SOÁ 91
PHAÄT NOÙI KINH CON CUÛA BAØ-LA-
MOÂN MAÏNG CHUNG THÖÔNG NHÔÙ
KHOÂNG NGUOÂI
Haùn dòch: Ñôøi Haäu Haùn, Ñaïi sö An Theá Cao.
Nghe nhö vaày: Moät thôøi Ñöùc Baø-giaø-baø ôû taïi khu laâm vieân Kyø-ñaø Caáp coâ ñoäc, thuoäc nöôùc Xaù-veä. Baáy giôø, moät vò Baø-la-moân ngoaïi ñaïo coù moät ngöôøi con qua ñôøi khieán oâng ta thöông nhôù khoâng nguoâi. Khi con cheát, oâng khoâng theå aên, khoâng theå uoáng, khoâng maëc y phuïc, cuõng khoâng xoa höông vaøo ngöôøi nöõa. OÂng chæ ñeán nôi moä con ñeå khoùc loùc. OÂng khoùc loùc vì nhôù laïi nhöõng luùc boàng beá con mình treân tay. Khi aáy vò Baø-la-moân töø töø ñi ñeán choã Ñöùc Theá Toân, chaøo hoûi, vaán an xong thì ngoài qua moät beân. Ñöùc Theá Toân hoûi: Naøy Baø-la-moân, taïi sao caùc caên cuûa oâng khoâng ñöôïc oån ñònh? Naøy Cuø-ñaøm, yù caên cuûa toâi laøm sao oån ñònh cho ñöôïc? Toâi coù moät ñöùa con vöøa maát neân thöông nhôù maõi khoâng döùt. Noù cheát roài toâi khoâng theå aên, khoâng theå uoáng, khoâng maëc y phuïc, khoâng xoa höông thôm. Toâi chæ ngoài ôû nhaø ñeå khoùc. Khi khoùc thì nhôù nhöõng luùc boàng aüm noù. Ñuùng vaäy! Ñuùng vaäy! Naøy Baø-la-moân, khi aùi ñaõ sanh thì seõ coù buoàn raàu, khoå naõo, khoâng vui. Theá naøo, thöa Cuø-ñaøm, ñaâu phaûi nhö vaày: khi aùi ñaõ sanh thì seõ coù buoàn raàu, khoå naõo, khoâng vui? Naøy Cuø-ñaøm, khi aùi ñaõ sanh seõ coù hoan hyû, thöông nhôù.
OÂng noùi nhö vaäy cho ñeán laàn thöù ba. Ñöùc Theá Toân baûo Baø-la- moân: Ñuùng vaäy! Ñuùng vaäy! Naøy Baø-la-moân, khi aùi ñaõ sanh, chaéc chaén seõ coù öu saàu, khoùc loùc, khoâng vui. Ngaøi cuõng ba laàn traû lôøi nhö theá. Vò Baø-la-moân baïch Phaät: Taïi sao, naøy Cuø-ñaøm, trong khi aùi ñaõ sanh laïi coù öu saàu, khoâng vui? Naøy Cuø-ñaøm, khi aùi ñaõ sanh roài chæ coù hoan hyû, thöông nhôù thoâi. Luùc aáy vò Baø-la-moân nghe Ñöùc Theá Toân noùi “Ñuùng vaäy!” thì khoâng vui, khoâng cho laø sai, khoâng cho laø ñuùng, chæ khoâng vui roài töø toøa ñöùng daäy, boû ñi. Khi aáy, ôû beân ngoaøi cöûa cuûa tinh xaù Kyø hoaøn coù caùc ngöôøi vui ñuøa ñang cöôøi giôõn. Baø-la-moân töø xa troâng thaáy caûnh töôïng aáy, lieàn nghó: “Ngöôøi thoâng minh cuûa theá gian cho ñaây laø ñieàu toái thaéng. Ta haõy ñem nhöõng gì ñaõ luaän baøn vôùi Sa-moân Cuø-ñaøm noùi heát cho nhöõng ngöôøi vui ñuøa naøy nghe”. Nghó nhö theá roài Baø-la-moân aáy lieàn ñi ñeán choã nhöõng ngöôøi vui ñuøa, ñem taát caû nhöõng ñieàu ñaõ luaän baøn vôùi Theá Toân noùi cho nhöõng ngöôøi naøy nghe. Nhöõng ngöôøi vui ñuøa naøy noùi vôùi Baø-la-moân: Naøy Baø-la-moân, khi aùi ñaõ sanh, laøm gì coù öu saàu, khoå ñau, khoâng vui. Naøy Baø-la-moân, luùc aùi ñaõ sanh thì seõ ñöôïc hoan hyû, thöông nhôù. Baø-la-moân beøn suy nghó: “Lôøi noùi cuûa nhöõng ngöôøi vui ñuøa naøy gioáng nhö ta”, roài oâng boû ñi. Nhöõng lôøi luaän baøn aáy ñöôïc nhieàu ngöôøi nghe, daàn daø truyeàn ñeán cung vua. Vua Ba-tö-naëc nghe ñoàn raèng: “Sa-moân Cuø-ñaøm noùi nhö vaày: luùc aùi ñaõ sanh thì seõ coù öu saàu, khoå naõo, khoâng vui”. Vua Ba- tö-naëc nghe nhö vaäy beøn noùi vôùi phu nhaân Maït-lò: Naøy Maït-lò, ta nghe Sa-moân Cuø-ñaøm noùi nhö vaày: “Khi aùi ñaõ sanh thì seõ coù öu saàu, khoå naõo, khoâng vui”. Ñuùng vaäy! Ñuùng vaäy! Taâu Ñaïi vöông, khi aùi ñaõ sanh thì chæ coù öu saàu, khoå naõo, khoâng vui maø thoâi. Naøy Maït-lò, ta nghe thaày cuûa khanh noùi thì ñeä töû cuõng noùi “Ñuùng vaäy”. Naøy Maït-lò, Sa-moân Cuø-ñaøm kia laø thaày cuûa khanh neân nay khanh cuõng noùi nhö vaày: “Khi aùi ñaõ sanh thì chaéc chaén coù öu saàu, khoå naõo, khoâng vui”.
Taâu Ñaïi vöông, nghe lôøi cuûa thieáp noùi Ñaïi vöông khoâng tin sao? Vaäy Ñaïi vöông coù theå töï ñi hay baûo söù giaû ñeán ñeå hoûi Ñöùc Theá Toân xem. Baáy giôø vua Ba-tö-naëc baûo Baø-la-moân Na-leâ-öông-giaø: Naøy Na-leâ-öông-giaø, haõy ñi ñeán choã Sa-moân Cuø-ñaøm. Ñeán roài, ñem lôøi cuûa ta thaêm hoûi Sa-moân Cuø-ñaøm raèng: “Ta heát lôøi thaêm hoûi Ngaøi coù an oån, ñi ñöùng coù nheï nhaøng, söùc khoûe bình thöôøng chaêng? Coù thaät laø Sa-moân Cuø-ñaøm ñaõ noùi nhö vaày: “Khi aùi ñaõ sanh thì chaéc chaén coù öu saàu, khoå naõo, khoâng vui chaêng?””. Naøy Na-leâ-öông-giaø, neáu Sa- moân Cuø-ñaøm noùi nhö vaäy, ngöôi haõy thoï trì, ghi nhôù kyõ. Vì sao? Vì Ngaøi khoâng bao giôø noùi lôøi hö doái. Baø-la-moân Na-leâ-öông-giaø vaâng leänh cuûa vua Ba-tö-naëc nhanh choùng ñi ñeán choã Ñöùc Theá Toân, ñeán cuøng chaøo hoûi, vaán an söùc khoûe Ñöùc Theá Toân xong thì ngoài qua moät beân, roài baïch Ñöùc Theá Toân: Thöa Cuø-ñaøm, vua Ba-tö-naëc kính lôøi thaêm hoûi Ngaøi coù ñöôïc an oån, ñi ñöùng coù nheï nhaøng, söùc khoûe bình thöôøng chaêng? Quaû thaät Sa-moân Cuø-ñaøm coù noùi raèng: “Khi aùi ñaõ sanh thì chaéc chaén coù öu saàu, khoå naõo, khoâng vui khoâng?”. Naøy Na-leâ-öông-giaø, Ta laïi hoûi oâng, tuøy theo söï hieåu bieát maø traû lôøi Ta. Naøy Na-leâ-öông-giaø, yù oâng nghó sao, hoaëc coù ngöôøi meï vöøa qua ñôøi, vì meï maïng chung neân ngöôøi con taâm yù cuoàng loaïn, chaúng buoàn maëc y phuïc, ñi ñeán ñaâu cuõng noùi: “Ta khoâng coøn thaáy meï! Ta khoâng coøn thaáy meï!”. Naøy Baø-la-moân neân bieát, khi aùi ñaõ sanh thì chaéc chaén coù öu saàu, khoå naõo, khoâng vui. Cuõng nhö vaäy, ñoái vôùi cha, anh, chò, em hay vôï qua ñôøi, vì nhöõng ngöôøi thaân thuoäc qua ñôøi neân keû aáy taâm yù cuoàng loaïn, khoâng coøn muoán maëc y phuïc, ñi ñeán ñaâu cuõng noùi: “Ta khoâng thaáy cha ta, vôï ta!”. Naøy Baø-la-moân, neân bieát khi aùi ñaõ sinh thì chæ coù öu saàu, khoå naõo, khoâng vui. Naøy Baø-la-moân, xöa coù moät ngöôøi vôï khi trôû veà nhaø mình nhöõng ngöôøi thaân cuûa naøng muoán baét naøng ñem gaû cho ngöôøi khaùc. Naøng nghe noùi: “Thaân thuoäc muoán baét mình ñem gaû cho ngöôøi khaùc”. Nghe nhö vaäy, naøng caáp toác chaïy veà nhaø choàng. Ñeán roài, naøng noùi vôùi choàng: “Anh neân bieát, nhöõng ngöôøi thaân cuûa em muoán baét em ñem gaû cho ngöôøi khaùc. Anh muoán laøm gì thì laøm ngay baây giôø ñi”. Khi aáy, ngöôøi choàng caàm con dao thaät beùn, naém tay ngöôøi vôï keùo vaøo trong
nhaø, noùi nhö vaày: “Haõy cuøng ñi vôùi nhau! Haõy cuøng ñi vôùi nhau!”. Anh ñaâm vôï cheát roài töï saùt. Naøy Baø-la-moân, neân bieát do aùi aáy sanh ra neân coù öu saàu, khoå naõo, khoâng vui. Baáy giôø Baø-la-moân Na-leâ-öông-giaø laéng nghe Ñöùc Theá Toân noùi, kheùo thoï trì ghi nhôù, roài töø toøa ñöùng daäy, nhieãu quanh Ñöùc Theá Toân, giaõ töø Ngaøi trôû veà. Khi veà ñeán choã vua Ba-tö-naëc, oâng lieàn taâu vôùi vua: Thaät ñuùng nhö vaäy! thöa Ñaïi vöông, Sa-moân Cuø-ñaøm ñaõ noùi nhö vaày: “Khi aùi ñaõ sanh thì coù öu saàu, khoå naõo, khoâng vui”. Vua Ba-tö-naëc nghe taâu xong thì noùi vôùi phu nhaân Maït-lò: –Naøy phu nhaân, ñuùng nhö vaäy! Sa-moân Cuø-ñaøm ñaõ noùi: “Khi aùi ñaõ sinh thì coù öu saàu, khoå naõo, chaúng vui”. Phu nhaân Maït-lò noùi: Cho neân, naøy Ñaïi vöông, thieáp xin laïi hoûi vua, tuøy theo söï nhaän xeùt maø Ñaïi vöông haõy traû lôøi. Naøy Ñaïi vöông, yù cuûa vua nghó theá naøo? Vua coù thöông quyù ñaïi töôùng Tyø-löu-ly chaêng? Naøy phu nhaân Maït-lò, ta raát thöông meán ñaïi töôùng Tyø-löu-ly. Thöa Ñaïi vöông, ñaïi töôùng Tyø-löu-ly neáu bò huûy hoaïi hay ñoåi khaùc thì Ñaïi vöông coù sanh khoå ñau, buoàn raàu, khoâng vui khoâng? Naøy phu nhaân Maït-lò, neáu ñaïi töôùng Tyø-löu-ly coù bò huûy hoaïi hay ñoåi khaùc ta seõ öu saàu, khoå naõo, khoâng vui. Naøy Ñaïi vöông, cöù laáy ñoù maø bieát, heã aùi sanh ra thì coù öu saàu, khoå naõo, khoâng vui. Naøy Ñaïi vöông, yù vua theá naøo? Vua coù yeâu thöông ñaïi töôùng Hieàn Thuû, yeâu thöông con voi lôùn Boân-ñaø-lôïi, yeâu Baø-di-ñeà- nöõ, yeâu phu nhaân Baø-sa-saùt-ñeá-leâ, yeâu daân chuùng Ca-thi chaêng? Naøy phu nhaân Maït-lò, ta yeâu daân chuùng Caâu-taùt-la ôû Ca-thi. Naøy Ñaïi vöông, neáu nhaân daân Caâu-taùt-la ôû Ca-thi bò huûy hoaïi, hay ñoåi khaùc, vua coù sanh khoå naõo, öu saàu khoâng vui chaêng? Naøy phu nhaân Maït-lò, naêm thöù nhu caàu ñeå töï vui chôi ñeàu do daân chuùng Caâu-taùt-la ôû Ca-thi cung caáp caû. Naøy Phu nhaân Maït-lò, daân chuùng ôû Ca-thi maø bò huûy hoaïi hay ñoåi khaùc thì taùnh maïng cuûa ta coøn khoâng ñöôïc an toaøn, huoáng hoà laïi khoâng sanh ra khoå naõo, öu saàu, khoâng vui! Naøy Ñaïi vöông, neân bieát do aùi aáy sanh ra neân coù öu saàu, khoå naõo, khoâng vui. YÙ ñaïi vöông nghó theá naøo? Nay ngaøi coù yeâu thöông
thieáp khoâng? Naøy phu nhaân Maït-lò, ta raát yeâu thöông naøng. Naøy Ñaïi vöông, neáu thieáp bò huûy hoaïi hay ñoåi khaùc, Ñaïi vöông haù laïi khoâng sanh ra khoå naõo, öu saàu, khoâng vui hay sao? Neáu phu nhaân Maït-lò bò huûy hoaïi hay ñoåi khaùc thì ta voâ cuøng öu saàu, khoå naõo, khoâng vui! Naøy Ñaïi vöông, do ñaáy neân bieát, neáu aùi ñaõ sanh roài thì seõ coù khoå naõo, öu saàu, khoâng vui. Naøy phu nhaân Maït-lò, keå töø ngaøy hoâm nay, nhaân vieäc naøy, Sa- moân Cuø-ñaøm chính laø thaày cuûa ta, ta laø ñeä töû cuûa Ngaøi. Naøy phu nhaân Maït-lò, nay ta quy y Ñöùc Theá Toân, Phaùp vaø Tyø-kheo Taêng. Ta thoï giôùi Öu-baø-taéc cuûa Ñöùc Theá Toân. Keå töø ngaøy nay ta lìa boû vieäc saùt sanh..., hoâm nay ta töï quy y Phaät. Noùi nhö vaäy roài, vua Ba-tö-naëc töø xa laõnh hoäi lôøi daïy cuûa Ñöùc Theá Toân, hoan hyû phuïng haønh.