñaõ ôû trong ñoù hoïc caùch töï phoøng hoä yù caên. Ñöùc Nhö Lai, Baäc Ñieàu Ngöï Voâ Thöôïng daïy tieáp: “Naøy Tyø-kheo, haõy haønh quaùn caùc loãi laàm ñaõ qua, haõy quaùn bieát luùc co tay luùc duoãi tay, ñaép y Taêng-giaø-leâ, oâm baùt; luùc ñi, luùc ñöùng, luùc ngoài, hoaëc nguû hoaëc thöùc, hoaëc noùi hoaëc im, thaûy ñeàu bieát roõ”. Naøy Muïc-kieàn-lieân, neáu Tyø-kheo ñoái vôùi caùc loãi laàm ñaõ qua, ñaõ haønh quaùn moät caùch thích hôïp roài thì Ñöùc Nhö Lai, Baäc Ñieàu Ngöï Voâ Thöôïng laïi daïy theâm: “Naøy Tyø-kheo, khi bieát roõ veà giöôøng naèm roài môùi thoï duïng, hoaëc ôû nôi vaéng veû, hoaëc ôû beân goác caây, choã troáng khoâng vaéng veû, ôû trong nuùi, ñoäng ñaù, ngoài treân toøa coû giöõa trôøi, giöõa röøng, giöõa vuøng goø maû. Vò aáy hoaëc ôû nôi vaéng veû, haõy traûi Ni-sö-ñaøn, ngoài kieát giaø, chaùnh thaân chaùnh nguyeän, giöõ vöõng nieäm ôû tröôùc maët, ñoaïn tröø tham lam ganh gheùt, yù khoâng saân haän; ñöøng thaáy taøi vaät cuûa ngöôøi khaùc maø sanh loøng tham, nghóa laø mong vaät cuûa ngöôøi khaùc trôû thaønh cuûa mình, haõy tröø saïch yù tham aáy. Cuõng vaäy, ñoái vôùi saân haän, bieáng treã öa nguû nghæ, hoå theïn, tröø nghi, tham, lìa taø, lìa nghi, lìa caùc phaùp do döï, haõy döùt saïch yù nghi. Ngöôøi aáy ñoaïn tröø naêm thöù che laáp, troùi buoäc, vaø yù tham ñaém, cuøng trí tueä yeáu keùm, ñaõ giaûi thoaùt daâm, cho ñeán an truï nôi Töù thieàn”. Nhö vaäy, naøy Muïc-kieàn-lieân, Tyø-kheo ñaõ giaûi thoaùt daâm cho ñeán an truï nôi töù thieàn, thì naøy Muïc-kieàn-lieân, Ñöùc Nhö Lai ñaõ vì khieán cho Tyø-kheo môùi tu hoïc ñaït ñöôïc nhieàu lôïi ích, nghóa laø Ngaøi chæ daïy vieäc hoïc, chæ daïy vieäc haønh trì. Naøy Muïc-kieàn-lieân, neáu ñoái vôùi caùc Tyø-kheo toân tuùc tröôûng thöôïng maø caùc vua ñeàu bieát, khoâng heà bieáng treã, luoân thöïc haønh phaïm haïnh, Ñöùc Nhö Lai, Baäc Ñieàu Ngöï Voâ Thöôïng daïy raèng: “Neân thaønh töïu roát raùo, dieät saïch höõu laäu”. Toaùn soá Muïc-kieàn-lieân thöa: –Naøy Sa-moân Cuø-ñaøm, ñoái vôùi taát caû ñeä töû maø Ngaøi ñaõ chæ daïy nhö vaäy, phaûi hoïc hoûi nhö vaäy, taát caû ñeàu ñaït ñöôïc cöùu caùnh, ñaït ñöôïc Nieát-baøn chaêng? Ñöùc Theá Toân ñaùp:
–Naøy Muïc-kieàn-lieân, khoâng phaûi nhaát ñònh ñeàu ñaït ñöôïc. Hoaëc coù ngöôøi khoâng ñaït ñöôïc, hoaëc coù ngöôøi ñaït ñöôïc. Toaùn soá Muïc-kieàn-lieân laïi hoûi: –Naøy Cuø-ñaøm, do nhaân gì duyeân gì noùi raèng coù Nieát-baøn, vaø caàu Nieát-baøn? Sa-moân Cuø-ñaøm hieän taïi laø Baäc Ñaïo sö. Vì sao coù Tyø-kheo ñöôïc daïy doã nhö vaäy, ñöôïc hoïc taäp nhö vaäy, maø coù ngöôøi ñaït cöùu caùnh Nieát-baøn, nhöng ngöôøi khaùc thì khoâng ñaït? Ñöùc Theá Toân noùi: –Do ñoù, naøy Muïc-kieàn-lieân, nay Ta laïi hoûi oâng. OÂng haõy tuøy theo söï hieåu bieát maø traû lôøi. Naøy Muïc-kieàn-lieân, yù oâng nghó sao? OÂng coù bieát roõ con ñöôøng veà La-duyeät-kyø chaêng? Thöa raèng: –Thöa vaâng, Cuø-ñaøm, toâi bieát roõ con ñöôøng veà La-duyeät-kyø. Ñöùc Theá Toân noùi: –Neáu coù moät ngöôøi muoán ñeán La-duyeät-kyø ñeå xin yeát kieán nhaø vua, keû aáy ñeán choã cuûa oâng noùi raèng: “Naøy Baø-la-moân Muïc-kieàn- lieân, ngöôøi bieát roõ toaùn soá, bieát con ñöôøng ñi ñeán La-duyeät-kyø, toâi muoán hoûi ñöôøng ñeán La-duyeät-kyø ñeå xin vaøo yeát kieán vua”. OÂng seõ noùi vôùi ngöôøi aáy raèng: “Ngöôi neân theo con ñöôøng chaùnh naøy maø ñi, seõ ñeán thoân kia, roài töø thoân aáy ñeán choã kia. Laàn löôït nhö theá seõ ñeán thaønh La-duyeät-kyø. ÔÛ thaønh La-duyeät-kyø coù nhöõng khu vöôøn töôi ñeïp, röøng caây xanh toát, ñaát baèng phaúng, ao taém xinh xaén, nöôùc soâng chaûy daøi maùt laïnh, an oån thích thuù. Haõy bieát nhö vaäy, haõy thaáy nhö vaäy”. Ngöôøi aáy, sau khi nghe ngöôøi chæ daãn töôøng taän roài, theo lôøi chæ daãn ñoù, theo con ñöôøng kia ñi thaúng, keû aáy ñi thaúng roài laïi ñi theo moät con ñöôøng traùi ngöôïc. Cho neân ñoái vôùi nhöõng khu vöôøn xinh ñeïp cho ñeán söï an oån vui thích cuûa thaønh La-duyeät-kyø, keû aáy cuõng chaúng bieát, keû aáy cuõng chaúng thaáy. Laïi coù ngöôøi khaùc coù vieäc muoán ñeán La-duyeät-kyø ñeå yeát kieán vua. Keû aáy ñeán choã oâng hoûi raèng: “Naøy Baø-la-moân Muïc-kieàn-lieân, oâng bieát roõ toaùn soá, haõy chæ cho toâi con ñöôøng ñeán La-duyeät-kyø, toâi muoán ñeán La-duyeät-kyø, xin oâng chæ ñöôøng cho toâi”. OÂng seõ noùi raèng: “Ngöôi theo con ñöôøng thaúng naøy maø ñeán, ñi thaúng ñeán moät thoân, ñeán thoân aáy roài ñi tôùi choã ñoù”. Ngöôøi kia theo thöù lôùp nhö vaäy ñeán ñöôïc La-duyeät-kyø. ÔÛ La-duyeät-kyø coù vöôøn caây xinh ñeïp cho ñeán ñöôïc an
oån vui thích. Ngöôøi aáy bieát nhö vaäy, thaáy nhö vaäy. Naøy Muïc-kieàn-lieân, do nhaân gì duyeân gì trong khi coù thaønh La- duyeät-kyø, coù con ñöôøng ñi ñeán thaønh La-duyeät-kyø, vaø coù oâng laø ngöôøi chæ ñöôøng, nhöng ngöôøi thöù nhaát nghe lôøi ngöôøi chæ daãn, laïi khoâng laøm ñuùng, theo con ñöôøng laàm laïc roài trôû lui? Cho neân nhöõng khu vöôøn, ñaát baèng phaúng cho ñeán ñöôïc an oån vui thích ôû La-duyeät-kyø, taát caû caûnh vaät kia ngöôøi aáy ñeàu khoâng bieát, khoâng thaáy gì caû. Coøn ngöôøi thöù hai nghe theo lôøi daïy, vaâng theo söï höôùng daãn, ñi ñuùng ñöôøng, laàn löôït ñi ñeán thaønh La-duyeät-kyø. Cho neân caùc caûnh vaät ôû La-duyeät-kyø, khu vöôøn xinh ñeïp, ñaát baèng phaúng... cho ñeán ñöôïc an oån vui thích, ngöôøi aáy bieát heát vaø thaáy heát. Toaùn soá Muïc-kieàn-lieân ñaùp: –Naøy Cuø-ñaøm, toâi laøm sao bieát ñöôïc! Coù thaønh La-duyeät-kyø ñoù, coù con ñöôøng daãn ñeán thaønh La-duyeät-kyø. Toâi ôû taïi choã chæ daïy. Ngöôøi thöù nhaát khoâng laøm theo söï chæ daãn cuûa toâi, theo con ñöôøng laàm laïc ñeå lui trôû laïi vaø nhöõng gì ôû La-duyeät-kyø nhö vöôøn ñeïp, ñaát baèng, cho ñeán... ñöôïc an oån vui thích, ngöôøi aáy ñeàu khoâng thaáy, khoâng bieát. Coøn ngöôøi thöù hai kia nghe theo lôøi chæ daãn cuûa toâi, ñi ñuùng con ñöôøng aáy, laàn löôït ñeán ñöôïc La-duyeät-kyø. Nhöõng gì ôû La-duyeät-kyø nhö vöôøn ñeïp, ñaát baèng..., cho ñeán söï an oån vui thích ngöôøi aáy ñeàu bieát, ngöôøi aáy ñeàu thaáy caû. Ñöùc Theá Toân noùi: –Cuõng vaäy, naøy Muïc-kieàn-lieân, Ta cuõng laøm sao bieát ñöôïc, coù Nieát-baøn ñoù, coù con ñöôøng daãn tôùi Nieát-baøn ñoù. Ta chæ laø Ñaïo sö. Hoaëc coù Tyø-kheo laøm theo söï chæ daãn nhö vaäy, theo ñuùng giaùo phaùp, neân ñaït ñöôïc cöùu caùnh laø Nieát-baøn. Hoaëc coù Tyø-kheo khoâng laøm ñuùng nhö vaäy, neân khoâng ñaït ñöôïc nhö vaäy. Naøy Muïc-kieàn-lieân, ñoù laø Tyø- kheo kia ñoái vôùi chæ daïy trao truyeàn thoï aáy, ôû trong chuùng cuûa Theá Toân ñöôïc thoï kyù, nghóa laø ngöôøi aáy ñaït ñöôïc cöùu caùnh, döùt saïch höõu laäu. Toaùn soá Muïc-kieàn-lieân thöa: –Thöa Cuø-ñaøm, toâi ñaõ hieåu! Baïch Cuø-ñaøm, toâi ñaõ hieåu! Thöa Cuø-ñaøm, cuõng nhö treân maûnh ñaát toát coù khu röøng Sa-la, trong ñoù coù ngöôøi giöõ röøng caây Sa-la, sieâng naêng khoâng löôøi bieáng. Keû aáy töï duøng söùc löïc cuûa mình, ñoái vôùi goác reã caây Sa-la tuøy theo thôøi maø cuoác xôùi,
chaêm soùc, boùn phaân, töôùi nöôùc. Neáu coù choã thaáp thì laáy ñaát laáp cho ñaày, neáu beân caïnh coù coû thì nhoå ñi. Neáu ôû beân caây coù coû boø daøi, thoâ xaáu, cong queo khoâng ngay thaúng, ñeàu phoøng ngöøa, nhoå saïch. Nghóa laø ngöôøi aáy vöùt boû nhöõng caây coû môùi moïc, taän löïc chaêm soùc nhöõng caây con, tuøy thôøi töôùi nöôùc, boùn phaân cho caây, laáy nöôùc töôùi caây. Baïch Cuø- ñaøm, nhö vaäy treân maûnh ñaát toát, röøng caây Sa-la veà sau caøng sum sueâ to lôùn. Baïch Cuø-ñaøm, cuõng vaäy, coù ngöôøi dua nònh doái traù laøm ñieàu hö huyeãn, baát tín, bieáng treã, taâm yù loaïn ñoäng, trí tueä keùm xaáu, caùc caên khoâng oån ñònh, trì giôùi lô laø, khoâng noã löïc phaân bieät haïnh Sa-moân. Sa- moân Cuø-ñaøm ñoái vôùi nhöõng keû aáy khoâng theå ôû chung, khoâng theå soáng chung. Vì sao vaäy? Baïch Cuø-ñaøm, nhöõng ngöôøi nhö vaäy laø phaù hoaïi phaïm haïnh. Baïch Cuø-ñaøm, neáu coù ngöôøi khoâng dua nònh, cuõng khoâng coù yù taø, tin töôûng haønh trì, tinh taán, yù thöôøng truï nôi ñònh, trí tueä, thuaän kính giôùi phaùp, phaân bieät roõ raøng haïnh Sa-moân. Baïch Sa-moân Cuø- ñaøm, Baäc Voâ Sôû Tröôùc coù theå ôû chung vôùi nhöõng ngöôøi aáy. Vì sao vaäy? Baïch Cuø-ñaøm, nhöõng ngöôøi nhö vaäy, ñoái vôùi baäc Phaïm haïnh, hoï ñaõ laø öùng hôïp vôùi phaùp thanh tònh. Baïch Cuø-ñaøm, cuõng nhö trong caùc loaïi höông baèng loõi caây, Ca-la (traàm höông) laø baäc nhaát. Vì sao vaäy? Thöa Cuø-ñaøm, vì traàm höông ñoái vôùi caùc loaïi höông baèng loõi caây, noù laø toái thöôïng. Baïch Cuø-ñaøm, cuõng gioáng nhö trong caùc loaïi höông Sa- la thì Xích chieân-ñaøn laø toái thöôïng. Vì sao vaäy? Baïch Cuø-ñaøm, vì trong caùc loaïi höông Sa-la thì Xích chieân-ñaøn laø baäc nhaát. Baïch Cuø-ñaøm, cuõng nhö caùc loaïi hoa soáng döôùi nöôùc thì hoa sen xanh laø baäc nhaát. Vì sao vaäy? Baïch Cuø-ñaøm, vì trong caùc thöù hoa soáng ôû nöôùc thì hoa sen xanh laø ñöùng ñaàu. Baïch Cuø-ñaøm, cuõng nhö trong caùc thöù hoa treân maët ñaát thì hoa Caâu-maâu-ni-baø-lôïi-sö laø baäc nhaát. Vì sao vaäy? Baïch Cuø- ñaøm, vì trong caùc loaïi hoa treân maët ñaát thì hoa Baø-lôïi-sö laø ñöùng ñaàu. Baïch Cuø-ñaøm, cuõng nhö giöõa caùc luaän thuyeát nôi theá gian, luaän thuyeát cuûa Sa-moân Cuø-ñaøm laø baäc nhaát. Vì sao vaäy? Vì luaän thuyeát cuûa Sa- moân Cuø-ñaøm coù theå goàm thaâu taát caû hoïc thuyeát khaùc cuûa ngoaïi ñaïo. Baïch Theá Toân, vì vaäy neân nay con töï quy y Phaùp vaø Tyø-kheo Taêng. Baïch Theá Toân, nay con xin thoï trì giôùi Öu-baø-taéc. Keå töø hoâm nay cho ñeán luùc maïng chung, con xa lìa söï saùt sanh... nay con xin quy y Phaät. Ñöùc Phaät thuyeát giaûng nhö vaäy, Toaùn soá Baø-la-moân Muïc-kieàn- lieân nghe Ñöùc Phaät daïy xong, vui möøng hoan hyû.