SOÁ 94
PHAÄT NOÙI KINH DUÏ MUÕI TEÂN Haùn dòch: Maát teân ngöôøi dòch, phuï vaøo dòch phaåm ñôøi Ñoâng Taán.
Nghe nhö vaày: Moät thôøi Ñöùc Baø-giaø-baø ôû taïi khu laâm vieân Kyø-ñaø Caáp coâ ñoäc, thuoäc nöôùc Xaù-veä. Baáy giôø Toân giaû Ma-la-cöu-ma-la moät mình ôû choã vaéng veû sanh ra yù nghóa nhö vaày: “Ñöùc Theá Toân boû taø kieán, tröø taø kieán nhöng khoâng daïy roõ: “Theá gian laø höõu thöôøng hay theá gian laø voâ thöôøng? Theá gian laø höõu bieân hay theá gian laø voâ bieân? Maïng laø thaân hay maïng khaùc, thaân khaùc? Coù maïng chung hay khoâng coù maïng chung?” Coù vaán ñeà aáy hay khoâng coù vaán ñeà aáy? Ta khoâng theå chaáp nhaän, khoâng theå söû duïng ñöôïc, khoâng theå vui ñöôïc. Neáu Ñöùc Theá Toân noùi roõ veà theá gian: “Theá gian laø höõu thöôøng”, ta seõ theo Ngaøi tu phaïm haïnh. Neáu Theá Toân khoâng chòu noùi roõ: “Theá gian laø höõu thöôøng”, ta seõ tranh luaän vôùi Ngaøi roài boû ñi. Cuõng nhö vaäy, “Theá gian laø höõu bieân, theá gian laø voâ bieân, hay maïng khaùc thaân khaùc, coù vaán ñeà maïng chung hay khoâng coù vaán ñeà maïng chung? Coù hay khoâng coù vaán ñeà “khoâng coù maïng chung?”. Neáu Ñöùc Theá Toân noùi roõ vôùi ta raèng: “Chæ coù ñaây laø chaân thaät, ngoaøi ra laø ngu si”, ta seõ tu phaïm haïnh vôùi Ngaøi. Coøn neáu Ñöùc Theá Toân khoâng noùi roõ: “Ñaây laø chaân thaät, ngoaøi ra laø ngu si”, ta hoûi xong seõ boû ñi”. Luùc aáy Toân giaû Ma-la-cöu-ma-la sau buoåi tröa rôøi khoûi toøa ngoài ñi ñeán choã Ñöùc Theá Toân, ñeán nôi cung kính ñaûnh leã nôi chaân roài ngoài qua moät beân, baïch: Thöa Theá Toân, con ôû choã vaéng veû, khôûi leân yù nghó: “Ñöùc Theá Toân döùt boû taø kieán, dieät tröø taø kieán, nhöng khoâng daïy roõ: “Theá gian
höõu thöôøng, cho ñeán khoâng coù maïng chung”. Ñieàu naøy con khoâng muoán, con khoâng theå chòu ñöôïc, khoâng öa thích. Neáu Ñöùc Theá Toân bieát roõ “theá gian laø höõu thöôøng” thì Ñöùc Theá Toân cöù noùi ra. Coøn neáu Ñöùc Theá Toân hoaøn toaøn khoâng bieát “theá gian laø höõu thöôøng” thì xin Ngaøi cöù noùi thaúng ra laø: “Ta khoâng bieát”. Cuõng nhö vaäy, vôùi vaán ñeà “theá gian laø voâ thöôøng cho ñeán khoâng coù maïng chung”, neáu Ñöùc Theá Toân hoaøn toaøn bieát roõ thì xin haõy noùi cho con raèng: “Ñaây laø chaân thaät, ngoaøi ra laø ngu si”. Ñöùc Theá Toân neân noùi roõ nhö vaäy. Coøn neáu Ñöùc Theá Toân khoâng bieát “Ñaây laø chaân thaät, ngoaøi ra laø ngu si” thì Ngaøi cöù noùi thaúng cho con raèng “Ta khoâng bieát”. –Naøy Ma-la-cöu-ma-la, tröôùc ñaây Ta coù töøng noùi vôùi oâng raèng: “Neáu Ta noùi “theá gian laø höõu thöôøng”, thì oâng haõy theo Ta tu haønh Phaïm haïnh” khoâng? Khoâng coù, thöa Theá Toân! –Cuõng nhö vaäy, vôùi vaán ñeà “theá gian laø voâ thöôøng, cho ñeán khoâng coù maïng chung”, neáu Ta noùi veà vaán ñeà aáy; neáu Ta noùi: “Lôøi cuûa Ta laø chaân thaät, ngoaøi ra laø ngu si”, thì oâng seõ theo Ta tu Phaïm haïnh phaûi khoâng? Khoâng coù, thöa Theá Toân! –Naøy Ma-la-cöu-ma-la, tröôùc ñaây oâng coù noùi vôùi Ta: “Neáu Theá Toân khaúng ñònh “theá gian laø höõu thöôøng”, thì toâi seõ theo Ngaøi ñeå tu Phaïm haïnh” khoâng? Khoâng coù, thöa Theá Toân! –Cuõng nhö vaäy, vôùi vaán ñeà “theá gian laø voâ thöôøng, cho ñeán khoâng coù maïng chung”, phaûi chaêng oâng ñaõ töøng noùi: “Neáu Ñöùc Theá Toân noùi vôùi toâi: “Ñaây laø chaân thaät, ngoaøi ra laø ngu si”, thì toâi seõ theo Ngaøi tu hoïc Phaïm haïnh?” Chaúng phaûi vaäy, thöa Theá Toân! Naøy Ma-la-cöu-ma-la, Ta voán khoâng noùi vôùi oâng nhö vaäy, oâng cuõng voán khoâng noùi vôùi Ta nhö vaäy. OÂng quaû laø ngöôøi ngu si, voâ côù taïi sao laïi huûy baùng Ta? Khi aáy Toân giaû Ma-la-cöu-ma-la bò Ñöùc Phaät quôû traùch, khoâng lôøi bieän baïch neân im laëng, khaép caû mình moà hoâi toaùt ra, cuùi maët laëng thinh. Ñöùc Theá Toân quôû traùch Toân giaû Ma-la-cöu-ma-la xong, roài baûo
caùc Tyø-kheo: Neáu nhö coù keû ngu si nghó raèng: “Ta seõ khoâng theo Ñöùc Theá Toân ñeå tu Phaïm haïnh, neáu Ñöùc Theá Toân khaúng ñònh: “Theá gian laø höõu thöôøng”. Ngöôøi ngu si aáy chöa kòp bieát gì thì nöûa chöøng ñaõ cheát roài. Cuõng nhö vaäy, ñoái vôùi vaán ñeà “theá gian laø voâ thöôøng, cho ñeán khoâng coù maïng chung”, keû aáy cho raèng: “Ta seõ khoâng theo Ñöùc Theá Toân ñeå tu haønh Phaïm haïnh, neáu Ñöùc Theá Toân noùi vôùi ta raèng: “Ñaây laø chaân thaät, ngoaøi ra laø ngu si”. Ngöôøi aáy chöa bieát ñöôïc gì caû thì nöûa chöøng ñaõ cheát maát roài. Ví nhö coù ngöôøi bò truùng teân ñoäc vaøo thaân, quyeán thuoäc cuûa anh ta thöông xoùt, muoán cho anh ta ñöôïc an oån, ñöôïc lôïi ích, neân caáp toác môøi thaày thuoác ñeán nhoå muõi teân ñoäc ra. Khi aáy ngöôøi bò truùng teân ñoäc thaàm nghó: “Ta chöa muoán nhoå teân ñoäc ra voäi. Ta muoán bieát ngöôøi baén cung hoï gì, teân gì, hình daïng ra sao? Keû aáy cao hay thaáp, hay trung bình? Keû aáy ñen hay traéng, thuoäc doøng Saùt-lôïi hay Baø-la-moân, hay Cö só, hay thôï thuyeàn? Keû aáy ôû phöông Ñoâng, phöông Taây, phöông Nam hay phöông Baéc? Taïi sao laïi laáy teân baén vaøo ta? Ta chöa muoán nhoå teân ñoäc ra voäi, haõy cho ta bieát caây cung laøm baèng loaïi caây Taùt-la, caây ña-la, hay loaïi caây Xí-la-öông-quaät-leâ? Ta chöa muoán nhoå teân ñoäc ra voäi, haõy cho ta bieát loaïi gaân quaán quanh caây cung laøm baèng gaân boø, gaân deâ hay gaân cuûa loaøi traâu ñuoâi daøi? Ta chöa muoán nhoå teân ñoäc ra voäi, haõy cho ta bieát choã tay naém giöõ caây cung laøm baèng xöông traéng, ñen hay laø naâu? Ta chöa muoán nhoå teân ñoäc ra voäi, haõy cho ta bieát daây cung laøm baèng loaïi truùc ñaët bieät naøo? Ta chöa muoán nhoå teân ñoäc ra voäi, haõy cho ta bieát muõi teân laøm baèng caây Xaù-la hay caây tre, hay caây La-nga-leâ? Ta chöa muoán nhoå teân ñoäc ra voäi, haõy cho ta bieát gaân quaán quanh muõi teân aáy laø gaân boø, gaân deâ hay gaân cuûa loaøi traâu ñuoâi daøi? Ta chöa muoán nhoå teân ñoäc ra voäi, haõy cho ta bieát caùi loâng vuõ gaén sau muõi teân laø cuûa chim Khoång töôùc, cuûa chim Thöông haïc, hay cuûa chim Thöùu? Ta chöa muoán nhoå teân ñoäc ra voäi, haõy cho ta bieát loaïi saét bòt nôi ñaàu muõi teân laø Baø-ta, hay Baø-la, hay Na-la, hay Giaø-la-beä? Ta chöa muoán nhoå teân ñoäc ra voäi, caàn cho ta bieát ngöôøi thôï laøm muõi teân saét aáy hoï gì, teân gì, hình daùng ra sao, cao thaáp hay trung bình? Keû aáy ñen hay traéng? ÔÛ phöông Ñoâng, phöông Taây, phöông Nam hay phöông Baéc?” Nhöng ngöôøi aáy chöa kòp bieát gì caû, nöûa chöøng thì y ñaõ cheát maát
roài. Cuõng vaäy, neáu coù keû ngu si nghó raèng: “Ta seõ khoâng theo Ñöùc Theá Toân ñeå tu Phaïm haïnh, neáu Ñöùc Theá Toân noùi theá gian laø thöôøng. Ngöôøi ngu si aáy chöa bieát ñöôïc gì, thì nöûa chöøng ñaõ cheát maát roài. Caùc vaán ñeà “theá gian chaúng phaûi laø thöôøng, theá gian laø höõu bieân cho ñeán khoâng coù maïng chung”, cuõng gioáng nhö theá. Neáu coù keû ngu si suy nghó: “Ta chaúng theo Ñöùc Theá Toân tu haønh phaïm haïnh, neáu Ñöùc Theá Toân noùi vôùi ta raèng: “Ñaây laø söï thaät, ngoaøi ra ñeàu ngu si”, thì keû ngu si kia chöa bieát ñöôïc gì caû, nöûa chöøng ñaõ cheát maát. Duø theá gian laø höõu thöôøng thì vaãn coù sanh, giaø, beänh, cheát; coù öu saàu khoùc loùc khoâng vui. Nhö vaäy, khoái khoå lôùn naøy tích tuï taäp khôûi. Cuõng vaäy, cho duø theá gian laø voâ thöôøng, cho ñeán khoâng coù maïng chung thì vaãn coù sanh, giaø, beänh, cheát, cho ñeán khoái khoå lôùn naøy tích tuï taäp khôûi. Duø “theá gian laø höõu thöôøng”, ñieàu ñoù Ta cuõng khoâng noùi. Cuõng nhö theá, “theá gian laø voâ thöôøng, cho ñeán maïng chung”, ñieàu ñoù Ta cuõng khoâng noùi. Vì sao Ta khoâng noùi? Vì ñieàu ñoù chaúng ñuùng nghóa, laø phi phaùp, chaúng phaûi laø Phaïm haïnh, khoâng thaønh töïu thaàn thoâng, khoâng ñöa ñeán ñaïo giaùc ngoä, khoâng töông öng vôùi Nieát-baøn, cho neân Ta khoâng noùi. Vaäy vaán ñeà gì Ta luoân giaûng noùi? Ta luoân giaûng noùi ñeán: “Ñaây laø khoå”. Ta luoân giaûng noùi: “Ñaây laø nguyeân nhaân cuûa khoå, laø söï dieät tröø khoå, laø con ñöôøng tu taäp ñeå dieät khoå”. Vì sao vaäy? Ta ñaõ noùi roõ nhöõng vaán ñeà aáy laø vì chuùng laø nghóa, laø phaùp, ñöa ñeán thaàn thoâng, tu haønh Phaïm haïnh daãn ñeán ñaïo giaùc ngoä, töông öng vôùi Nieát-baøn, cho neân Ta luoân giaûng noùi. Nhöõng ñieàu Ta khoâng noùi ñeán thì neân boû ñi, coøn nhöõng ñieàu Ta noùi ñeán thì neân thoï trì. Ñöùc Phaät giaûng noùi nhö vaäy, caùc Tyø-kheo nghe Theá Toân noùi xong, hoan hyû thoï nhaän.