KINH 52. UAÁT-ÑEÂ-CA
Nhö trong Taêng Nhaát A-haøm, phaåm Boán phaùp.
KINH 53. BAØ-LA-MOÂN
Toâi nghe nhö vaày:
Moät thôøi, Phaät du haønh trong nhaân gian, ñeán ôû trong röøng Thaânthöù , phía Baéc tuï laïc Taùt-la thuoäc nöôùc Caâu-taùt-la2.
1
Baáy giôø chuû tuï laïc Baø-la-moân Ñaïi Taùnh nghe ñoàn raèng, “Sa-moân doøng hoï Thích, ôû nôi doøng hoï lôùn Thích-ca maø caïo boû raâu toùc, maëc aùo ca-sa, chaùnh tín xuaát gia, hoïc ñaïo, soáng khoâng gia ñình, thaønh Baäc Voâ Thöôïng Ñaúng Chaùnh Giaùc, ñang du haønh trong nhaân gian, ñeán ôû trong röøng Thaân-thöù, phía Baéc tuï laïc Taùt-la thuoäc nöôùc Caâu-taùt-la naøy. Laïi nöõa, Sa-moân Cuø-ñaøm naøy, töôùng maïo danh xöng, coâng ñöùc chaân thaät nhö vaäy ñöôïc caû trôøi vaø ngöôøi ca tuïng, tieáng ñoàn bay khaép taùm phöông; laø Baäc Nhö Lai, ÖÙng Cuùng, Ñaúng Chaùnh Giaùc, Minh Haïnh Tuùc, Thieän Theä, Theá Gian Giaûi, Voâ Thöôïng Só, Ñieàu Ngöï Tröôïng Phu, Thieân Nhaân Sö, Phaät, Theá Toân. Ngaøi ôû giöõa caùc coõi, chö Thieân, Ma, Phaïm, Sa-moân, Baø-la-moân, vôùi trí tueä roäng lôùn coù theå töï mình chöùng bieát roõ raèng: ‘Ta, söï sanh ñaõ döùt, phaïm haïnh ñaõ laäp, nhöõng ñieàu caàn laøm ñaõ laøm xong, töï bieát khoâng coøn taùi sanh ñôøi sau nöõa.’ Ngaøi vì ñôøi noùi phaùp, khoaûng ñaàu, khoaûng giöõa vaø khoaûng cuoái ñeàu toaøn thieän; coù nghóa, coù vò ñeàu thieän, thuaàn nhaát thanh tònh, phaïm haïnh thanh baïch, dieãn noùi chaùnh phaùp vi dieäu. Laønh thay, neân gaëp! Laønh thay, neân ñi ñeán! Laønh thay, neân cung kính thöøa söï!” Nghó nhö vaäy roài, oâng lieàn söûa soaïn xe coä, ñem theo nhieàu tuøy tuøng, böng bình vaøng, ngöôøi caàm loïng caùn vaøng, ñi ñeán choã Ñöùc Phaät, cung kính phuïng söï. Khi ñeán cöûa röøng, xuoáng xe ñi boä ñeán choã Ñöùc Theá Toân, hoûi thaêm söùc khoûe coù an laønh khoâng? Roài ngoài qua moät beân, baïch Ñöùc Theá Toân raèng:
1.
Thaân-thöù laâm Paøli: siösapaø-vana, röøng caây siösapaø.
2.
Caâu-taùt-la Paøli: Kosala.
“Thöa Sa-moân Cuø-ñaøm, Ngaøi luaän veà caùi gì? Vaø thuyeát veà caùi gì?” Phaät baûo Baø-la-moân: “Ta luaän veà nhaân vaø thuyeát veà nhaân.” Laïi baïch Phaät raèng: “Theá naøo laø luaän veà nhaân? Vaø theá naøo laø thuyeát veà nhaân?” Ñöùc Phaät baûo Baø-la-moân: “Coù nhaân, coù duyeân ñeå theá gian taäp khôûi; coù nhaân, coù duyeân cho söï taäp khôûi cuûa theá gian. Coù nhaân, coù duyeân ñeå theá gian dieät; coù nhaân, coù duyeân cho söï dieät taän cuûa theá gian.” Baø-la-moân baïch Phaät raèng: “Baïch Theá Toân, theá naøo laø coù nhaân, coù duyeân ñeå theá gian taäp khôûi? Vaø coù nhaân, coù duyeân cho söï taäp khôûi cuûa theá gian?” Ñöùc Phaät baûo Baø-la-moân: “Phaøm phu ngu si khoâng hoïc, neân khoâng bieát nhö thaät veà söï taäp khôûi cuûa saéc, veà söï dieät taän cuûa saéc, veà vò ngoït cuûa saéc, veà söï tai haïi cuûa saéc, veà söï xuaát ly saéc. Vì khoâng bieát nhö thaät, neân aùi laïc saéc, khen ngôïi saéc, taâm nhieãm ñaém maø truï. Kia ñoái vôùi saéc maø aùi laïc neân sanh thuû; duyeân thuû neân coù höõu; duyeân höõu neân coù sanh; duyeân sanh neân coù laõo, töû, öu, bi, khoå, naõo. Ñoù chính laø söï taäp khôûi cuûa toaøn boä khoái khoå lôùn. Ñoái vôùi thoï, töôûng, haønh, thöùc, laïi cuõng nhö vaäy. Naøy Baø-la-moân, ñoù goïi laø coù nhaân, coù duyeân ñeå theá gian taäp khôûi; coù nhaân, coù duyeân cho söï taäp khôûi cuûa theá gian.” Baø-la-moân baïch Phaät: “Theá naøo laø coù nhaân, coù duyeân ñeå theá gian dieät taän? Vaø coù nhaân, coù duyeân cho söï dieät taän cuûa theá gian?” Ñöùc Phaät baûo Baø-la-moân: “Ña vaên Thaùnh ñeä töû bieát nhö thaät veà söï taäp khôûi cuûa saéc, veà söï dieät taän cuûa saéc, veà vò ngoït cuûa saéc, veà söï tai haïi cuûa saéc, veà söï xuaát ly saéc. Do bieát nhö thaät, ñoái vôùi saéc khoâng aùi laïc, khoâng khen ngôïi, khoâng nhieãm ñaém, khoâng löu truù. Khoâng aùi laïc, khoâng löu truù, neân saéc aùi bò dieät; aùi dieät neân thuû dieät; thuû dieät neân höõu dieät; höõu dieät neân sanh dieät; sanh dieät neân laõo, töû, öu, bi, khoå, naõo dieät. Ñoái vôùi thoï, töôûng, haønh, thöùc laïi cuõng nhö vaäy. Naøy Baø-la-moân, ñoù goïi laø coù nhaân, coù duyeân ñeå theá gian dieät taän; cuõng goïi laø coù nhaân, coù duyeân cho söï dieät
taän cuûa theá gian. “Naøy Baø-la-moân, ñoù goïi laø luaän nhaân, ñoù goïi laø thuyeát nhaân.” Baø-la-moân baïch Phaät raèng: “Thöa Cuø-ñaøm, luaän nhaân laø nhö vaäy, thuyeát nhaân laø nhö vaäy. Toâi baän nhieàu vieäc theá gian, nay xin töø giaõ ra veà.” Phaät baûo Baø-la-moân: “Neân bieát ñuùng thôøi.” Phaät noùi kinh naøy xong, caùc Baø-la-moân nghe nhöõng gì Ñöùc Phaät ñaõ daïy, hoan hyû tuøy hyû, leã döôùi chaân roài lui. KINH 54. THEÁ GIAN Toâi nghe nhö vaày: Moät thôøi, Phaät ôû trong vöôøn Loäc daõ, Tieân nhaân ñoïa xöù, nöôùc Bala-naïi. Baáy giôø coù Baø-la-moân taïi tuï laïc Tyø-ca-ña-loã-ca, ñeán choã Ñöùc Phaät, cung kính thaêm hoûi, roài ngoài qua moät beân, baïch Phaät raèng: “Thöa Cuø-ñaøm, toâi coù moät ñeä töû treû, bieát thieân vaên, bieát chuûng toäc, xem töôùng toát, xaáu cho moïi ngöôøi; noùi coù, aét laø coù; noùi khoâng, aét laø khoâng; noùi thaønh, aét laø thaønh; noùi hoaïi, aét laø hoaïi. Thöa Cuø-ñaøm, yù ngaøi nghó sao?” Phaät baûo Baø-la-moân: “Haõy gaùc qua vieäc ñeä töû treû cuûa oâng, bieát thieân vaên, bieát chuûng toäc. Nay Ta hoûi oâng, tuøy theo yù oâng maø traû lôøi. “Naøy Baø-la-moân, yù oâng nghó sao, saéc voán khoâng coù chuûng loaïi chaêng?” Ñaùp: “Ñuùng vaäy, Theá Toân.” “Thoï, töôûng, haønh, thöùc voán khoâng coù chuûng loaïi chaêng?” Ñaùp: “Ñuùng vaäy, Theá Toân.” Phaät baûo Baø-la-moân: “OÂng baûo raèng ñeä töû treû cuûa oâng, bieát thieân vaên, bieát chuûng toäc, vì moïi ngöôøi maø noùi nhö vaày: Noùi coù, aét laø coù; noùi khoâng, aét laø khoâng.
Vaäy caùi bieát caùi thaáy naøy khoâng phaûi laø khoâng thaät chaêng?” Baø-la-moân baïch Phaät: “Ñuùng vaäy, Theá Toân.” Phaät baûo Baø-la-moân: “YÙ oâng nghó sao? Coù loaïi saéc naøo coøn maõi traêm naêm khoâng? khaùc vôùi sanh, khaùc vôùi dieät chaêng? Thoï, töôûng, haønh, thöùc coøn maõi traêm naêm chaêng? Hay khaùc vôùi sanh, khaùc vôùi dieät chaêng?” Ñaùp: “Ñuùng vaäy, Theá Toân. Phaät baûo Baø-la-moân: “YÙ oâng nghó sao? Ñeä töû treû cuûa oâng, bieát thieân vaên, bieát chuûng toäc, vì moïi ngöôøi noùi laø thaønh chöù khoâng hoaïi; vaäy caùi bieát, caùi thaáy naøy khoâng phaûi laø khoâng thay ñoåi chaêng?” Ñaùp: “Ñuùng vaäy, Theá Toân.” Phaät baûo Baø-la-moân: “YÙ oâng nghó sao? Phaùp naøy vaø phaùp kia; thuyeát naøy vaø thuyeát kia, quan ñieåm naøo hôn?” Baø-la-moân baïch Phaät: “Baïch Theá Toân, ôû ñaây laø noùi nhö phaùp, nhö nhöõng gì Ñöùc Phaät ñaõ noùi, hieån baøy, khai môû. Cuõng nhö coù ngöôøi bò chìm xuoáng nöôùc ñöôïc cöùu hoä, ngöôøi bò tuø toäi ñöôïc giaûi thoaùt ra, ngöôøi laïc ñöôøng ñöôïc chæ neûo ñi, nôi taêm toái ñöôïc ñeøn saùng. Hoâm nay, Ñöùc Theá Toân kheùo noùi phaùp thuø thaéng, cuõng laïi hieån baøy, khai phaùt nhö vaäy.” Phaät noùi kinh naøy xong, Baø-la-moân Tyø-ca-ña-loã-ca nghe nhöõng gì Ñöùc Phaät ñaõ daïy, hoan hyû tuøy hyû, lieàn töø choã ngoài ñöùng daäy leã döôùi chaân roài lui.