SOÁ 99
KINH TAÏP A-HAØM (I)
雜阿含經
Haùn dòch: Toáng, Tam taïng Caàu-na-baït-ñaø-la.
Vieät dòch: Thích Ñöùc Thaéng.
Hieäu ñính & Chuù thích: TUEÄ SYÕ.
TAÏP A-HAØM QUYEÅN 1
KINH 1. VOÂ THÖÔØNG1 Toâi nghe nhö vaày: Moät thôøi Phaät ôû taïi vöôøn Caáp coâ ñoäc, röøng caây Kyø-ñaø, nöôùc Xaù- veä. Baáy giôø Ñöùc Theá Toân noùi vôùi caùc Tyø-kheo: “Caùc oâng haõy quaùn saùt saéc laø voâ thöôøng2. Quaùn saùt nhö vaäy goïi laø quaùn saùt chaân chaùnh. Khi ñaõ quaùn saùt chaân chaùnh thì seõ sanh ra nhaøm tôûm3. Khi ñaõ nhaøm tôûm thì döùt saïch hyû tham4. Söï döùt saïch hyû tham ñöôïc goïi laø taâm giaûi thoaùt5. “Cuõng vaäy, caùc oâng haõy quaùn saùt thoï, töôûng, haønh, thöùc laø voâ thöôøng. Quaùn saùt nhö vaäy goïi laø quaùn saùt chaân chaùnh. Khi ñaõ quaùn saùt chaân chaùnh thì seõ sanh ra nhaøm tôûm. Khi ñaõ nhaøm tôûm thì döùt saïch hyû tham. Söï döùt saïch hyû tham ñöôïc goïi laø taâm giaûi thoaùt. “Nhö vaäy, Tyø-kheo, neáu muoán töï chöùng taâm giaûi thoaùt naøy thì coù theå töï chöùng, bieát raèng: ‘Ta, söï sanh ñaõ döùt, phaïm haïnh ñaõ laäp, nhöõng vieäc caàn laøm ñaõ laøm xong vaø töï bieát khoâng coøn taùi sanh ñôøi sau nöõa6.’ “Cuõng nhö quaùn saùt voâ thöôøng, quaùn saùt khoå, khoâng, phi ngaõ cuõng vaäy.” Baáy giôø, caùc Tyø-kheo sau khi nghe nhöõng ñieàu Phaät daïy, hoan hyû phuïng haønh.
1. Ñaïi Chaùnh, quyeån 1. Tham chieáu Paøli, S. 22. 12-14. Aniccam. 2. Saéc voâ thöôøng Paøli: ruøpaö aniccaö. 3. Haùn: yeåm ly Paøli: nibbindati, chaùn gheùt, gheùt boû. 4. Haùn: Hyû tham taän Paøli: varajjati/ viraøga, khoâng coøn meâ ñaém, ly nhieãm, ly tham. 5. Paøli: viraøgaø vimuccati. Vimuttasmiö vimuttam iti óaøòaö hoti, do ly tham maø ñöôïc giaûi thoaùt. Khi giaûi thoaùt, coù nhaän thöùc laø ñaõ giaûi thoaùt. 6. Phaùt bieåu cuûa vò ñaõ chöùng quaû A-la-haùn: ngaõ sanh dó taän, phaïm haïnh dó laäp, sôû taùc dó bieän, töï tri baát thoï haäu höõu Paøli: khìòaø jaøti vusitaö brahmacariyaö kataö karanìyaö naøparam itthatayaøti pajaønaøti.
LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH
KINH 2. CHAÙNH TÖ DUY7 Toâi nghe nhö vaày: Moät thôøi, Phaät ôû taïi vöôøn Caáp coâ ñoäc, röøng caây Kyø-ñaø, nöôùc Xaù- veä. Baáy giôø Theá Toân noùi vôùi caùc Tyø-kheo: “Ñoái vôùi saéc, caùc oâng haõy tö duy chaân chaùnh, quaùn saùt vaø bieát moät caùch nhö thaät saéc laø voâ thöôøng. Vì sao vaäy? Vì Tyø-kheo, ñoái vôùi saéc maø tö duy chaân chaùnh, quaùn saùt vaø bieát moät caùch nhö thaät saéc laø voâ thöôøng, thì ñoái vôùi saéc, duïc tham ñöôïc ñoaïn tröø. Do duïc tham ñöôïc ñoaïn tröø maø noùi laø taâm giaûi thoaùt. “Cuõng vaäy, ñoái vôùi thoï, töôûng, haønh, thöùc caùc oâng haõy tö duy chaân chaùnh, quaùn saùt vaø bieát moät caùch nhö thaät... thöùc laø voâ thöôøng. Vì sao vaäy? Vì Tyø-kheo, ñoái vôùi thöùc maø tö duy chaân chaùnh, quaùn saùt vaø bieát moät caùch nhö thaät... thöùc laø voâ thöôøng, thì ñoái vôùi thöùc, duïc tham ñöôïc ñoaïn tröø. Do duïc tham ñöôïc ñoaïn tröø maø noùi laø taâm giaûi thoaùt. “Nhö vaäy, Tyø-kheo, neáu muoán töï chöùng taâm giaûi thoaùt naøy thì coù theå töï chöùng, bieát raèng: ‘Ta, söï sanh ñaõ döùt, phaïm haïnh ñaõ laäp, nhöõng vieäc caàn laøm ñaõ laøm xong vaø töï bieát khoâng coøn taùi sanh ñôøi sau nöõa.’ “Cuõng nhö tö duy chaân chaùnh veà voâ thöôøng, khoå, khoâng, phi ngaõ cuõng nhö vaäy.” Baáy giôø, caùc Tyø-kheo sau khi nghe nhöõng ñieàu Phaät daïy, hoan hyû phuïng haønh.
KINH 3. VOÂ TRI (1)8
Toâi nghe nhö vaày:
Moät thôøi, Phaät ôû taïi vöôøn Caáp coâ ñoäc, röøng caây Kyø-ñaø, nöôùc Xaùveä. Baáy giôø, Theá Toân noùi vôùi caùc Tyø-kheo:
“Ñoái vôùi saéc khoâng bieát, khoâng roõ, khoâng ñoaïn taän, khoâng ly
7.
Tham chieáu, S. 22. 15-17. Yad aniccam.
8.
Paøli, S. 22. 24. Parijaønaö.
duïc9 thì khoâng theå ñoaïn tröø khoå naõo. “Cuõng vaäy, ñoái vôùi thoï, töôûng, haønh, thöùc maø khoâng bieát, khoâng roõ, khoâng ñoaïn taän, khoâng ly duïc, thì khoâng theå ñoaïn tröø khoå naõo. “Naøy caùc Tyø-kheo, ñoái vôùi saéc, neáu bieát, neáu roõ, neáu ñoaïn taän, neáu ly duïc, thì coù theå ñoaïn tröø khoå naõo. “Cuõng vaäy, ñoái vôùi thoï, töôûng, haønh vaø thöùc, neáu bieát, neáu roõ, neáu ñoaïn taän, neáu ly duïc, thì coù theå ñoaïn tröø khoå naõo.” Baáy giôø, caùc Tyø-kheo sau khi nghe nhöõng ñieàu Phaät daïy, hoan hyû phuïng haønh. KINH 4. VOÂ TRI (2)10 Toâi nghe nhö vaày: Moät thôøi, Phaät ôû taïi vöôøn Caáp coâ ñoäc, röøng caây Kyø-ñaø, nöôùc Xaù- veä. Baáy giôø, Theá Toân noùi vôùi caùc Tyø-kheo: “Ñoái vôùi saéc khoâng bieát, khoâng roõ, khoâng ñoaïn taän, khoâng ly duïc, taâm khoâng giaûi thoaùt, thì khoâng vöôït qua khoûi söï sôï haõi veà sanh, giaø, beänh, cheát. “Cuõng vaäy, ñoái vôùi thoï, töôûng, haønh, thöùc maø khoâng bieát, khoâng roõ, khoâng ñoaïn taän, khoâng lìa tham duïc11, taâm khoâng giaûi thoaùt, thì seõ khoâng theå naøo vöôït qua khoûi söï sôï haõi veà sanh, giaø, beänh, cheát. “Tyø-kheo, ñoái vôùi saéc neáu bieát, neáu roõ, neáu ñoaïn taän, neáu ly duïc, thì seõ vöôït qua khoûi söï sôï haõi veà sanh, giaø, beänh, cheát. “Naøy caùc Tyø-kheo, ngöôøi naøo neáu bieát, neáu roõ, neáu ñoaïn taän, neáu lìa tham duïc, taâm giaûi thoaùt, thì coù theå vöôït qua khoûi söï sôï haõi veà sanh, giaø, beänh, cheát.
9.
Haùn: baát tri, baát minh, baát ñoaïn, baát ly duïc 不不 不不 Paøli:
anabhijaønam aparijaønaö aviraøjayaö appajahaö, khoâng thaéng trí, khoâng bieán tri, khoâng ly tham, khoâng xaû tröø.
10.
S. 35. 27. Parijaønanaø.
11.
Ly duïc tham, caùc ñoaïn treân: ly duïc. Paøli: viraja, ly nhieãm. Ñoàng nghóa vôùi viraøga, ly tham.
LINH SƠN PHÁP BẢO ĐẠI TẠNG KINH
“Cuõng vaäy, ñoái vôùi thoï, töôûng, haønh, thöùc neáu ngöôøi naøo neáu bieát, neáu roõ, neáu ñoaïn taän, lìa tham duïc, taâm giaûi thoaùt, thì seõ vöôït qua khoûi söï sôï haõi veà sanh, giaø, beänh, cheát.” Baáy giôø, caùc Tyø-kheo sau khi nghe nhöõng ñieàu Phaät daïy, hoan hyû phuïng haønh. KINH 5. VOÂ TRI (3)12 Toâi nghe nhö vaày: Moät thôøi, Phaät ôû taïi vöôøn Caáp coâ ñoäc, röøng caây Kyø-ñaø, nöôùc Xaù- veä. Baáy giôø, Theá Toân noùi vôùi caùc Tyø-kheo: “Ai ñoái vôùi saéc maø yeâu thích13, thì ñoái vôùi khoå cuõng yeâu thích. Ñoái vôùi khoå maø yeâu thích, thì ñoái vôùi khoå seõ khoâng ñöôïc giaûi thoaùt, khoâng roõ, khoâng ly duïc. “Cuõng vaäy, ñoái vôùi thoï, töôûng, haønh, thöùc maø yeâu thích, thì cuõng yeâu thích khoå. Ai yeâu thích khoå, thì ñoái vôùi khoå khoâng ñöôïc giaûi thoaùt. “Naøy caùc Tyø-kheo, ai ñoái vôùi saéc khoâng yeâu thích, thì ñoái vôùi khoå cuõng khoâng thích. Ai ñoái vôùi khoå khoâng thích, thì ñoái vôùi khoå seõ ñöôïc giaûi thoaùt. “Cuõng vaäy, ai ñoái vôùi thoï, töôûng, haønh, thöùc khoâng yeâu thích, thì ñoái vôùi khoå cuõng khoâng thích. Ai ñoái vôùi khoå khoâng thích, thì ñoái vôùi khoå seõ ñöôïc giaûi thoaùt. “Naøy caùc Tyø-kheo, ñoái vôùi saéc khoâng bieát, khoâng roõ, khoâng lìa tham duïc, taâm khoâng giaûi thoaùt. Ai khoâng giaûi thoaùt taâm tham, thì seõ khoâng theå ñoaïn tröø ñöôïc khoå naõo. “Cuõng vaäy, ñoái vôùi thoï, töôûng, haønh, thöùc ai khoâng bieát, khoâng roõ, khoâng ly duïc, taâm khoâng giaûi thoaùt. Tham taâm khoâng giaûi thoaùt, thì seõ khoâng ñoaïn tröø ñöôïc khoå naõo. “Ñoái vôùi saéc, neáu ngöôøi naøo bieát, roõ, lìa tham duïc, taâm giaûi thoaùt, thì seõ coù theå ñoaïn tröø ñöôïc khoå naõo.
12.
S. 22. 29. Abhinandanaö (hoan hyû) vaø phaàn cuoái 22.24. Parijaønaö (bieán tri).
13.
Haùn: aùi hyû Paøli: abhinandati, hoan hyû, chaøo möøng, hoan nghinh.
“Cuõng vaäy, ñoái vôùi thoï, töôûng, haønh, thöùc neáu bieát, roõ, lìa tham duïc, taâm giaûi thoaùt, thì coù theå ñoaïn tröø khoå naõo.” Baáy giôø, caùc Tyø-kheo sau khi nghe nhöõng ñieàu Phaät daïy, hoan hyû phuïng haønh.
KINH 6. VOÂ TRI (4)14 Toâi nghe nhö vaày: Moät thôøi, Phaät ôû taïi vöôøn Caáp coâ ñoäc, röøng caây Kyø-ñaø, nöôùc Xaù- veä. Baáy giôø, Theá Toân noùi vôùi caùc Tyø-kheo: “Ñoái vôùi saéc, khoâng bieát, khoâng roõ, khoâng lìa tham duïc, taâm khoâng giaûi thoaùt thì seõ khoâng vöôït qua khoûi söï sôï haõi veà sanh, giaø, beänh, cheát. “Cuõng vaäy, ñoái vôùi thoï, töôûng, haønh, thöùc neáu khoâng bieát, khoâng roõ, khoâng lìa tham duïc, taâm khoâng giaûi thoaùt, thì seõ khoâng vöôït qua khoûi söï sôï haõi veà sanh, giaø, beänh, cheát. “Naøy caùc Tyø-kheo, ñoái vôùi saéc neáu bieát, neáu roõ, neáu lìa tham duïc, taâm giaûi thoaùt, thì coù theå vöôït qua khoûi söï sôï haõi veà sanh, giaø, beänh, cheát.” Baáy giôø, caùc Tyø-kheo sau khi nghe nhöõng ñieàu Phaät daïy, hoan hyû phuïng haønh.
14. S. 35. 27, Parijaønanaø.