KINH 1306. TU-THAÂM1 Toâi nghe nhö vaày: Moät thôøi, Ñöùc Phaät ôû vöôøn Caáp coâ ñoäc, röøng caây Kyø-ñaø, nöôùc Xaù-veä. Baáy giôø, coù Thieân töû Tu-thaâm2 cuøng vôùi naêm traêm quyeán thuoäc, dung saéc tuyeät dieäu, vaøo luùc cuoái ñeâm, ñeán choã Phaät, ñaûnh leã döôùi chaân Phaät, ngoài lui qua moät beân; töø thaân toûa aùnh saùng chieáu khaép vöôøn Caáp coâ ñoäc, röøng caây Kyø-ñaø. Baáy giôø, Theá Toân baûo Toân giaû A- nan: “A-nan, ñoái vôùi phaùp Toân giaû Xaù-lôïi-phaát ñaõ kheùo thuyeát, taâm oâng coù hyû laïc khoâng?” A-nan baïch Phaät: “Baïch Theá Toân, coù vaäy. Nhöõng ngöôøi naøo khoâng ngu, khoâng si, coù trí tueä, maø ôû trong phaùp Toân giaû Xaù-lôïi-phaát ñaõ kheùo thuyeát, taâm laïi khoâng hyû laïc? Vì sao? Vì Toân giaû Xaù-lôïi-phaát trì giôùi, ña vaên, ít muoán, bieát ñuû, tinh caàn vieãn ly, truï vöõng chaùnh nieäm, trí tueä, chaùnh thoï, trí tueä nhanh nhaïy, trí tueä beùn nhaïy, trí tueä xuaát ly, trí tueä quyeát ñònh, trí tueä lôùn, trí tueä roäng, trí tueä saâu, trí tueä khoâng ai baèng, thaønh töïu trí baûo3, hay kheùo giaùo hoùa, khai thò, chæ giaùo, soi saùng, laøm cho hoan hyû; cuõng thöôøng taùn thaùn khai thò, chæ giaùo, soi saùng, laøm cho hoan hyû, luoân vì töù chuùng thuyeát phaùp khoâng moûi meät.” Phaät baûo A-nan: “Ñuùng theá! Ñuùng theá! Nhö nhöõng gì oâng ñaõ noùi, A-nan! Vì nhöõng ngöôøi khoâng ngu, khoâng si, coù trí tueä, nghe Toân giaû Xaù-lôïi- phaát kheùo thuyeát caùc thöù phaùp, maø ai laïi khoâng hyû laïc! Vì sao? Vì Tyø- kheo Xaù-lôïi-phaát trì giôùi, ña vaên, ít muoán, bieát ñuû, tinh caàn chaùnh nieäm, trí tueä, chaùnh thoï, trí tueä sieâu vieät, trí tueä nhanh nhaïy, trí tueä
1. S. 2. 29. Susìma; N0100(305). 2. Tu-thaâm thieân töû 須 深 天 子. Paøli: Susìmo devaputto. 3. Taùn thaùn trí tueä cuûa Xaù-lôïi-phaát: tieäp taät trí tueä, lôïi trí tueä, xuaát ly trí tueä, quyeát ñònh trí tueä, ñaïi trí tueä, quaûng trí tueä, thaâm trí tueä, voâ ñaúng trí tueä, trí baûo thaønh töïu 捷 疾 智 慧.利 智 慧.出 離 智 慧.決 定 智 慧.大 智 慧.廣 智 慧.深 智 慧.無 等 智 慧。智 寶 成 就. Paøli: paòñito, mahaøpaóóo, putthupaóóo, haøsapaóóo, javanapaóóo, tikkhapaóóo, nibbedikapaóóo.
beùn nhaïy, trí tueä xuaát ly, trí tueä quyeát ñònh, trí tueä lôùn, trí tueä roäng, trí tueä saâu, trí tueä khoâng ai baèng, thaønh töïu trí baûo, hay kheùo giaùo hoùa, khai thò, chæ giaùo, soi saùng, laøm cho hoan hyû; cuõng thöôøng taùn thaùn vieäc khai thò, chæ giaùo, soi saùng, laøm cho hoan hyû, luoân vì töù chuùng thuyeát phaùp khoâng moûi meät.” “Baïch Theá Toân, ñuùng vaäy! Ñuùng vaäy!” Theá Toân höôùng veà Toân giaû A-nan khen ngôïi Toân giaû Xaù-lôïi-phaát kheùo thuyeát phaùp nhö vaäy, nhö vaäy. Thieân töû Tu-thaâm cuøng quyeán thuoäc trong taâm hoan hyû, töø thaân haøo quang caøng theâm saùng choùi, thanh tònh nhö vaäy, nhö vaäy. Baáy giôø, Thieân töû Tu-thaâm trong taâm hoan hyû, töø thaân phaùt ra aùnh saùng thanh tònh chieáu saùng, lieàn noùi keä: Xaù-lôïi-phaát ña vaên, Trí saùng tueä bình ñaúng; Trì giôùi, kheùo ñieàu phuïc, Ñöôïc Nieát-baøn voâ sanh.4 Thoï trì thaân toái haäu, Haøng phuïc caùc ma quaân. Sau khi Thieân töû Tu Thaâm cuøng quyeán thuoäc nghe nhöõng gì Phaät noùi, hoan hyû, tuøy hyû, ñaûnh leã döôùi chaân Phaät, lieàn bieán maát. KINH 1307. XÍCH MAÕ5 Toâi nghe nhö vaày: Moät thôøi, Ñöùc Phaät ôû vöôøn Caáp coâ ñoäc, röøng caây Kyø-ñaø, nöôùc Xaù-veä. Baáy giôø, coù Thieân töû Xích Maõ6, dung saéc tuyeät dieäu, vaøo luùc cuoái ñeâm, ñeán choã Phaät, ñaûnh leã döôùi chaân Phaät, ngoài lui qua moät beân; töø thaân toûa aùnh saùng chieáu khaép vöôøn Caáp coâ ñoäc, röøng caây Kyø-ñaø. Baáy giôø Thieân töû Xích Maõ kia baïch Phaät: “Baïch Theá Toân, coù theå vöôït qua bieân teá theá giôùi, ñeán choã khoâng sanh, khoâng giaø, khoâng cheát chaêng?”
4.
Nguyeân Haùn: baát khôûi Nieát-baøn 不 起 涅 槃 .
5.
S. 2. 26. Rohita; N0100(306).
6.
Xích Maõ 赤 馬 . Paøli: Rohitassa.
Phaät ñaùp Xích Maõ: “Khoâng theå vöôït qua bieân teá theá giôùi, ñeán choã khoâng sanh, khoâng giaø, khoâng cheát ñöôïc.” Thieân töû Xích Maõ baïch Phaät: “Laï thay! Theá Toân kheùo noùi nghóa naøy! Nhö nhöõng gì Theá Toân ñaõ noùi: ‘Khoâng theå vöôït qua bieân teá theá giôùi, ñeán choã khoâng sanh, khoâng giaø, khoâng cheát ñöôïc.’ Vì sao? Baïch Theá Toân, con töï nhôù kieáp tröôùc teân laø Xích Maõ, laøm Tieân nhaân ngoaïi ñaïo, ñaéc thaàn thoâng, lìa caùc aùi duïc. Luùc ñoù, con töï nghó: ‘Ta coù thaàn tuùc nhanh choùng nhö vaäy, gioáng nhö kieän só, duøng muõi teân nhoïn trong khoaûnh khaéc baén xuyeân qua boùng caây ña-la, coù theå leân moät nuùi Tu-di ñeán moät nuùi Tu-di, caát böôùc töø bieån Ñoâng ñeán bieån Taây.’ Luùc aáy con töï nghó: ‘Nay ta ñaït ñöôïc thaàn löïc nhanh choùng nhö vaäy, hoâm nay coù theå tìm ñeán bieân teá cuûa theá giôùi ñöôïc chaêng?’ Nghó vaäy roài lieàn khôûi haønh, chæ tröø khi aên, nghæ, ñaïi tieåu tieän vaø giaûm bôùt nguû nghæ, ñi maõi ñeán moät traêm naêm, cho tôùi khi maïng chung, roát cuoäc khoâng theå vöôït ñeán bieân teá cuûa theá giôùi, ñeán nôi khoâng sanh, khoâng giaø, khoâng cheát.” Phaät baûo Xích Maõ: “Nay Ta chæ baèng caùi thaân moät taàm ñeå noùi veà theá giôùi, veà söï taäp khôûi cuûa theá giôùi, veà söï dieät taän cuûa theá giôùi, veà con ñöôøng ñöa ñeán söï dieät taän cuûa theá giôùi. Naøy Thieân töû Xích Maõ, theá giôùi laø gì? Laø naêm thoï aám. Nhöõng gì laø naêm? Saéc thoï aám, thoï thoï aám, töôûng thoï aám, haønh thoï aám, thöùc thoï aám. Ñoù goïi laø theá giôùi. “Theá naøo laø söï taäp khôûi saéc? AÙi ñöông lai höõu7, caâu höõu vôùi hyû tham, öa thích choã naøy choã kia. Ñoù goïi laø söï taäp khôûi cuûa theá giôùi. “Theá naøo laø söï dieät taän theá giôùi? Söï dieät taän cuûa aùi ñöông lai höõu, caâu höõu vôùi hyû tham, öa thích choã naøy choã kia; ñoaïn taän, xaû ly khoâng coøn soùt, voâ duïc, tòch dieät, tòch tónh. Ñoù goïi laø söï dieät taän theá giôùi. “Theá naøo laø con ñöôøng ñöa ñeán söï dieät taän theá giôùi? Taùm Thaùnh ñaïo: Chaùnh kieán, chaùnh trí, chaùnh ngöõ, chaùnh nghieäp, chaùnh maïng, chaùnh phöông tieän, chaùnh nieäm, chaùnh ñònh. Ñoù goïi laø con ñöôøng ñöa
7. Ñöông lai höõu aùi 當 來 有 愛; tham aùi veà söï toàn taïi trong töông lai, cuøng toàn taïi vôùi hyû tham. öôùc muoán seõ sanh choã naøy hay choã kia trong töông lai.
ñeán söï dieät taän theá giôùi. “Naøy Xích Maõ, bieát khoå theá giôùi, ñoaïn khoå theá giôùi; bieát söï taäp khôûi theá giôùi, ñoaïn söï taäp khôûi theá giôùi; bieát söï dieät taän theá giôùi, chöùng söï dieät taän theá giôùi; bieát con ñöôøng ñöa ñeán söï dieät taän theá giôùi, tu con ñöôøng ñöa ñeán söï dieät taän theá giôùi. Naøy Xích Maõ, neáu Tyø-kheo naøo ñoái vôùi khoå theá giôùi, hoaëc bieát hoaëc ñoaïn; söï taäp khôûi theá giôùi, hoaëc bieát hoaëc ñoaïn; söï dieät taän theá giôùi, hoaëc bieát hoaëc chöùng; con ñöôøng ñöa ñeán söï dieät taän theá giôùi, hoaëc bieát hoaëc tu, thì naøy Xích Maõ, ñoù goïi laø ñaït ñeán bieân teá theá giôùi, qua khoûi aùi theá gian.”
Baáy giôø, Theá Toân noùi keä laäp laïi:
Khoâng bao giôø daïo xa,
Maø ñeán bieân theá giôùi.
Chöa ñeán bieân theá giôùi,
Troïn khoâng heát bieân khoå.
Vì vaäy neân Maâu-ni,
Bieát bieân teá theá giôùi.
Kheùo roõ bieân theá giôùi,
Caùc phaïm haïnh ñaõ laäp.
Ñoái bieân theá giôùi kia,
Bình ñaúng maø giaùc tri;
Ñoù goïi haïnh Hieàn thaùnh,
Qua bôø kia theá gian.
Sau khi Thieân töû Xích Maõ nghe nhöõng gì Phaät noùi, hoan hyû, tuøy hyû, ñaûnh leã döôùi chaân Phaät, lieàn bieán maát.