KINH 1238. KHOÂNG BUOÂNG LUNG (1)1 Toâi nghe nhö vaày:
Moät thôøi, Ñöùc Phaät ôû trong vöôøn Caáp coâ ñoäc, röøng caây Kyø-ñaø, nöôùc Xaù-veä. Baáy giôø, vua Ba-tö-naëc moät mình ôû nôi choã yeân tónh tö duy, töï nghó: ‘Chaùnh phaùp cuûa Theá Toân, laø phaùp hieän tieàn, xa lìa söï thieâu ñoát, khoâng ñôïi thôøi tieát, thoâng suoát ñeán nôi, ñöôïc thaáy ngay trong hieän taïi, baèng töï giaùc maø chöùng bieát phaùp naøy2, laø thieän tri thöùc, thieän baïn ñaûng, chaúng phaûi aùc tri thöùc, aùc baïn ñaûng3.’ Nghó vaäy roài, ñeán choã Phaät, cuùi ñaàu ñaûnh leã döôùi chaân Phaät, ngoài lui qua moät beân, baïch Phaät: “Baïch Theá Toân, con moät mình ôû choã yeân tónh, töï nghó: ‘Chaùnh phaùp cuûa Theá Toân, laø phaùp hieän tieàn, xa lìa söï thieâu ñoát, khoâng ñôïi thôøi tieát, thoâng suoát ñeán nôi, ñöôïc thaáy ngay trong hieän taïi, baèng töï giaùc maø chöùng bieát phaùp naøy, laø thieän tri thöùc, thieän baïn ñaûng, chaúng phaûi aùc tri thöùc, aùc baïn ñaûng.’” Phaät baûo vua Ba-tö-naëc: “Ñuùng vaäy, Ñaïi vöông! Ñuùng vaäy, Ñaïi vöông! Chaùnh phaùp cuûa Theá Toân, laø phaùp hieän tieàn, xa lìa söï thieâu ñoát, khoâng ñôïi thôøi tieát, thoâng suoát ñeán nôi, ñöôïc thaáy ngay trong hieän taïi, baèng töï giaùc maø chöùng bieát phaùp naøy, laø thieän tri thöùc, thieän baïn ñaûng, chaúng phaûi aùc tri thöùc, aùc baïn ñaûng.’ Vì sao? Ta laø thieän tri thöùc, ñoái vôùi chuùng sanh coù phaùp sanh ñöôïc giaûi thoaùt khoûi sanh; chuùng sanh coù phaùp giaø, beänh,
1. Appam da S. 3.18. aø . Bieät dòch, N0100(65). 2. Caùc phaåm tính cuûa Phaùp, vaên chuaån Paøli, cf. Sa g ti, D.iii. 227: sv kk to bhagavat dhammo sandi hiko í ì aø haø aø ææ ak liko ehipassiko opanayiko paccattaö veditabbo vi h ti. aø óóuø ì Tham chieáu, Taäp dò moân 7 (Ñaïi 26, tr. 393b): Phaät chaùnh phaùp thieän thuyeát, voâ nhieät, öùng thôøi, daãn ñaïo, caän quaùn, trí giaû noäi chöùng, “Phaùp cuûa Phaät ñöôïc tuyeân thuyeát moät caùch hoaøn haûo, (laø Phaùp) daäp taét söï thieâu ñoát, thích hôïp cho moïi thôøi, höôùng daãn (ñeán Nieát- baøn), ñöôïc quaùn saùt tröïc tieáp, ñöôïc chöùng noäi taâm bôûi baäc trí.” 3. Cf. Paøli, S. ibid., svaøkkhato bhagavataø dhammo, so ca kho kaølyaøòamitassa kaølyaøòa-sahaøyassa kaølyaøòasampavaíkassa, no paøpamitassa no paøpasahaøyassa no paøpasampa-vaíkassa, “Chaùnh phaùp ñöôïc Theá Toân tuyeân thuyeát moät caùch hoaøn haûo, phaùp aáy laø cho ngöôøi baïn toát, cho ngöôøi ñoàng haønh toát, cho ngöôøi thaân caän toát, chôù khoâng phaûi cho ngöôøi baïn aùc, ngöôøi ñoàng haønh aùc, ngöôøi thaân caän aùc”.
cheát, öu, bi, naõo, khoå, ñeàu giaûi thoaùt khoûi taát caû. “Ñaïi vöông, coù moät thôøi Ta ôû taïi tinh xaù Sôn coác, thaønh Vöông xaù . Khi aáy Tyø-kheo A-nan-ñaø moät mình ôû nôi yeân tónh, tö duy töï nghó: 4
‘Moät nöûa phaïm haïnh laø thieän tri thöùc, thieän baïn ñaûng, chaúng phaûi laø aùc tri thöùc, aùc baïn ñaûng5.’ Nghó nhö vaäy roài, ñeán choã Ta, cuùi ñaàu leã döôùi chaân Ta, ngoài lui qua moät beân, baïch Ta raèng: “Baïch Theá Toân, con moät mình ôû nôi choã yeân tónh, tö duy, töï nghó: ‘Moät nöûa phaïm haïnh laø thieän tri thöùc, thieän baïn ñaûng, chaúng phaûi laø aùc tri thöùc, aùc baïn ñaûng’” “Luùc aáy Ta baûo raèng: “A-nan, ñöøng noùi nhöõng lôøi nhö vaày: ‘Moät nöûa phaïm haïnh laø thieän tri thöùc, thieän baïn ñaûng, chaúng phaûi laø aùc tri thöùc, aùc baïn ñaûng.’ Vì sao? Phaïm haïnh thanh baïch, thuaàn nhaát, maõn tònh naøy, chính laø thieän tri thöùc, thieän baïn ñaûng, chaúng phaûi laø aùc tri thöùc, aùc baïn ñaûng. Vì sao? Ta thöôøng vì caùc chuùng sanh laøm thieän tri thöùc. Vì nhöõng chuùng sanh naøy coù sanh, neân bieát, chaùnh phaùp cuûa Theá Toân ngay trong ñôøi naøy khieán thoaùt khoûi söï sanh; ñoái chuùng sanh coù giaø, beänh, cheát, öu, bi, naõo, khoå, lìa caùc nhieät naõo, khieán cho thoaùt khoå naõo, khoâng ñôïi thôøi tieát, hieän taïi, thoâng suoát daãn ñeán, baèng töï giaùc maø chöùng bieát; thì ñoù goïi laø thieän tri thöùc, thieän baïn ñaûng, chaúng phaûi laø aùc tri thöùc, aùc baïn ñaûng.” Baáy giôø, Theá Toân lieàn noùi keä: Khen ngôïi khoâng buoâng lung, Ñoù laø chaùnh giaùo Phaät; Tu thieàn khoâng buoâng lung, Mau ñaït ñöôïc laäu taän. Phaät noùi kinh naøy xong, vua Ba-tö-naëc nghe nhöõng gì Phaät daïy, hoan hyû laøm leã ra veà.
4. Sôn coác tinh xaù 山 谷 精 舍. Baûn Paøli, sakkesu… nagarakaö naøma sakyaønaö nigamo, giöõa nhöõng ngöôøi hoï Thích, moät thò traán cuûa ngöôøi Thích-ca, goïi laø Nagaraka. 5. Paøli: upaññham idaö bhante brahmacaøriyassa yadidaö kalyaøòamittataø kalyaøòa- sahaøyataø kalyaøòasampavaíkataø, “moät nöûa phaïm haïnh naøy thuoäc veà thieän höõu, thieän ñoàng haønh, thieän giao haûo”.
KINH 1239. KHOÂNG BUOÂNG LUNG (2)6 Toâi nghe nhö vaày: Moät thôøi, Ñöùc Phaät ôû trong vöôøn Caáp coâ ñoäc, röøng caây Kyø-ñaø, nöôùc Xaù-veä. Baáy giôø, vua Ba-tö-naëc moät mình ôû nôi choã yeân tónh tö duy, töï nghó: ‘Coù hay khoâng moät phaùp maø ñöôïc tu taäp, tu taäp nhieàu, trong hieän taïi ñöôïc sôû nguyeän ñaày ñuû, ñôøi sau cuõng ñöôïc sôû nguyeän ñaày ñuû; sôû nguyeän caû ñôøi naøy vaø ñôøi sau ñeàu ñöôïc ñaày ñuû?’ Nghó vaäy roài, ñeán choã Phaät, cuùi ñaàu ñaûnh leã döôùi chaân Phaät, ngoài lui qua moät beân, baïch Phaät: “Baïch Theá Toân, moät mình con ôû choã yeân tónh, töï nghó: ‘Coù hay khoâng moät phaùp maø ñöôïc tu taäp, tu taäp nhieàu, trong hieän taïi ñöôïc sôû nguyeän ñaày ñuû, ñôøi sau cuõng ñöôïc sôû nguyeän ñaày ñuû; sôû nguyeän caû ñôøi naøy vaø ñôøi sau ñeàu ñöôïc ñaày ñuû?” Phaät baûo vua Ba-tö-naëc: “Ñuùng vaäy, Ñaïi vöông! Ñuùng vaäy, Ñaïi vöông! Coù moät phaùp maø ñöôïc tu taäp, tu taäp nhieàu, trong hieän taïi ñöôïc sôû nguyeän ñaày ñuû, ñôøi sau cuõng ñöôïc sôû nguyeän ñaày ñuû; sôû nguyeän caû ñôøi naøy vaø ñôøi sau ñeàu ñöôïc ñaày ñuû. Ñoù laø phaùp laønh khoâng buoâng lung. Phaùp laønh khoâng buoâng lung maø ñöôïc tu taäp, tu taäp nhieàu, trong hieän taïi ñöôïc sôû nguyeän ñaày ñuû, ñôøi sau cuõng ñöôïc sôû nguyeän ñaày ñuû; sôû nguyeän caû ñôøi naøy vaø ñôøi sau ñeàu ñöôïc ñaày ñuû. “Ñaïi vöông, thí nhö nhöõng coâng nghieäp ñoà soä ñöôïc taïo ra ôû theá gian, chuùng ñeàu nöông vaøo ñaát maø ñöôïc kieán laäp. Phaùp laønh khoâng buoâng lung cuõng laïi nhö vaäy, ñöôïc tu taäp, tu taäp nhieàu thì trong hieän taïi ñöôïc sôû nguyeän ñaày ñuû, ñôøi sau cuõng ñöôïc sôû nguyeän ñaày ñuû; sôû nguyeän caû ñôøi naøy vaø ñôøi sau ñeàu ñöôïc ñaày ñuû. “Nhö löïc, cuõng vaäy, haït gioáng, reã, loõi, loaøi ñi treân boä, ñi döôùi nöôùc, sö töû, nhaø cöûa7, cuõng noùi nhö vaäy.
6. S.3.17. Appamaøda. Bieät dòch, N0100(66), N026(141). 7. Baûn Paøli, chæ neâu moät thí duï: cuõng nhö daáu chaân cuûa taát caû moïi loaøi thuù boä haønh ñeàu loït vaøo trong daáu chaân voi. Vì chaân voi lôùn nhaát. Cuõng vaäy… khoâng buoâng lung…
“Cho neân, Ñaïi vöông neân truï vaøo khoâng buoâng lung; neân nöông vaøo khoâng buoâng lung. Sau khi truï vaøo khoâng buoâng lung, nöông vaøo khoâng buoâng lung thì phu nhaân seõ nghó: ‘Ñaïi vöông ñaõ truï vaøo khoâng buoâng lung, nöông vaøo khoâng buoâng lung, nay ta cuõng neân nhö vaäy, truï vaøo khoâng buoâng lung, nöông vaøo khoâng buoâng lung.’ Phu nhaân ñaõ nhö vaäy, ñaïi thaàn, thaùi töû, maõnh töôùng cuõng nhö vaäy. Cuõng vaäy, nhaân daân trong nöôùc cuõng seõ nghó: ‘Ñaïi vöông ñaõ truï vaøo khoâng buoâng lung, phu nhaân, ñaïi thaàn, thaùi töû, maõnh töôùng ñaõ truï vaøo khoâng buoâng lung, nöông vaøo khoâng buoâng lung, chuùng ta cuõng nhö vaäy, neân truï vaøo khoâng buoâng lung, nöông vaøo khoâng buoâng lung.’ Ñaïi vöông, neáu ngöôøi naøo truï vaøo khoâng buoâng lung, nöông vaøo khoâng buoâng lung, thì coù theå töï hoä. Phu nhaân, theå nöõ cuõng coù theå töï baûo veä vaø kho taøng cuûa baùu seõ taêng leân thaät nhieàu.”
Baáy giôø, Theá Toân lieàn noùi keä:
Xöng taùn khoâng buoâng lung,
Cheâ bai söï buoâng lung.
Ñeá Thích khoâng buoâng lung,
Laøm chuùa trôøi Ñao-lôïi.
Xöng taùn khoâng buoâng lung,
Cheâ bai söï buoâng lung.
Coù ñuû khoâng buoâng lung,
Thaâu giöõ goàm hai nghóa.
Moät hieän taïi ñöôïc lôïi,
Hai ñôøi sau cuõng vaäy.
Ñoù goïi laø hieän quaùn,
Cuûa ngöôøi trí saâu xa8.
Phaät noùi kinh naøy xong, vua Ba-tö-naëc nghe nhöõng gì Phaät daïy, hoan hyû tuøy hyû laøm leã ra veà.
8. Paøli: att bhisamay dh ro pa itoti pavuccati, do chieâm nghi m yù nghóa naøy, haø aø ì òñ eä ngöôøi khoân ngoan ñöôïc goïi laø baäc Hieàn trí.