KINH SOÁ 5
Nghe nhö vaày: Moät thôøi Ñöùc Phaät ôû taïi vöôøn truùc Ca-lan-ñaø, thaønh La-duyeät, cuøng vôùi naêm traêm vò ñaïi Tyø-kheo. Baáy giôø, vua A-xaø-theá coù con voi teân Na-la-kyø-leâ1 raát laø hung döõ, baïo ngöôïc, duõng maõnh, thöôøng ñaùnh baïi keû ñòch beân ngoaøi. Nhôø söùc voi naøy maø khieán khoâng ñaâu khoâng phuïc moät nöôùc Ma-kieät. Baáy giôø, Ñeà-baø-ñaït-ñaâu ñeán choã vua A-xaø-theá, noùi nhö vaày: –Ñaïi vöông, neân bieát, hieän taïi con voi aùc naøy coù khaû naêng haøng phuïc caùc keû thuø. Neân duøng röôïu maïnh cho voi naøy uoáng say. Saùng mai Sa-moân Cuø-ñaøm aét seõ vaøo thaønh khaát thöïc, haõy thaû voi say naøy daãm ñaïp cheát oâng ta! Vua A-xaø-theá nghe lôøi xuùi cuûa Ñeà-baø-ñaït-ñaâu, ra leänh trong nöôùc: –Saùng sôùm ngaøy mai seõ thaû voi say, caám khoâng cho ngöôøi daân ñi laïi nôi caùc ngaõ ñöôøng trong thaønh. Roài Ñeà-baø-ñaït-ñaâu noùi vôùi A-xaø-theá raèng: –Neáu Sa-moân Cuø-ñaøm kia coù Nhaát thieát trí bieát vieäc töông lai, thì ngaøy mai aét seõ khoâng vaøo thaønh khaát thöïc. Vua A-xaø-theá noùi: –Nhö lôøi Toân giaû daïy, neáu coù Nhaát thieát trí thì saùng sôùm ngaøy mai seõ khoâng vaøo thaønh khaát thöïc. Baáy giôø, nam nöõ lôùn nhoû trong thaønh ñeàu phuïng söï Phaät, nghe vua A-xaø-theá sôùm mai seõ thaû voi say haïi Nhö Lai. Nghe xong moïi ngöôøi ñeàu trong loøng buoàn lo, lieàn ñeán choã Theá Toân, ñaûnh leã saùt chaân, ñöùng qua moät beân, baïch Theá Toân: –Saùng sôùm ngaøy mai xin Theá Toân chôù vaøo thaønh nöõa. Vì sao? Vua A-xaø-theá hoâm nay coù ra leänh, baét moïi ngöôøi daân trong thaønh, ngaøy mai chôù ñi laïi nôi caùc ngaõ ñöôøng, ta muoán thaû voi say haïi Sa-moân Cuø-ñaøm. Neáu Sa-moân Cuø-ñaøm coù Nhaát thieát trí, thì saùng sôùm ngaøy mai seõ khoâng vaøo thaønh khaát thöïc. Nguyeän xin Theá Toân chôù vaøo thaønh nöõa! Neáu Nhö Lai maø boãng döng bò haïi thì ngöôøi theá gian seõ maát con maét, khoâng coøn ai cöùu giuùp. Theá Toân baûo: –Thoâi! Thoâi! Caùc Öu-baø-taéc chôù oâm loøng saàu naõo. Vì sao? Thaân cuûa Nhö Lai khoâng phaûi laø thaân theá tuïc, neân khoâng bò ngöôøi khaùc haïi ñöôïc. Khoâng bao giôø coù vieäc naøy. Caùc Öu-baø-taéc neân bieát, ñaát Dieâm-phuø, Ñoâng Taây roäng baûy ngaøn do-tuaàn, Nam Baéc daøi hai möôi moát ngaøn do-tuaàn. Cuø-da-ni ngang roäng taùm ngaøn do-tuaàn nhö nöûa hình maët traêng. Phaát-vu-ñaõi ngang roäng chín ngaøn do-tuaàn ñaát ñai vuoâng vöùc. Uaát-ñôn- vieät ngang roäng möôøi ngaøn do-tuaàn ñaát dai troøn nhö maët traêng ñaày. Ví nhö voi say ñaày khaép trong boán thieân haï naøy, gioáng nhö luùa meø, röøng raäm; soá nhö vaäy, cuõng khoâng theå naøo ñuïng ñeán maûy may sôïi loâng cuûa Nhö Lai, huoáng chi laø haïi ñöôïc Nhö Lai. Khoâng bao giôø coù vieäc naøy. Ngoaøi boán thieân haï ra, duø coù caû ngaøn thieân haï, ngaøn maët trôøi, maët traêng, ngaøn nuùi Tu-di, ngaøn nöôùc boán bieån, ngaøn Dieâm-phuø-ñeà, ngaøn Cuø-da-ni,
Na-la-kyø-leâ 那羅祇梨. Paøli: Naølaøgiri (Dhanapaøla), cf. Vin.ii. 194f. 1.
ngaøn Phaát-vu-ñaõi, ngaøn Uaát-ñôn-vieät, ngaøn Töù Thieân vöông, ngaøn Tam thaäp tam thieân, ngaøn Ñaâu-thuaät thieân, ngaøn Dieäm thieân, ngaøn Hoùa töï taïi thieân, ngaøn Tha hoùa töï taïi thieân, ñoù goïi laø ngaøn theá giôùi. Cho ñeán hai ngaøn theá giôùi, ñoù goïi laø trung thieân theá giôùi. Cho ñeán ba ngaøn theá giôùi, ñoù goïi laø tam thieân ñaïi thieân theá giôùi. Trong ñoù ñaày khaép Long vöông Y-la-baùt coøn khoâng theå ñoäng moät sôïi loâng cuûa Nhö Lai, huoáng laïi laø voi naøy muoán haïi Nhö Lai ñöôïc sao? khoâng bao giôø coù tröôøng hôïp ñoù. Vì sao? Thaàn löïc cuûa Nhö Lai laø chaúng theå nghó baøn. Nhö Lai xuaát hieän ôû ñôøi, vónh vieãn khoâng theå bò ngöôøi ñaû thöông ñöôïc. Caùc vò haõy trôû veà nhaø mình. Nhö Lai töï bieát vieäc gì seõ xaûy ra. Baáy giôø, Theá Toân ñaõ vì boán boä chuùng thuyeát phaùp vi dieäu roäng raõi. Caùc Öu-baø-taéc, Öu-baø-tö sau khi nghe chaùnh phaùp roài, töø choã ngoài ñöùng daäy, ñaûnh leã saùt chaân Phaät, thoaùi lui ra veà. Saùng sôùm hoâm ñoù, Theá Toân ñaép y, oâm baùt tính vaøo thaønh La-duyeät khaát thöïc. Khi aáy, Thieân vöông Ñeà-ñaàu-laïi-tra daãn Caøn-ñaïp-hoøa… töø phöông Ñoâng ñeán theo haàu Theá Toân. Laïi coù Tyø-löu-laëc vöông daãn chuùng Caâu-baøn-traø, töø phöông Nam ñeán theo haàu Nhö Lai. Phöông Taây, Thieân vöông Tyø-löu-laëc-xoa daãn caùc chuùng Roàng theo haàu Nhö Lai. Phöông Baéc, Thieân vöông Caâu-tyø-la daãn chuùng quyû La-saùt theo haàu Nhö Lai. Laïi coù Thích Ñeà-hoaøn Nhaân daãn ngaøn vaïn chuùng chö Thieân bieán maát töø trôøi Ñaâu-thuaät maø hieän ñeán choã Theá Toân. Laïi coù Phaïm Thieân vöông daãn ngaøn vaïn chuùng Phaïm thieân töø treân Phaïm thieân ñeán choã Theá Toân. Laïi coù Thích, Phaïm, Töù Thieân vöông cuøng vôùi hai möôi taùm trôøi, ñaïi quyû thaàn vöông, cuøng baûo nhau: –Hoâm nay chuùng ta phaûi xem hai thaàn voi vaø roàng ñaáu vôùi nhau. Ai laø ngöôøi thaéng, keû baïi? Luùc naøy boán boä chuùng thaønh La-duyeät, töø xa troâng thaáy Theá Toân cuøng caùc Tyø-kheo vaøo thaønh khaát thöïc, moïi ngöôøi daân trong thaønh ñeàu caát tieáng keâu la. Vua A-xaø-theá laïi nghe nhöõng tieáng naøy, hoûi taû höõu: –Ñaây laø nhöõng aâm vang gì maø loït thaáu nôi naøy? Thò thaàn ñaùp: –Ñaây laø nhöõng aâm thanh phaùt xuaát töø nhaân daân khi thaáy Nhö Lai vaøo thaønh khaát thöïc. A-xaø-theá noùi: –Sa-moân Cuø-ñaøm cuõng khoâng coù Thaùnh ñaïo, khoâng bieát taâm ngöôøi, roài seõ kinh nghieäm vieäc gì seõ xaûy ra. Vua A-xaø-theá lieàn baûo töôïng sö: –Ngöôi haõy mau ñem röôïu maïnh cho voi uoáng, coät kieám beùn vaøo voøi vaø laäp töùc thaû cho noù chaïy. Baáy giôø, Theá Toân daãn caùc Tyø-kheo ñeán cöûa thaønh, vöøa caát chaân vaøo cöûa, khi aáy trôøi ñaát chaán ñoäng maïnh, chö Thieân toân thaàn ôû giöõa hö khoâng raûi xuoáng caùc loaïi hoa. Töùc thì, naêm traêm Tyø-kheo thaáy voi say ñeán, moïi ngöôøi ñeàu boû chaïy, khoâng bieát theo höôùng naøo! Luùc ñoù voi hung döõ kia thaáy Nhö Lai töø xa, noù lieàn chaïy ñeán. Thaáy voi say ñeán, thò giaû A- nan sau Theá Toân loøng khoâng an, baïch Theá Toân: –Voi naøy döõ quaù! Coi chöøng bò haïi! Haõy traùnh xa noù! Theá Toân baûo: –A-nan, chôù sôï! Nay Ta seõ duøng thaàn löïc haøng phuïc voi naøy. Nhö Lai quan saùt voi hung baïo vôùi khoaûng caùch khoâng gaàn cuõng khoâng xa, lieàn hoùa
ra caùc sö töû vöông ôû hai beân vaø phía sau voi kia laø moät haàm löûa lôùn. Luùc naøy voi döõ kia thaáy hai beân laø sö töû vöông cuøng thaáy haàm löûa, lieàn teù vaõi phaân tieåu, khoâng bieát chaïy ñi ñaâu, noù cöù nhaém phía tröôùc höôùng Nhö Lai maø chaïy ñeán. Baáy giôø, Theá Toân lieàn noùi keä naøy: Ngöôi chôù laøm haïi Roàng Roàng hieän raát khoù gaëp Do ngöôi khoâng haïi Roàng Maø ñöôïc sinh choã thieän. Luùc aáy voi hung baïo nghe Theá Toân noùi keä naøy, nhö bò löûa ñoát, lieàn töï gôõ kieám höôùng veà Nhö Lai, quyø hai goái phuû phuïc saùt ñaát, laáy voøi lieám chaân Nhö Lai. Baáy giôø, Theá Toân ñöa tay phaûi duoãi thaúng, sôø vaøo ñaàu voi, maø noùi keä: Saân nhueá sinh ñòa nguïc Cuõng sinh thaân raén rít Cho neân phaûi tröø saân Chôù thoï thaân naøy laïi. Luùc ñoù caùc vò Thieân thaàn ôû giöõa hö khoâng duøng haøng traêm ngaøn loaøi hoa tung raõi treân Nhö Lai. Baáy giôø Theá Toân noùi phaùp vi dieäu cho boán boä chuùng trôøi, roàng, quyû, thaàn. Hôn saùu vaïn nam nöõ, sau khi thaáy Phaät haøng phuïc voi, moïi traàn caáu ñeàu döùt saïch, ñaéc Phaùp nhaõn tònh vaø taùm vaïn Thieân nhaân cuõng ñaéc Phaùp nhaõn tònh. Luùc ñoù töï trong thaân voi say kia gioù ñao noåi daäy, thaân hoaïi maïng chung, sinh veà cung Töù Thieân vöông. Caùc Tyø-kheo, Tyø-kheo-ni, caùc Öu-baø-taéc, Öu-baø-di, cuøng Thieân, Long, Quyû, Thaàn, sau khi nghe nhöõng gì Phaät daïy, hoan hyû phuïng haønh.
KINH SOÁ 6
Nghe nhö vaày: Moät thôøi Ñöùc Phaät ôû trong vöôøn Kyø-ñaø Caáp coâ ñoäc, nöôùc Xaù-veä. Baáy giôø, Toân giaû Nan-ñaø khoaùc y thaät ñeïp vôùi maøu saéc laøm hoa maét ngöôøi, mang giaøy deùp da vieàn vaøng, laïi toâ veõ hai maét, tay caàm bình baùt, ñang ñi vaøo thaønh Xaù-veä. Luùc ñoù, coù caùc Tyø-kheo töø xa nhìn thaáy Toân giaû Nan-ñaø ñaép y thaät ñeïp, vaøo thaønh Xaù-veä khaát thöïc. Caùc Tyø-kheo lieàn ñeán choã Theá Toân, ñaûnh leã saùt chaân, ngoài qua moät beân. Sau ñoù ngoài thoaùi lui, baïch Theá Toân: –Vöøa roài Tyø-kheo Nan-ñaø ñaép y thaät ñeïp, maøu choùi maét ngöôøi, vaøo thaønh Xaù-veä khaát thöïc. Baáy giôø, Theá Toân baûo moät Tyø-kheo: –OÂng haõy nhanh choùng ñeán choã Tyø-kheo Nan-ñaø noùi laø Nhö Lai cho goïi. Thöa: –Kính vaâng, Theá Toân! Tyø-kheo kia vaâng lôøi Theá Toân daïy, ñaûnh leã saùt chaân, roài ñi ñeán choã Tyø-kheo Nan- ñaø, noùi vôùi Tyø-kheo Nan-ñaø raèng: –Theá Toân cho goïi oâng. Nan-ñaø nghe Tyø-kheo sau khi noùi, lieàn ñeán choã Theá Toân. Ñeán roài ñaûnh leã saùt chaân, noài qua moät beân. Luùc aáy Theá Toân baûo Nan-ñaø:
–Vì côù gì hoâm nay oâng ñaép y thaät ñeïp naøy, coøn mang giaøy deùp da vieàn vaøng, vaøo thaønh Xaù-veä khaát thöïc? Toân giaû Nan-ñaø im laëng khoâng noùi. Theá Toân laïi baûo tieáp: –Theá naøo Nan-ñaø, oâng haù khoâng do loøng tin kieân coá, xuaát gia hoïc ñaïo ö? Nan-ñaø thöa: –Ñuùng vaäy, Theá Toân! Theá Toân baûo: –OÂng nay laø thieän gia nam töû khoâng y luaät maø haønh! Do loøng tin kieân coá xuaát gia hoïc ñaïo, sao laïi ñaép y thaät ñeïp, chaûi chuoát daùng voùc ñeå vaøo thaønh Xaù-veä khaát thöïc, cuøng vôùi nhöõng keû baïch y kia khoâng khaùc? Baáy giôø, Theá Toân lieàn noùi keä naøy: Bao giôø thaáy Nan-ñaø Trì haïnh A-luyeän-nhaõ Taâm öa phaùp Sa-moân Ñaàu-ñaø ñöa ñeán ñích. Nan-ñaø! Nay oâng ñöøng coù taïo haïnh nhö vaäy nöõa! Toân giaû Nan-ñaø cuøng boán boä chuùng sau khi nghe nhöõng gì Ñöùc Phaät daïy, hoan hyû phuïng haønh.
KINH SOÁ 7
Nghe nhö vaày: Moät thôøi Ñöùc Phaät ôû trong vöôøn Kyø-ñaø Caáp coâ ñoäc, nöôùc Xaù-veä. Baáy giôø, Toân giaû Nan-ñaø khoâng kham haønh phaïm haïnh, muoán côûi phaùp y taäp haïnh baïch y. Luùc aáy, caùc Tyø-kheo ñeán choã Theá Toân, ñaûnh leã saùt chaân, ngoài qua moät beân. Caùc Tyø-kheo baïch Theá Toân: –Tyø-kheo Nan-ñaø khoâng kham haønh phaïm haïnh, muoán côûi phaùp y, taäp haïnh taïi gia. Baáy giôø, Theá Toân baûo moät Tyø-kheo: –OÂng haõy ñeán choã Nan-ñaø noùi laø Nhö Lai cho goïi. Thöa: –Kính vaâng, Theá Toân. Tyø-kheo kia vaâng lôøi Theá Toân daïy, rôøi choã ngoài ñöùng daäy leã saùt chaân Theá Toân, roài lui ñi. Ñeán choã Tyø-kheo Nan-ñaø kia, noùi: –Theá Toân cho goïi Nan-ñaø. Ñaùp: –Vaâng. Luùc aáy Tyø-kheo Nan-ñaø theo Tyø-kheo naøy ñeán choã Theá Toân, ñaûnh leã saùt chaân, ngoài qua moät beân. Theá Toân baûo Nan-ñaø: –Theá naøo Nan-ñaø? Khoâng thích tu phaïm haïnh, muoán côûi phaùp y, tu haïnh baïch y ö? Nan-ñaø thöa: –Ñuùng vaäy, Theá Toân! Theá Toân baûo: –Vì sao, Nan-ñaø? Nan-ñaø thöa: –Duïc taâm con höøng höïc, khoâng theå töï kieàm ñöôïc! Theá Toân baûo: –Theá naøo Nan-ñaø? OÂng khoâng phaûi laø thieän gia nam töû xuaát gia hoïc ñaïo ö? Nan-ñaø thöa: –Ñuùng vaäy, Theá Toân! Con laø thieän gia nam töû, do loøng tin kieân coá xuaát gia hoïc ñaïo. Theá Toân baûo: –Ñieàu ñoù khoâng thích hôïp vôùi oâng, laø thieän gia nam töû ñaõ boû nhaø xuaát gia hoïc ñaïo, tu haïnh thanh tònh, sao laïi boû chaùnh phaùp maø muoán taäp haønh oâ ueá? Nan-ñaø neân bieát, coù hai phaùp khoâng bieát chaùn ñuû. Neáu coù ngöôøi naøo taäp hai phaùp naøy thì khoâng bao giôø bieát chaùn ñuû. Hai phaùp gì? Daâm duïc vaø uoáng röôïu, ñoù goïi laø hai phaùp khoâng bieát chaùn ñuû. Neáu ngöôøi naøo taäp hai phaùp naøy, thì khoâng bao giôø bieát chaùn ñuû. Do bôûi haønh quaû naøy maø khoâng theå ñaït ñeán choã voâ vi. Cho neân, naøy Nan-ñaø, haõy ghi nhôù boû hai phaùp naøy, sau nhaát ñònh seõ thaønh töïu quaû baùo voâ laäu. Nan-ñaø, nay oâng kheùo tu phaïm haïnh, höôùng ñeán quaû ñaïo, khoâng theå khoâng ñeàu do ñaây. Baáy giôø, Theá Toân lieàn noùi keä naøy: Nhaø lôïp khoâng kín Trôøi möa aét doät Ngöôøi khoâng thöïc haønh Daâm, noä, si doät.
Nhaø kheùo lôïp kín Trôøi möa khoâng doät Ngöôøi hay thöïc haønh Khoâng daâm, noä, si2. Theá Toân laïi töï nghó: “Thieän gia nam töû naøy duïc yù quaù nhieàu. Nay Ta coù theå duøng löûa trò löûa.” Baáy giôø Theá Toân lieàn duøng thaàn löïc, tay naém Nan-ñaø; trong khoaûnh khaéc gioáng nhö löïc só co duoãi caùnh tay, ñem Nan-ñaø leân Höông sôn. Baáy giôø, treân nuùi coù moät hang ñaù, laïi coù moät con khæ caùi muø loøa ñang ôû nôi ñoù. Theá Toân, tay phaûi naém Nan-ñaø, baûo raèng: –Nan-ñaø, oâng coù thaáy con khæ caùi muø loøa naøy khoâng? Thöa: –Coù thaáy, Theá Toân! Theá Toân baûo: –Ñaèng naøo xinh ñeïp? Toân-ñaø-lôïi coâ gaùi Thích xinh ñeïp hay con khæ caùi muø loøa naøy xinh ñeïp? Nan-ñaø thöa: –Gioáng nhö coù ngöôøi ñaû thöông loã muõi con choù döõ, laïi boâi theâm ñoäc vaøo, con choù kia caøng theâm döõ hôn. ÔÛ ñaây cuõng nhö vaäy, Thích nöõ Toân-ñaø-lôïi, neáu ñen con khæ caùi muø loøa ñeå cuøng so saùnh, thì khoâng theå laøm ví duï ñöôïc. Gioáng nhö ñoáng löûa lôùn thieâu ñoát sôn daõ, coøn duøng cuûi khoâ boû theâm vaøo thì löûa caøng trôû neân höøng höïc. ÔÛ ñaây cuõng vaäy, con nhôù coâ gaùi hoï Thích kia, khoâng rôøi khoûi taâm ñöôïc. Baáy giôø Theá Toân trong khoaûnh khaéc nhö co duoãi caùnh tay bieán khoûi nuùi naøy, hieän ñeán trôøi Tam thaäp tam. Khi aáy chö Thieân treân coõi Tam thaäp tam ñeàu tuï hoïp taïi giaûng ñöôøng Thieän phaùp. Caùch giaûng ñöôøng Thieän phaùp khoâng xa, laïi coù cung ñieän, naêm traêm ngoïc nöõ ñang vui ñuøa vôùi nhau, toaøn laø ngöôøi nöõ khoâng coù ngöôøi nam. Baáy giôø Nan-ñaø töø xa troâng thaáy naêm traêm Thieân nöõ, ñang ca haùt kyõ nhaïc vui ñuøa vôùi nhau; thaáy roài hoûi Theá Toân: –Ñaây laø nhöõng ñaâu, maø coù naêm traêm Thieân nöõ ca haùt kyõ nhaïc vui ñuøa vôùi nhau? Theá Toân baûo: –Nan-ñaø, oâng töï ñeán hoûi! Toân giaû Nan-ñaø lieàn ñeán choã naêm traêm Thieân nöõ; thaáy cung ñieän nhaø cöûa kia, traûi haøng traêm thöù toïa cuï toát; toaøn laø ngöôøi nöõ khoâng coù ngöôøi nam. Luùc ñoù Toân giaû Nan-ñaø hoûi Thieân nöõ kia: –Caùc coâ, coù ñuùng laø Thieân nöõ ñang cuøng nhau vui ñuøa khoaùi laïc phaûi khoâng? Thieân nöõ ñaùp: –Chuùng toâi coù naêm traêm ngöôøi, taát caû ñeàu thanh tònh, khoâng coù phu chuû. Chuùng toâi nghe Theá Toân coù ñeä töû teân laø Nan-ñaø, laø con di maãu cuûa Phaät. Ngaøi ñang ôû choã Nhö Lai tu phaïm haïnh thanh tònh, sau khi maïng chung seõ sinh veà coõi naøy laøm phu chuû chuùng toâi, cuøng vui ñuøa vôùi nhau. Luùc naøy Toân giaû Nan-ñaø loøng raát vui möøng khoâng theå töï kieàm cheá, lieàn töï nghó: “Hieän taïi ta laø ñeä töû Theá Toân, laïi laø con di maãu. Nhöõng Thieân nöõ naøy ñeàu seõ laøm vôï cho ta.”
2. Cf. Dhp. 13, 14. Yathaø agaøraö ducchannaö, vuææhì samativijjhati; evaö abhaøvitaö cittaö, raøgo samativijjhati. Yathaø agaøraö suchannaö, vuææhì na samativijjhati; evaö subhaøvitaö cittaö, raøgo na samativijjhati.
Baáy giôø, Nan-ñaø thoaùi lui, ñeán choã Theá Toân. Theá Toân hoûi: –Theá naøo Nan-ñaø! Caùc ngoïc nöõ kia noùi gì? Nan-ñaø thöa: –Caùc ngoïc nöõ kia ñeàu noùi: “Chuùng toâi ñeàu khoâng coù phu chuû. Nghe coù ñeä töû Theá Toân kheùo tu phaïm haïnh, sau khi maïng chung seõ sinh veà nôi naøy.” Theá Toân baûo: –Nan-ñaø, yù oâng theá naøo? Nan-ñaø, yù oâng theá naøo? Nan-ñaø thöa: –Khi aáy, con töï nghó: “Ta laø ñeä töû Theá Toân, laø con di maãu cuûa Phaät. Nhöõng Thieân nöõ naøy taát caû ñeàu seõ laøm vôï cho ta.” Theá Toân baûo: –Khoaùi thay, Nan-ñaø! Kheùo tu phaïm haïnh, Ta seõ xaùc chöùng cho oâng, khieán cho naêm traêm ngöôøi nöõ naøy ñeàu seõ thaønh nhöõng ngöôøi haàu haï oâng. Theá Toân laïi baûo: –Theá naøo Nan-ñaø? Thích nöõ Toân-ñaø-lôïi xinh ñeïp, hay laø naêm traêm Thieân nöõ xinh ñeïp? Nan-ñaø thöa: –Gioáng nhö con khæ caùi muø loøa treân ñænh nuùi ôû tröôùc Toân-ñaø-lôïi, khoâng töôi saùng cuõng khoâng nhan saéc. ÔÛ ñaây cuõng nhö vaäy, Toân-ñaø-lôïi ôû tröôùc nhöõng Thieân nöõ kia cuõng laïi nhö vaäy, khoâng coù töôi saùng. Theá Toân baûo: –OÂng kheùo tu phaïm haïnh, Ta seõ taùc chöùng cho oâng ñöôïc naêm traêm Thieân nöõ naøy. Baáy giôø Theá Toân laïi nghó: “Nay Ta seõ duøng löûa ñeå dieät löûa Nan-ñaø.” Trong khoaûnh khaéc gioáng nhö löïc só co duoãi caùnh tay, Theá Toân tay phaûi naém caùnh tay Nan-ñaø, daãn ñeán trong ñòa nguïc. Luùc naøy chuùng sinh ñòa nguïc ñang chòu ngaàn aáy khoå naõo. Khi aáy trong ñòa nguïc kia coù moät caùi vaïc lôùn, troáng khoâng, coù ngöôøi. Thaáy vaäy, Nan-ñaø sinh loøng sôï haõi, loâng aùo ñeàu döïng ñöùng, ñeán tröôùc Theá Toân thöa: –ÔÛ ñaây moïi chuùng sinh ñeàu chòu khoå ñau, chæ coù ñoäc nhaát caùi vaïc naøy troáng khoâng coù ngöôøi! Theá Toân baûo: –Ñaây goïi laø ñòa nguïc A-tyø. Baáy giôø, Nan-ñaø laïi caøng sôï haõi hôn, loâng aùo ñeàu döïng ñöùng leân, baïch Theá Toân: –Ñaây laø ñòa nguïc A-tyø, maø sao coù moät choã troáng khoâng coù toäi nhaân? Theá Toân baûo: –Nan-ñaø, oâng töï ñeán ñoù hoûi. Luùc naøy, Toân giaû Nan-ñaø lieàn töï ñeán hoûi: –Theá naøo nguïc toát, ñaây laø nguïc gì maø troáng, khoâng coù ngöôøi? Nguïc toát ñaùp: –Tyø-kheo neân bieát, ñeä töû cuûa Phaät Thích-ca Vaên teân laø Nan-ñaø, ôû choã Nhö Lai tu phaïm haïnh thanh tònh, sau khi thaân hoaïi maïng chung, sinh veà choã laønh treân trôøi. ÔÛ ñoù, oâng ta soáng laâu ngaøn tuoåi, töï vui ñuøa khoaùi laïc, maïng chung ôû ñoù laïi sinh vaøo trong ñòa nguïc A-tyø naøy. Caùi vaïc troáng naøy chính laø nhaø cuûa oâng ta. Toân giaû Nan-ñaø nghe xong nhöõng lôøi naøy, sinh loøng sôï haõi, loâng aùo ñeàu döïng ñöùng, lieàn töï nghó: “Caùi vaïc troáng naøy chính laø daønh cho ta chaêng?” Roài trôû laïi choã Theá Toân, ñaûnh leã saùt chaân baïch Theá Toân:
–Xin nhaän söï saùm hoái toäi cuûa chính con, vì khoâng lo tu phaïm haïnh, laïi coøn xuùc nhieãu Nhö Lai! Baáy giôø Toân giaû Nan-ñaø, lieàn noùi keä naøy: Ñôøi ngöôøi khoâng ñuû quyù Tuoåi trôøi roài cuõng taøn Ñòa nguïc chua, thoáng khoå Chæ coù vui Nieát-baøn. Baáy giôø, Theá Toân baûo Toân giaû Nan-ñaø: –Laønh thay! Laønh thay! Nhö nhöõng gì oâng ñaõ noùi. Nieát-baøn raát laø khoaùi laïc. Nan-ñaø, cho pheùp oâng saùm hoái. OÂng keû ngu si ñaõ töï bieát laø mình coù loãi ñoái vôùi Nhö Lai. Nay Ta nhaän söï hoái loãi cuûa oâng, sau naøy chôù taùi phaïm. Baáy giôø, Theá Toân trong khoaûnh khaéc nhö co duoãi caùnh tay, tay naém Nan-ñaø bieán khoûi ñòa nguïc, trôû veà ñeán vöôøn Kyø-ñaø Caáp coâ ñoäc, thaønh Xaù-veä. Baáy giôø, Theá Toân baûo Nan-ñaø: –Naøy Nan-ñaø, nay oâng haõy tu haønh hai phaùp. Hai phaùp gì? Chæ vaø Quaùn. Laïi phaûi tu theâm hai phaùp. Hai phaùp gì? Sinh töû khoâng ñaùng vui, bieát Nieát-baøn laø an laïc. Ñoù laø hai phaùp. Laïi tu theâm hai phaùp. Hai phaùp gì? Trí vaø Bieän. Baáy giôø, Theá Toân thuyeát giaûng cho Nan-ñaø baèng nhieàu phaùp khaùc nhau. Toân giaû Nan-ñaø sau khi thoï laõnh nhöõng lôøi daïy cuûa Theá Toân roài, töø choã ngoài ñöùng daäy, ñaûnh leã saùt chaân Theá Toân, roài lui ra; ñi ñeán vöôøn An-ñaø. ÔÛ ñoù, ngoài kieát giaø döôùi moät boùng caây, chaùnh thaân, chaùnh yù, coät nieäm tröôùc maët, tö duy nhöõng lôøi daïy naøy cuûa Nhö Lai. Baáy giôø Toân giaû Nan-ñaø ôû nôi vaéng veû, luùc naøo cuõng tö duy veà nhöõng lôøi daïy cuûa Nhö Lai khoâng boû queân giaây phuùt naøo, vì muïc ñích gì maø thieän gia nam töû naøy, do loøng tin kieân coá, xuaát gia hoïc ñaïo, tu phaïm haïnh voâ thöôïng, cho ñeán bieát nhö thaät raèng: “Sinh töû ñaõ döùt, phaïm haïnh ñaõ laäp, nhöõng vieäc caàn laøm ñaõ laøm xong, khoâng coøn taùi sinh ñôøi sau nöõa.” Luùc baáy giôø, Toân giaû Nan-ñaø thaønh A-la-haùn. Sau khi thaønh A-la-haùn, lieàn töø choã ngoài ñöùng daäy, söûa laïi y phuïc, ñeán choã Theá Toân, ñaûnh leã saùt chaân, ngoài qua moät beân. Luùc naøy Toân giaû Nan-ñaø baïch Theá Toân: –Tröôùc ñaây, Theá Toân ñaõ höùa chöùng nhaän naêm traêm Thieân nöõ cho ñeä töû. Nay con xaû heát. Theá Toân baûo: –Nay oâng ñaõ döùt sinh töû, phaïm haïnh ñaõ laäp. Ta cuõng lieàn boû noù luoân. Baáy giôø, Theá Toân lieàn noùi keä: Nay Ta thaáy Nan-ñaø Tu haønh phaùp Sa-moân Caùc aùc ñeàu ñaõ dieät Khoâng maát haïnh Ñaàu-ñaø. Baáy giôø, Theá Toân baûo caùc Tyø-kheo: –Ngöôøi ñaéc A-la-haùn, hieän nay chính laø Tyø-kheo Nan-ñaø; khoâng coøn daâm, noä, si cuõng laø Tyø-kheo Nan-ñaø. Caùc Tyø-kheo sau khi nghe nhöõng gì Ñöùc Phaät daïy, hoan hyû phuïng haønh.
KINH SOÁ 8
Nghe nhö vaày: Moät thôøi Ñöùc Phaät ôû trong vöôøn Ni-caâu-löu, taïi Ca-tyø-la-vieät, Thích-sí-saáu3, cuøng vôùi naêm traêm vò ñaïi Tyø-kheo. Baáy giôø Ñaïi AÙi Ñaïo Kieàu-ñaøm-di4 ñeán choã Theá Toân, ñaûnh leã saùt chaân, baïch Theá Toân: –Öôùc nguyeän Theá Toân sinh maïng haèng ñöôïc thuû hoä ñeå giaùo hoùa laâu daøi nhöõng keû ngu toái. Theá Toân baûo: –Cuø-ñaøm-di, khoâng neân noùi vôùi Nhö Lai nhöõng lôøi nhö vaäy. Tuoåi thoï cuûa Nhö Lai laâu voâ cuøng, maïng haèng ñöôïc thuû hoä. Baáy giôø, Ñaïi AÙi Ñaïo Cuø-ñaøm-di lieàn noùi keä naøy: Laøm sao leã Toái Thaéng Ñaáng theá gian Toái toân Ñeå ñoaïn taát caû nghi Do vaäy noùi lôøi naøy. Baáy giôø, Theá Toân ñaùp laïi Cuø-ñaøm-di baèng baøi keä naøy: Tinh taán yù khoù khuyeát Thöôøng coù taâm duõng maõnh Xem Thanh vaên bình ñaúng Ñoù laø leã Nhö Lai. Roài Ñaïi AÙi Ñaïo baïch Theá Toân: –Töø ñaây veà sau con seõ leã Theá Toân. Nay Nhö Lai daïy xem5 taát caû chuùng sinh vôùi yù khoâng taêng toån. Treân trôøi, trong coõi ngöôøi, cuøng A-tu-luaân, Nhö Lai laø toái thöôïng. Khi aáy Nhö Lai chaáp nhaän nhöõng gì Ñaïi AÙi Ñaïo ñaõ noùi. Baø lieàn töø choã ngoài ñöùng daäy, ñaûnh leã saùt chaân, roài lui ra. Baáy giôø, Theá Toân baûo caùc Tyø-kheo: –Trong haøng Thanh vaên cuûa Ta, ñeä töû hieåu bieát roäng raõi ñeä nhaát, chính laø Ñaïi AÙi Ñaïo. Caùc Tyø-kheo sau khi nghe nhöõng gì Ñöùc Phaät daïy, hoan hyû phuïng haønh.
KINH SOÁ 9
Nghe nhö vaày: Moät thôøi Ñöùc Phaät ôû trong vöôøn Kyø-ñaø Caáp coâ ñoäc, nöôùc Xaù-veä. Baáy giôø, Theá Toân baûo caùc Tyø-kheo: –Coù hai haïng ngöôøi naøy ôû trong chuùng seõ phaùt sinh huûy baùng Nhö Lai6. Hai haïng ngöôøi naøo? Haïng phi phaùp noùi laø phaùp; phaùp noùi laø phi phaùp. Ñoù laø hai haïng ngöôøi phæ baùng Nhö Lai. Laïi coù hai haïng ngöôøi khoâng phæ baùng Nhö Lai. Theá naøo laø hai? Haïng phi phaùp noùi
Thích-sí-saáu 釋翅瘦, hay Thích-sí 釋翅; Paøli: Sakkesu: Giöõa nhöõng ngöôøi hoï Thích. Xem kinh 10, phaåm 3.
17. Ñaïi AÙi Ñaïo Cuø-ñaøm-di 大愛道瞿曇彌. Paøli: Mahaøpajaøpatì Gotamì. 4.
Ñeå baûn: Leã 禮. TNM: Thò 視. 5.
6. Löu yù Haùn dòch ñaûo cuù. So ngöõ caûnh tieáp theo ñeå roõ. Cf. A ii. 3. 3 (R i. 60).
laø phi phaùp; thaät phaùp noùi laø thaät phaùp. Ñoù laø hai haïng ngöôøi khoâng phæ baùng Nhö Lai. Cho neân, naøy caùc Tyø-kheo, phi phaùp neân noùi laø phi phaùp; thaät phaùp neân noùi laø thaät phaùp. Nhö vaäy, naøy caùc Tyø-kheo, haõy hoïc ñieàu naøy. Caùc Tyø-kheo sau khi Tyø-kheo nghe nhöõng gì Ñöùc Phaät daïy, hoan hyû phuïng haønh.
KINH SOÁ 10
Nghe nhö vaày: Moät thôøi Ñöùc Phaät ôû trong vöôøn Kyø-ñaø Caáp coâ ñoäc, nöôùc Xaù-veä. Baáy giôø, Theá Toân baûo caùc Tyø-kheo: –Coù hai haïng ngöôøi ñöôïc phöôùc voâ löôïng. Theá naøo laø hai? Ngöôøi ñaùng khen ngôïi thì lieàn khen ngôïi; ngöôøi khoâng ñaùng khen ngôïi, thì cuõng khoâng khen ngôïi. Ñoù laø hai haïng ngöôøi ñöôïc phöôùc voâ löôïng. Laïi coù hai haïng ngöôøi chòu toäi voâ löôïng. Theá naøo laø hai? Ngöôøi ñaùng khen ngôïi, laïi coøn phæ baùng; ngöôøi khoâng ñaùng khen ngôïi, maø laïi khen ngôïi. Caùc Tyø-kheo chôù hoïc ñieàu naøy. Caùc Tyø-kheo sau khi nghe nhöõng gì Ñöùc Phaät daïy, hoan hyû phuïng haønh.