KINH TAÊNG NHAÁT A-HAØM QUYEÅN 27
Phaåm 35: TAØ TUÏ
KINH SOÁ 1
Toâi nghe nhö vaày: Moät thôøi, Ñöùc Phaät ôû trong vöôøn Kyø-ñaø Caáp coâ ñoäc, nöôùc Xaù-veä. Baáy giôø, Theá Toân baûo caùc Tyø-kheo: –Neáu coù ngöôøi ôû trong tuï taø kieán, ngöôøi aáy coù hình daùng nhö theá naøo? Maët muõi nhö theá naøo? Luùc aáy, caùc Tyø-kheo baïch Theá Toân: –Nhö Lai laø vua caùc phaùp, laø chí toân caùc phaùp. Laønh thay, Theá Toân, haõy vì caùc Tyø- kheo maø noùi nghóa naøy. Chuùng con sau khi nghe xong seõ phuïng haønh. Theá Toân baûo: –Caùc oâng haõy suy nghó kyõ. Ta seõ vì caùc oâng phaân bieät nghóa naøy. Caùc Tyø-kheo ñaùp: –Thöa vaâng, baïch Theá Toân. Baáy giôø, caùc Tyø-kheo vaâng lôøi Phaät daïy. Theá Toân baûo: –Ngöôøi ôû trong nhoùm taø caàn ñöôïc nhaän bieát baèng naêm söï. Do thaáy naêm söï maø bieát ngöôøi naøy soáng trong nhoùm taø. Sao goïi laø naêm? Neân cöôøi maø khoâng cöôøi, luùc neân hoan hyû maø khoâng hoan hyû, neân khôûi loøng töø maø khoâng khôûi loøng töø, laøm aùc maø khoâng hoå, nghe lôøi thieän cuûa ngöôøi maø khoâng ñeå yù. Neân bieát ngöôøi naøy aét ôû trong nhoùm taø. Neáu chuùng sinh naøo ôû trong nhoùm taø, ngöôøi aáy caàn ñöôïc nhaän bieát baèng naêm söï naøy. Laïi nöõa, neáu chuùng sinh naøo ôû trong nhoùm chaùnh, ngöôøi aáy coù töôùng maïo nhö theá naøo? Coù nhaân duyeân gì? Baáy giôø, caùc Tyø-kheo baïch Phaät: –Nhö Lai laø vua caùc phaùp, laø chí toân caùc phaùp. Cuùi xin Theá Toân haõy vì caùc Tyø-kheo maø noùi nghóa naøy. Chuùng con sau khi nghe xong seõ phuïng haønh. Theá Toân baûo: –Caùc oâng haõy suy nghó cho kyõ. Ta seõ vì caùc oâng phaân bieät nghóa naøy. Caùc Tyø-kheo ñaùp: –Thöa vaâng, baïch Theá Toân. Baáy giôø, caùc Tyø-kheo vaâng theo lôøi Phaät daïy. Theá Toân baûo: –Ngöôøi ôû trong nhoùm chaùnh caàn ñöôïc nhaän bieát baèng naêm söï. Do thaáy naêm söï maø bieát ngöôøi naøy ñang ôû trong nhoùm chaùnh. Sao goïi laø naêm? Neân cöôøi thì cöôøi, neân hoan hyû thì hoan hyû, neân khôûi loøng töø thì khôûi loøng Töø, ñaùng hoå thì hoå, nghe lôøi thieän lieàn chuù yù. Neân bieát ngöôøi naøy ñaõ ôû trong nhoùm chaùnh. Cho neân, caùc Tyø-kheo, haõy neân boû nhoùm taø, ôû
trong nhoùm chaùnh. Caùc Tyø-kheo, haõy hoïc ñieàu naøy nhö vaäy. Caùc Tyø-kheo sau khi nghe nhöõng gì Phaät daïy, hoan hyû phuïng haønh.
KINH SOÁ 2
Toâi nghe nhö vaày: Moät thôøi, Ñöùc Phaät ôû trong vöôøn Kyø-ñaø Caáp coâ ñoäc, nöôùc Xaù-veä. Baáy giôø, Theá Toân baûo caùc Tyø-kheo: –Nhö Lai xuaát hieän ôû ñôøi taát seõ vì naêm vieäc. Sao goïi laø naêm? Moät seõ chuyeån phaùp luaân, hai seõ ñoä cha meï, ba ngöôøi khoâng tin kieán laäp loøng tin, boán chöa phaùt yù Boà-taùt khieán phaùt taâm Boà-taùt, naêm seõ thoï kyù cho Phaät töông lai. Neáu Nhö Lai xuaát hieän ôû ñôøi thì seõ laøm naêm vieäc naøy. Cho neân, caùc Tyø-kheo phaûi khôûi taâm Töø ñoái vôùi Nhö Lai. Caùc Tyø-kheo, haõy hoïc ñieàu naøy nhö vaäy. Caùc Tyø-kheo sau khi nghe nhöõng gì Phaät daïy, hoan hyû phuïng haønh.
KINH SOÁ 3
Toâi nghe nhö vaày: Moät thôøi, Ñöùc Phaät ôû trong vöôøn Kyø-ñaø Caáp coâ ñoäc, nöôùc Xaù-veä. Baáy giôø, Theá Toân baûo caùc Tyø-kheo: –Coù naêm söï vaät maø hueä thí khoâng ñöôïc phöôùc kia. Sao goïi laø naêm? Moät laáy ñao thí cho ngöôøi, hai laáy ñoäc thí cho ngöôøi, ba ñem boø hoang thí cho ngöôøi, boán daâm nöõ thí cho ngöôøi, naêm taïo mieáu thôø thaàn. Naøy caùc Tyø-kheo, ñoù goïi laø coù naêm söï boá thí naøy khoâng coù phöôùc. Caùc Tyø-kheo neân bieát! laïi coù naêm söï vaät maø hueä thí ñöôïc phöôùc lôùn. Sao goïi laø naêm? Moät taïo laäp coâng vieân, hai troàng röøng caây, ba baéc caàu ñoø, boán taïo laøm thuyeàn lôùn, taïo laäp döïng nhaø cöûa, nôi ôû cho quaù khöù vaø töông lai. Naøy caùc Tyø-kheo, ñoù goïi laø coù naêm söï vaät khieán ñöôïc phöôùc ñöùc kia. Baáy giôø, Theá Toân lieàn noùi keä naøy: Vöôøn caûnh cho maùt meû Vaø xaây döïng caàu ñoø Giuùp ngöôøi vöôït qua soâng Coøn xaây phoøng oác toát: Ngöôøi kia trong ñeâm ngaøy Seõ thöôøng höôûng phöôùc aáy Giôùi, ñònh ñaõ thaønh töïu Ngöôøi naøy aét sinh Thieân. Cho neân, caùc Tyø-kheo haõy nieäm tu haønh naêm söï hueä thí naøy. Caùc Tyø-kheo, haõy hoïc ñieàu naøy nhö vaäy. Caùc Tyø-kheo sau khi nghe nhöõng gì Phaät daïy, hoan hyû phuïng haønh.
KINH SOÁ 4
Toâi nghe nhö vaày: Moät thôøi, Ñöùc Phaät ôû trong vöôøn Kyø-ñaø Caáp coâ ñoäc, nöôùc Xaù-veä. Baáy giôø, Theá Toân baûo caùc Tyø-kheo: –Ngöôøi nöõ coù naêm söùc maïnh xem thöôøng choàng. Sao goïi laø naêm? 1. Saéc maïnh cuûa saéc ñeïp. 2. Söùc maïnh cuûa doøng hoï. 3. Söùc maïnh cuûa ruoäng vöôøn. 4. Söùc maïnh cuûa con caùi. 5. Söùc maïnh cuûa tieát haïnh. Ñoù laø naêm söùc maïnh cuûa ngöôøi nöõ. Tyø-kheo neân bieát, ngöôøi nöõ döïa vaøo naêm söùc maïnh naøy maø xem thöôøng choàng. Neáu choàng laïi coù moät söùc maïnh thì seõ phuû laáp heát ngöôøi nöõ kia. Moät söùc maïnh aáy laø gì? Ñoù laø söùc maïnh cuûa giaøu sang. Phaøm laø ngöôøi giaøu sang thì söùc maïnh cuûa saéc khoâng saùnh baèng; doøng hoï, ruoäng vöôøn, con caùi, tieát haïnh cuõng khoâng baèng. Do moät söùc löïc maø thaéng ngaàn aáy söùc maïnh. Nay teä ma Ba-tuaàn cuõng coù naêm söùc maïnh. Sao goïi laø naêm? Ñoù laø: 1. Söùc maïnh saéc. 2. Söùc maïnh thanh. 3. Söùc maïnh höông. 4. Söùc maïnh vò. 5. Söùc maïnh xuùc1. Phaøm ngöôøi ngu si ñaém caùc phaùp saéc, thanh, höông, vò, xuùc neân khoâng theå vöôït qua caûnh giôùi ma Ba-tuaàn. Neáu Thaùnh ñeä töû naøo thaønh töïu moät söùc maïnh thì coù theå thaéng ngaàn aáy söùc maïnh. Moät söùc maïnh aáy laø gì? Ñoù laø söùc maïnh khoâng phoùng daät. Neáu Hieàn thaùnh ñeä töû thaønh töïu khoâng phoùng daät, khoâng bò saéc, thanh, höông, vò, xuùc caâu thuùc. Do khoâng bò naêm duïc troùi buoäc neân coù khaû naêng phaân bieät phaùp sinh, giaø, beänh, cheát, thaéng ñöôïc naêm söùc maïnh cuûa ma, khoâng rôi vaøo caûnh giôùi ma, vöôït khoûi caùc naïn sôï haõi, ñeán choã voâ vi. Baáy giôø, Theá Toân lieàn noùi keä naøy: Giôùi, ñöôøng ñeán cam loà Phoùng daät, daãn loái cheát Khoâng tham thì khoâng cheát Maát ñöôøng laø töï maát.2 Phaät baûo caùc Tyø-kheo: –Neân nhôù tu haønh khoâng phoùng daät. Caùc Tyø-kheo, haõy hoïc ñieàu naøy nhö vaäy.
1. Nguyeân Haùn: Teá hoaït. 2. So saùnh Paøli, Dhp. 21. Appamaødo amatapadaö pamaødo maccuno padaö; appamattaø na mìyanti, ye pamattaø yathaø mataø., “Khoâng buoâng lung, con ñöôøng daãn ñeán baát töû. Buoâng lung, con ñöôøng daãn ñeán choã cheát. Khoâng buoâng lung, khoâng bò cheát. Ngöôøi buoâng lung nhö ngöôøi ñaõ cheát.
Caùc Tyø-kheo sau khi nghe nhöõng gì Phaät daïy, hoan hyû phuïng haønh.
KINH SOÁ 5
Toâi nghe nhö vaày:
Moät thôøi, Ñöùc Phaät ôû trong vöôøn Kyø-ñaø Caáp coâ ñoäc, nöôùc Xaù-veä.
Baáy giôø, Theá Toân baûo caùc Tyø-kheo:
–Ngöôøi nöõ coù naêm töôûng duïc. Sao goïi laø naêm?
1. Sinh trong nhaø haøo quyù.
2. Ñöôïc gaû vaøo nhaø giaøu sang.
3. Choàng cuûa ta laøm theo lôøi.
4. Coù nhieàu con caùi.
5. Ñoäc quyeàn trong nhaø do mình.
Naøy caùc Tyø-kheo, ñoù goïi laø ngöôøi nöõ coù naêm söï ñaùng töôûng muoán naøy.
Cuõng vaäy, Tyø-kheo, Tyø-kheo cuûa ta cuõng coù naêm söï ñaùng töôûng muoán. Sao goïi laø naêm? Ñoù laø caám giôùi, ña vaên, thaønh töïu Tam-muoäi, trí tueä, trí tueä giaûi thoaùt. Naøy caùc Tyøkheo, ñoù goïi laø coù naêm söï naøy laø phaùp ñaùng muoán.
Baáy giôø, Theá Toân lieàn noù keä naøy:
Nguyeän sinh doøng haøo toäc
Cuõng gaëp nhaø giaøu sang
Coù theå sai khieán choàng
Chaúng phöôùc khoâng khaéc ñöôïc.
Khieán ta nhieàu con caùi
Höông hoa töï trang söùc
Tuy coù töôûng nieäm naøy
Chaúng phöôùc khoâng khaéc ñöôïc.
Tín giôùi maø thaønh töïu
Tam-muoäi khoâng lay ñoäng
Trí tueä cuõng thaønh töïu
Bieáng nhaùc, khoâng ñaït ñöôïc.
Muoán chöùng ñaéc ñaïo quaû
Khoâng daïo vöïc sinh töû
Mong muoán ñeán Nieát-baøn
Bieáng nhaùc, khoâng ñaït ñöôïc.
Nhö vaäy, naøy caùc Tyø-kheo, haõy tìm caàu phöông tieän haønh nôi phaùp thieän, tröø boû phaùp baát thieän, daàn daàn tieán veà tröôùc, khoâng coù thoaùi yù nöõa chöùng.
Caùc Tyø-kheo, haõy hoïc ñieàu naøy nhö vaäy.
Caùc Tyø-kheo sau khi nghe nhöõng gì Phaät daïy, hoan hyû phuïng haønh.
KINH SOÁ 6
Toâi nghe nhö vaày: Moät thôøi, Ñöùc Phaät ôû trong vöôøn Kyø-ñaø Caáp coâ ñoäc, nöôùc Xaù-veä. Baáy giôø, Theá Toân baûo caùc Tyø-kheo:
–Coù naêm tröôøng hôïp khoâng neân leã ngöôøi. Sao goïi laø naêm? 1. Ngöôøi ôû trong thaùp, khoâng neân leã. 2. Ngöôøi ôû trong ñaïi chuùng, khoâng neân leã. 3. Ngöôøi ôû giöõa ñöôøng, khoâng neân leã. 4. Ngöôøi ñang oám ñau naèm treân giöôøng, khoâng neân leã. 5. Ngöôøi ñang aên, khoâng neân leã. Naøy Tyø-kheo, ñoù goïi laø coù naêm tröôøng hôïp naøy khoâng leã ngöôøi. Laïi coù naêm tröôøng hôïp bieát ñuùng thôøi neân leã. Sao goïi laø naêm? Ñoù laø khoâng ôû trong thaùp, khoâng ôû trong ñaïi chuùng, khoâng ôû giöõa ñöôøng, khoâng ñau beänh, laïi chaúng phaûi ñang aên uoáng, ñaây neân höôùng veà leã. Cho neân, naøy caùc Tyø-kheo, haõy tìm caàu phöông tieän ñuùng thôøi maø haønh. Caùc Tyø-kheo sau khi nghe nhöõng gì Phaät daïy, hoan hyû phuïng haønh.
KINH SOÁ 7
Toâi nghe nhö vaày: Moät thôøi, Ñöùc Phaät cuøng naêm traêm Tyø-kheo ôû taïi Ca-lan-ñaø trong vöôøn Truùc, thaønh La-duyeät. Baáy giôø, Theá Toân baûo Öu-ñaàu-baøn3: –Nay oâng haõy vaøo thaønh La-duyeät xin cho Ta moät ít nöôùc noùng. Vì sao? Vì nhö Ta hoâm nay ñang truùng gioù4 ñau coät soáng. Öu-ñaàu-baøn baïch Phaät: –Thöa vaâng, baïch Theá Toân. Luùc aáy, Öu-ñaàu-baøn vaâng lôøi Phaät daïy, ñeán giôø khaát thöïc, ñaép y, mang baùt, vaøo thaønh La-duyeät xin nöôùc noùng. Baáy giôø, Toân giaû Öu-ñaàu-baøn nghó nhö vaày: “Theá Toân coù nhaân duyeân gì sai ta xin nöôùc noùng? Nhö Lai ñaõ döùt saïch caùc keát söû, taäp hôïp caùc ñieàu laønh, vaäy maø Nhö Lai laïi noùi raèng: Nay Ta bò truùng gioù. Hôn nöõa, Theá Toân laïi khoâng cho bieát danh taùnh neân ñeán nhaø ai.” Roài Toân giaû Öu-ñaàu-baøn duøng Thieân nhaõn quaùn saùt caùc ngöôøi nam ôû thaønh La- duyeät, thaáy taát caû ñeàu ñaùng ñöôïc ñoä. Luùc aáy, thaáy trong thaønh La-duyeät coù tröôûng giaû Tyø- xaù-la5 tröôùc ñaây khoâng troàng caên laønh, khoâng coù giôùi, khoâng coù tín, taø kieán ñoái vôùi Phaät, Phaùp, Taêng vaø bieân kieán cuøng töông öng. OÂng thaáy nhö vaày: “Khoâng coù boá thí, khoâng coù cho, khoâng coù ngöôøi nhaän, laïi cuõng khoâng coù quaû baùo thieän aùc; khoâng coù ñôøi naøy, khoâng ñôøi sau, khoâng coù cha, khoâng coù meï; ñôøi khoâng coù Sa-moân, Baø-la-moân thaønh töïu, ôû ñôøi naøy, ñôøi sau, töï thaân taùc chöùng, maø töï du hoùa.” Tuoåi thoï raát ngaén; sau naêm ngaøy nöõa oâng seõ cheát. OÂng laïi ñang thôø Nguõ ñaïo ñaïi thaàn.
Öu-ñaàu-baøn 優頭槃. Coù theå ñoàng nhaát vôùi Paøli: Upavaøòa, coù thôøi laøm thò giaû Phaät. Truyeän xin nöôùc noùng 3.
ñöôïc keå trong Thag A. (R.ii. 56). Tích hoaïn phong thoáng 脊 患 風 痛 . Paøli: Vaøtabaødhiko, beänh bôûi gioù, ñöôïc giaûi thích laø: 4.
Vaøtakkhobhanimittaö aøbaødhiko jaøto, beänh phaùt sinh do trieäu chöùng roái loaïn cuûa gioù. Khoâng roõ beänh gì. (Thag A. R. ii. 57). Tyø-xaù-la 毘舍羅. Paøli, Vedeha. Thag A. R.ii., Upavaøòa ñeán xin nöôùc noùng nôi nhaø Devahita, trong thaønh 5.
Xaù-veä.
Luùc aáy, Öu-ñaàu-baøn lieàn töï nghó: “Chaéc laø Nhö Lai muoán ñoä tröôûng giaû naøy. Vì sao? Vì tröôûng giaû naøy sau khi qua ñôøi seõ sinh vaøo trong ñòa nguïc Ñeà khoác6.” Luùc aáy, Öu-ñaàu- baøn lieàn mæm cöôøi. Nguõ ñaïo ñaïi thaàn töø xa nhìn thaáy Toân giaû mæm cöôøi, lieàn aån hình mình, hoùa ra hình ngöôøi, ñi ñeán choã Öu-ñaàu-baøn ñeå Ngaøi sai khieán. Luùc aáy, Toân giaû Öu-ñaàu-baøn lieàn daãn söù giaû naøy ñeán ñöùng ngoaøi cöûa nhaø tröôûng giaû, ñöùng im laëng khoâng noùi gì caû. Luùc aáy, tröôûng giaû töø xa nhìn thaáy coù ñaïo nhaân ñöùng ôû ngoaøi cöûa, laäp töùc noùi keä naøy: Nay ngöôøi ñöùng im laëng Caïo ñaàu ñaép ca-sa Vì muoán xin nhöõng gì Do nhaân gì ñeán ñaây? Öu-ñaàu-baøn lieàn noùi keä naøy ñaùp: Nhö Lai, Baäc Voâ Tröôùc Hoâm nay sinh beänh phong Neáu ngaøi coù nöôùc noùng Nhö Lai muoán taém röûa.7 Khi aáy, tröôûng giaû im laëng khoâng ñaùp. Luùc naøy, Nguõ ñaïo ñaïi thaàn baûo vôùi Tyø-xaù-la: –Tröôûng giaû neân ñem nöôùc soâi cuùng döôøng, taát seõ ñöôïc phöôùc voâ löôïng, seõ ñöôïc baùo cam loä. Tröôûng giaû ñaùp:
Ñeà khoác ñòa nguïc 啼哭地獄. Tröôøng 19, kinh Theá Kyù: Ñòa nguïc Khieáu hoaùn 叫喚. Paøli: Jaølaroruva (Skt. 6.
Raurava). 7. Baøi keä Paøli töông ñöông, Thag A. R.ii. 57.
–Ta töï coù Nguõ ñaïo ñaïi thaàn, caàn gì ñeán Sa-moân naøy? OÂng theâm ñöôïc vieäc gì? Luùc aáy, Nguõ ñaïo ñaïi thaàn lieàn noùi keä naøy: Nhö Lai ñang ôû ñôøi Thieân ñeá cuõng xuoáng haàu Coøn ai vöôït leân treân Ai coù theå ngang haøng? Thaàn Nguõ ñaïo laøm gì Khoâng giuùp ñöôïc gì caû Neân cuùng döôøng Theá Toân Ñeå ñöôïc quaû baùo lôùn. Luùc aáy, Nguõ ñaïo ñaïi thaàn laïi noùi laàn nöõa tröôûng giaû: –OÂng haõy kheùo töï thuû hoä caùc haønh vi cuûa thaân, mieäng, yù haønh. OÂng khoâng bieát oai löïc cuûa Nguõ ñaïo ñaïi thaàn sao? Luùc aáy, Nguõ ñaïo ñaïi thaàn lieàn hoùa ra hình quyû thaàn lôùn, tay phaûi caàm kieám, noùi vôùi tröôûng giaû: –Nay ta chính laø Nguõ ñaïo ñaïi thaàn. Haõy choùng cho cho Sa-moân naøy nöôùc noùng. Chôù coù chaàn chôø. Luùc aáy, tröôûng giaû nghó thaàm: “Thaät laø kyø laï! Nguõ ñaïo ñaïi thaàn coøn cuùng döôøng Sa- moân naøy.” Laäp töùc oâng ñem nöôùc noùng thôm trao cho ñaïo nhaân. Laïi laáy maät mía trao cho Sa-moân. Luùc aáy, Nguõ ñaïo ñaïi thaàn töï tay caàm nöôùc noùng thôm naøy, cuøng Öu-ñaàu-baøn ñeán choã Theá Toân roài daâng nöôùc noùng thôm naøy leân Nhö Lai. Baáy giôø, Nhö Lai duøng nöôùc noùng thôm naøy taém goäi thaân theå, beänh phong laäp töùc thuyeân giaûm khoâng coøn taêng theâm nöõa. Luùc ñoù, tröôûng giaû, sau naêm ngaøy qua ñôøi, sinh leân coõi trôøi Töù Thieân vöông. Khi Toân giaû Öu-ñaàu-baøn nghe tröôûng giaû qua ñôøi, lieàn ñeán choã Theá Toân, ñaûnh leã saùt chaân, ngoài qua moät beân. Öu-ñaàu-baøn baïch Nhö Lai: –Tröôûng giaû naøy cheát sinh veà choán naøo? Theá Toân baûo: –Tröôûng giaû naøy cheát sinh leân trôøi Töù Thieân vöông. Öu-ñaàu-baøn baïch Phaät: –Tröôûng giaû naøy, maïng chung ôû ñoù, seõ sinh veà ñaâu? Theá Toân ñaùp: –ÔØ ñoù maïng chung, seõ sinh coõi trôøi Töù Thieân vöông, trôøi Tam thaäp tam, cho ñeán trôøi Tha hoùa töï taïi. ÔÛ ñoù maïng chung, laïi sinh vaøo coõi trôøi Töù Thieân vöông. Tröôûng giaû naøy thaân trong saùu möôi kieáp, khoâng ñoïa vaøo ñöôøng aùc, cuoái cuøng ñöôïc laøm ngöôøi, caïo boû raâu toùc, ñaép ba phaùp y, xuaát gia hoïc ñaïo, thaønh Bích-chi-phaät. Vì sao? Vì nhôø ñöùc cuùng döôøng nöôùc noùng thôm maø phöôùc kia môùi nhö vaäy. Cho neân, Öu-ñaàu-baøn, haõy thöôøng nieäm vieäc taém chuùng Taêng, nghe thuyeát ñaïo giaùo. Öu-ñaàu-baøn, haõy hoïc ñieàu nhö vaäy. Toân giaû Öu-ñaàu-baøn sau khi nghe nhöõng gì Phaät daïy, hoan hyû phuïng haønh.
KINH SOÁ 8
Toâi nghe nhö vaày: Moät thôøi, Ñöùc Phaät ôû trong vöôøn Kyø-ñaø Caáp coâ ñoäc, nöôùc Xaù-veä. Baáy giôø, coù Tyø-kheo khoâng thích tu phaïm haïnh, muoán xaû giôùi caám, trôû veà laøm baïch y. Khi aáy, Tyø-kheo kia ñeán choã Theá Toân, ñaûnh leã saùt chaân, ngoài qua moät beân. Baáy giôø, Tyø-kheo kia baïch Theá Toân: –Nay con khoâng thích tu haønh trong phaïm haïnh naøy. Con muoán xaû giôùi caám, trôû laïi laøm baïch y. Theá Toân baûo: –Nay vì sao oâng khoâng thích tu phaïm haïnh, muoán xaû giôùi caám, trôû laïi laøm baïch y? Tyø-kheo ñaùp: –Nay taâm yù con höøng höïc, trong thaân böøng löûa. Neáu khi con thaáy ngöôøi nöõ xinh ñeïp voâ song, baáy giôø con nghó thaàm: “Mong sao ngöôøi nöõ naøy cuøng ta giao hoäi nhau.” Roài con laïi nghó: “Ñaây chaúng phaûi chaùnh phaùp. Neáu ta theo taâm naøy thì chaúng phaûi chaùnh lyù.” Baáy giôø, con laïi töï nghó: “Ñaây laø lôïi aùc, chaúng phaûi laø lôïi thieän. Ñaây laø phaùp aùc chaúng phaûi laø phaùp thieän.” Nay con muoán xaû giôùi caám, trôû laïi laøm baïch y, giôùi caám cuûa Sa-moân thaät söï khoâng theå phaïm. ÔÛ trong theá tuïc, con coù theå boá thí vaät thöïc8. Theá Toân baûo: –Phaøm ngöôøi nöõ coù naêm ñieàu baát thieän. Sao goïi laø naêm? Moät laø baát thieän bôûi oâ ueá, hai laø noùi hai löôõi, ba laø ganh gheùt, boán laø saân nhueá, naêm laø khoâng bieát baùo ñaùp. Baáy giôø, Theá Toân lieàn noùi keä naøy: Buoàn vui vì cuûa caûi Ngoaøi thieän trong loøng aùc Phaù neûo thieän cuûa ngöôøi Chim öng boû ñaàm nhô. Cho neân, Tyø-kheo haõy töø boû töôûng tònh, tö duy quaùn baát tònh9. Sau khi tö duy quaùn baát tònh roài, Tyø-kheo seõ ñoaïn taän duïc aùi, saéc aùi vaø voâ saéc aùi; ñoaïn taän voâ minh, kieâu maïn. Nay, Tyø-kheo, duïc cuûa oâng töø ñaâu sinh? Töø toùc sinh? Nhöng toùc hieän nhô khoâng saïch, ñeàu do huyeãn hoùa, löøa gaït ngöôøi ñôøi, moùng tay, raêng… thuoäc veà thaân theå ñeàu laø khoâng saïch. Caùi gì laø chaân, caùi naøo laø thaät? Töø ñaàu ñeán chaân, thaûy ñeàu nhö vaäy. Nhöõng vaät höõu hình nhö gan, maät, naêm taïng, khoâng moät vaät ñaùng ham. Caùi gì laø chaân? Nay, Tyø-kheo, duïc cuûa ngöôi töø ñaâu sinh? Nay ngöôi kheùo tu phaïm haïnh, chaùnh phaùp cuûa Nhö Lai, taát seõ heát khoå. Maïng ngöôøi raát ngaén, khoâng laâu ôû ñôøi. Tuy coù raát thoï, khoâng qua traêm tuoåi. Tyø-kheo neân bieát, Nhö Lai xuaát theá, raát laø khoù. Ñöôïc gaëp, nghe phaùp cuõng khoù. Thoï nhaän thaân hình töù ñaïi cuõng laïi vieäc khoù ñöôïc. Caùc caên ñaày ñuû cuõng laïi khoù ñöôïc. Ñöôïc sinh vaøo choán trung öông, cuõng laïi khoù gaëp. Gaëp gôõ Thieän tri thöùc, cuõng laïi khoù ñöôïc. Nghe phaùp cuõng khoù, phaân bieät nghóa lyù cuõng laïi khoù ñöôïc. Thaønh töïu caùc phaùp, vieäc naøy cuõng khoù. Nay, Tyø-kheo, oâng neáu thaân caän Thieän tri thöùc, thì coù theå phaân bieät caùc phaùp, cuõng coù theå giaûng roäng nghóa naøy cho ngöôøi khaùc. Neáu ñaõ nghe phaùp thì coù theå phaân bieät. Ñaõ phaân bieät phaùp roài thì coù theå giaûng noùi nghóa cuûa noù. Khoâng coù töôûng duïc, töôûng saân nhueá, töôûng ngu si; ñaõ lìa ba ñoäc neân thoaùt khoûi sinh, giaø, beänh, cheát. Nay ta ñaõ noùi sô nghóa aáy. Baáy giôø, Tyø-kheo kia nhaän laõnh lôøi daïy töø Phaät, töø choã ngoài ñöùng daäy, ñaûnh leã saùt
Nguyeân Haùn: Phaân-ñaøn boá thí 分檀布施. (Paøli: Piòña-daøyaka). Xem cht. kinh soá 2 phaåm 29 treân. 8.
9. Baûn Haùn: Tröø töôûng baát tònh, quaùn tònh.
chaân Theá Toân roài lui ra. Luùc aáy, Tyø-kheo kia ôû nôi vaéng veû, tö duy veà phaùp naøy, sôû dó maø thieän gia nam töû caïo boû raâu toùc, xuaát gia hoïc ñaïo, laø muoán tu Phaïm haïnh voâ thöôïng, cho neân, nhö thaät bieát raèng: “Sinh töû ñaõ döùt, phaïm haïnh ñaõ laäp, vieäc caàn laøm ñaõ laøm xong, khoâng coøn taùi sinh ñôøi sau nöõa.” Bieát nhö thaät. Luùc aáy, Tyø-kheo kia thaønh A-la-haùn. Caùc Tyø-kheo sau khi nghe nhöõng gì Phaät daïy, hoan hyû phuïng haønh.
KINH SOÁ 9
Toâi nghe nhö vaày:
Moät thôøi, Ñöùc Phaät ôû taïi vöôøn truùc Ca-lan-ñaø, thaønh La-duyeät, cuøng vôùi ñaïi chuùng naêm traêm Tyø-kheo.
Baáy giôø, A-nan vaø Ña-kyø-xa10, ñuùng giôø, ñaép y, caàm baùt, vaøo thaønh khaát thöïc. Luùc aáy, Ña-kyø-xa ôû trong moät ngoõ heûm, thaáy moät ngöôøi nöõ heát söùc xinh ñeïp hieám coù kyø ñaëc ôû ñôøi. Thaáy roài, taâm yù taùn loaïn, khoâng coøn bình thöôøng11.
Luùc aáy, Ña-kyø-xa lieàn duøng keä naøy noùi cho A-nan:
Bò löûa duïc thieâu ñoát
Taâm yù thaät chaùy böøng
Xin noùi nghóa dieät noù
Ñeå ñöôïc nhieàu lôïi ích.
Luùc aáy, A-nan lieàn noùi keä naøy ñaùp:
Bieát duïc, phaùp ñieân ñaûo
Taâm yù thaät chaùy böøng
Haõy tröø nieäm hình töôùng
YÙ duïc lieàn töï döøng.
Luùc aáy, Ña-kyø-xa laïi noùi keä ñaùp:
Taâm laø goác cuûa thaân
Maét laø nguoàn thaáy ñeïp
Naèm nguû thaáy ñôõ naâng
Thaân nhö coû roái uùa.
Luùc aáy, Toân giaû A-nan lieàn tieán ñeán, duøng tay phaûi xoa ñaàu Ña-kyø-xa maø noùi keä
naøy:
Nieäm Phaät, khoâng tham duïc
Nan-ñaø vöôït duïc kia
Thaáy trôøi, hieän ñòa nguïc.12
Ngaên yù, lìa naêm ñöôøng.
Ña-kyø-xa sau khi nghe Toân giaû A-nan noùi, lieàn töï noùi:
–Thoâi, thoâi, A-nan! Haõy cuøng khaát thöïc xong trôû veà choã Theá Toân.
Khi aáy, ngöôøi nöõ kia töø xa troâng thaáy Ña-kyø-xa, coâ lieàn cöôøi. Ña-kyø-xa khi töø xa
10.
Xem kinh soá 5 phaåm 32.
11.
Cf. S. 8. 1 (R.i. 185). Taïp 45, kinh 1215.
12.
Xem kinh soá 7 phaåm 18.
thaáy ngöôøi nöõ cöôøi, lieàn phaùt sinh nieäm töôûng naøy: “Coâ nay, vôùi hình theå ñöôïc döïng ñöùng bôûi xöông, ñöôïc quaán chaët bôûi da, cuõng nhö caùi bình veõ, beân trong ñöïng ñoà baát tònh, löøa doái ngöôøi ñôøi, khieán sinh loaïn töôûng.” Baáy giôø, Toân giaû Ña-kyø-xa quaùn saùt ngöôøi nöõ kia töø ñaàu ñeán chaân, trong thaân theå naøy khoâng caùi gì ñaùng ham, ba möôi saùu vaät thaûy ñeàu baát tònh. Nay nhöõng vaät naøy laø töø ñaâu sinh? Roài Toân giaû Ña-kyø-xa laïi nghó: “Nay ta quaùn saùt thaân khaùc, khoâng baèng töï quaùn saùt trong thaân mình. Duïc naøy töø ñaâu sinh? Töø ñaát sinh chaêng? Töø nöôùc, löûa, gioù sinh chaêng? Neáu töø ñaát sinh; ñaát cöùng chaéc, khoâng theå bò hö hoaïi. Neáu töø nöôùc sinh, nöôùc raát meàm, khoâng theå baét giöõ. Neáu töø löûa sinh; löûa13 cuõng khoâng theå bò naém baét. Neáu töø gioù sinh; gioù khoâng coù hình, khoâng theå naém baét.” Toân giaû laïi nghó: “Tham duïc naøy chæ coù töø tö töôûng sinh.” Roài Toân giaû noùi keä naøy: Duïc, ta bieát goác ngöôi Ngöôi töø tö töôûng sinh Neáu ta khoâng töôûng ngöôi Ngöôi seõ khoâng hieän höõu. Khi Toân giaû Ña-kyø-xa noùi baøi keä naøy, nhö tö duy veà töôûng baát tònh, ngay taïi choã, taâm ñöôïc giaûi thoaùt khoûi höõu laäu. Luùc aáy, A-nan vaø Ña-kyø-xa ra khoûi thaønh La-duyeät, ñeán choã Theá Toân, ñaûnh leã saùt chaân, roài ngoài qua moät beân. Luùc aáy, Ña-kyø-xa baïch Theá Toân: –Nay con ñaõ ñöôïc lôïi thieän, vì coù choã giaùc ngoä. Theá Toân hoûi: –Nay oâng töï giaùc theá naøo? Ña-kyø-xa baïch Phaät: –Saéc khoâng beàn vöõng, cuõng khoâng chaéc chaén, khoâng theå troâng thaáy, huyeãn nguïy, khoâng thaät; thoï14 khoâng beàn vöõng, cuõng khoâng loõi chaéc, cuõng nhö ñaùm boït treân maët nöôùc, huyeãn nguïy, khoâng thaät. Töôûng khoâng beàn vöõng, cuõng khoâng loõi chaéc, huyeãn nguïy, khoâng thaät, cuõng nhö quaùng naéng. Haønh khoâng beàn vöõng, cuõng khoâng loõi chaéc, gioáng nhö thaân caây chuoái, khoâng coù thaät. Thöùc khoâng beàn vöõng, cuõng khoâng loõi chaéc, huyeãn nguïy, khoâng thaät. Toân giaû laïi baïch Phaät theâm: –Naêm thaïnh aám naøy khoâng beàn vöõng, cuõng khoâng loõi chaéc, huyeãn nguïy khoâng thaät. Baáy giôø Toân giaû Ña-kyø-xa lieàn noùi keä naøy: Saéc nhö chuøm boït noåi Thoï nhö bong boùng nöôùc Töôûng gioáng nhö quaùng naéng Haønh nhö thaân caây chuoái; Thöùc laø phaùp huyeãn hoùa Ñaáng Toái Thaéng ñaõ noùi Tö duy ñieàu naøy xong Quaùn saùt heát caùc haønh, Thaûy troáng khoâng, vaéng laëng
13.
Chuù thích trong ñeå baûn: Ñaây coù theå coøn thieáu hai chöõ, nhöng chöa roõ.
14.
Nguyeân baûn: Thoáng.
Khoâng coù gì chaân chaùnh Ñeàu laø do thaân naøy Ñöùc Thieän Theä ñaõ daïy, Caàn phaûi dieät ba phaùp Thaáy saéc laø baát tònh Thaân naøy laø nhö vaäy Huyeãn nguïy khoâng chaân thaät, Ñoù laø phaùp hö haïi Naêm aám khoâng beàn chaéc Ñaõ bieát laø khoâng thaät Trôû veà ñaïo toái thöôïng. Nhö vaäy, Theá Toân, ñoù laø nhöõng gì maø con ñaõ toû ngoä. Theá Toân baûo: –Laønh thay, Ña-kyø-xa! Kheùo hay quaùn saùt goác naêm thaïnh aám naøy. Nay oâng neân bieát, phaøm laø haønh giaû thì phaûi quaùn saùt goác naêm aám naøy ñeàu khoâng chaéc thaät. Vì sao? Khi Ta ñang quaùn saùt naêm thaïnh aám naøy ôû döôùi boùng caây Boà-ñeà maø thaønh Voâ thöôïng Ñaúng chaùnh giaùc, cuõng nhö nhöõng gì hoâm nay oâng quaùn. Khi Theá Toân noùi baøi phaùp naøy, saùu möôi Tyø-kheo ngay treân choã ngoài maø ñöôïc laäu taän, tam giaûi thoaùt. Toân giaû Ña-kyø-xa sau khi nghe nhöõng gì Phaät daïy, hoan hyû phuïng haønh.
KINH SOÁ 10
Toâi nghe nhö vaày: Moät thôøi, Ñöùc Phaät ôû trong vöôøn Kyø-ñaø Caáp coâ ñoäc, nöôùc Xaù-veä. Baáy giôø, Taêng-ca-ma15, con moät tröôûng giaû, ñeán choã Theá Toân ñaûnh leã saùt chaân, ngoài qua moät beân. Roài con tröôûng giaû baïch Phaät: –Cuùi xin Theá Toân cho pheùp con ñöôïc haønh ñaïo. Baáy giôø, con tröôûng giaû lieàn ñöôïc haønh ñaïo, ôû nôi vaéng veû, noã löïc tu haønh thaønh töïu quaû phaùp. Sôû dó thieän gia nam töû caïo boû raâu toùc, xuaát gia hoïc ñaïo, laø nhö thaät bieát raèng: “Sinh töû ñaõ döùt, phaïm haïnh ñaõ laäp, vieäc caàn laøm ñaõ laøm xong, khoâng coøn taùi sinh ñôøi sau.” Baáy giôø, Taêng-ca-ma thaønh A-la-haùn. Khi Toân giaû ôû nôi nhaøn tònh, suy nghó nhö vaày: “Nhö Lai xuaát hieän ôû ñôøi, raát laø khoù gaëp. Ña-taùt-a-kieät thaät laâu môùi xuaát hieän, cuõng nhö hoa öu ñaøm thaät laâu môùi xuaát hieän. ÔÛ ñaây cuõng vaäy, Nhö Lai xuaát hieän ôû ñôøi, thaät laâu môùi coù. Taát caû haønh dieät, cuõng khoù gaëp. Xuaát yeáu cuõng khoù. AÙi taän, voâ duïc, Nieát-baøn, ñieàu naøy môùi laø vi dieäu16.” Baáy giôø, meï vôï Taêng-ca-ma nghe con reã mình laøm ñaïo nhaân, khoâng coøn ñaém duïc, boû phieàn luïy gia ñình, laïi boû con gaùi baø nhö vaát boû ñaùm nöôùc daõi. Luùc aáy, ngöôøi meï naøy ñeán choã con gaùi, noùi vôùi coâ: –Coù thaät choàng con haønh ñaïo sao?
Taêng-ca-ma 僧迦摩. Coù theå ñoàng nhaát vôùi Saígaømaji, Udaøna 8. 15.
Ñeå baûn: Vi yeáu 為要. TNM: Vi dieäu. 16.
Con gaùi baø ñaùp: –Con cuõng khoâng roõ laø coù haønh ñaïo hay khoâng. Ngöôøi meï baûo: –Nay con haõy töï trang ñieåm, maëc quaàn aùo ñeïp, aüm con trai, con gaùi naøy, con ñeán choã Taêng-ca-ma. Khi Toân giaû Taêng-ca-ma ñang ngoài kieát giaø döôùi boùng moät goác caây, vôï vaø meï vôï, hai ngöôøi ñeán ñöùng im tröôùc maët. Trong luùc ñoù, ngöôøi meï vaø coâ con gaùi quan saùt Taêng-ca-ma töø ñaàu ñeán chaân, roài noùi vôùi Taêng-ca-ma: –Vì sao hoâm nay anh khoâng noùi chuyeän vôùi con gaùi toâi? Ñaây con caùi naøy do anh sinh. Nay anh laøm moät vieäc thaät laø phi lyù, maø laø ngöôøi khoâng ai chaáp nhaän. Luùc aáy, Toân giaû Taêng-ca-ma lieàn noùi keä naøy: Ñaây khoâng gì toát hôn Ñaây khoâng gì ñeïp hôn Ñaây khoâng gì ñuùng hôn Thieän nieäm khoâng hôn ñaây. Khi aáy, meï vôï baûo Taêng-ca-ma: –Nay con gaùi toâi coù toäi gì? Coù ñieàu gì phi phaùp? Taïi sao nay boû noù xuaát gia hoïc ñaïo? Luùc aáy, Taêng-ca-ma noùi keä naøy: OÂ ueá, baát tònh haïnh Saân haän, thích voïng ngöõ Taâm ganh gheùt, baát chaùnh Nhö Lai ñaõ noùi vaäy. Luùc aáy, ngöôøi meï noùi vôùi Taêng-ca-ma: –Chaúng phaûi moät mình con gaùi ta coù chuyeän naøy, maø heát thaûy ngöôøi nöõ ñeàu nhö vaäy. Nhaân daân trong thaønh Xaù-veä, ai thaáy con gaùi ta thaûy ñeàu trôû neân loaïn taâm yù, muoán cuøng giao hoäi, nhö khaùt muoán uoáng, nhìn khoâng bieát chaùn, thaûy ñeàu khôûi töôûng ñaém ñuoái. Vì sao nay anh laïi boû noù hoïc ñaïo, roài laïi coøn cheâ bai? Neáu ngaøy hoâm nay anh khoâng caàn con gaùi toâi thì thoâi, nhöng nhöõng ñöùa con naøy do anh ñaõ sinh ra nay traû laïi anh. Haõy töï maø lo laáy. Luùc aáy, Taêng-ca-ma laïi noùi keä naøy: Toâi khoâng con trai, gaùi Ruoäng vöôøn vaø cuûa baùu Cuõng khoâng coù noâ tyø Quyeán thuoäc vaø tuøy tuøng. Moät mình, khoâng beø baïn Thích ôû nôi vaéng veû Thöïc haønh phaùp Sa-moân Caàu Phaät ñaïo chaân chaùnh. Ai coù con trai, gaùi Laø sôû haønh ngöôøi ngu Ta, thaân thöôøng voâ ngaõ Haù coù con caùi sao? Luùc aáy, ngöôøi vôï, meï vôï, con caùi nghe baøi keä aáy xong, moïi ngöôøi ñeàu nghó: “Nhö ta quaùn saùt hoâm nay, theo yù naøy thì chaéc chaén khoâng trôû veà nhaø.” Hoï laïi quan saùt töø ñaàu ñeán
chaân, ta thaùn thôû daøi, roài quyø xuoáng tröôùc Toân giaû maø noùi: “Neáu thaân mieäng yù chuùng toâi coù gaây ñieàu gì phi phaùp, xin tha thöù taát caû cho.” Roài hoï nhieãu quanh ba voøng vaø ra khoûi choã ñoù. Luùc baáy giôø, Toân giaû A-nan, ñeán giôø, ñaép y, caàm baùt vaøo thaønh Xaù-veä khaát thöïc. Töø xa troâng thaáy ngöôøi meï vaø coâ con gaùi, beøn hoûi: –Luùc naõy ñaõ gaëp Taêng-ca-ma chöa? Laõo maãu kia ñaùp: –Tuy gaëp, nhöng cuõng nhö khoâng gaëp. A-nan hoûi: –Coù cuøng noùi chuyeän khoâng? Laõo maãu ñaùp: –Tuy cuøng noùi chuyeän, nhöng khoâng vöøa yù toâi. Luùc aáy, Toân giaû A-nan lieàn noùi keä naøy: Muoán cho löûa sinh nöôùc Laïi khieán nöôùc sinh löûa Phaùp khoâng, muoán thaønh coù Voâ duïc, muoán cho duïc. Sau khi khaát thöïc xong, Toân giaû A-nan trôû veà vöôøn Kyø-ñaø Caáp coâ ñoäc, ñeán choã Taêng-ca-ma, ngoài qua moät beân, noùi vôùi Taêng-ca-ma: –Ngaøi ñaõ bieát phaùp nhö thaät roài phaûi khoâng? Taêng-ca-ma ñaùp: –Toâi ñaõ hieåu bieát phaùp chaân thaät. A-nan hoûi: –Hieåu bieát phaùp chaân thaät nhö theá naøo? Taêng-ca-ma ñaùp: –Saéc laø voâ thöôøng, nghóa voâ thöôøng naøy töùc laø khoå. Khoå töùc laø voâ ngaõ, voâ ngaõ töùc laø khoâng. Thoï, töôûng, haønh, thöùc thaûy ñeàu voâ thöôøng. Nghóa voâ thöôøng naøy töùc khoå. Khoå töùc voâ ngaõ, voâ ngaõ töùc khoâng. Naêm thaïnh aám naøy laø nghóa voâ thöôøng. Nghóa voâ thöôøng töùc laø khoå. Ta khoâng phaûi cuûa caùi ñoù. Caùi ñoù khoâng phaûi cuûa ta. Roài Taêng-ca-ma noùi keä naøy: Khoå khoå laïi sinh nhau Vöôït khoå cuõng nhö vaäy Ñaïo Hieàn thaùnh taùm phaåm Daãn ñeán nôi dieät khoå, Khoâng taùi sinh sinh nôi naøy17 Qua laïi caùc coõi trôøi Döùt saïch nguoàn goác khoå18 Tòch tónh, khoâng di ñoäng; Toâi thaáy Ñaïo tích khoâng19 Nhö ñieàu Phaät ñaõ daïy Nay ñaéc A-la-haùn
17.
Khoâng taùi sinh Duïc giôùi.
18.
A-na-haøm nhaäp Nieát-baøn treân Tònh cö thieân.
Khoâng tích 空跡; con ñöôøng daãn ñeán Khoâng (Paøli: suóóataø) töùc Nieát-baøn. Cf. M. 121 Mahaøsuóóatasutta
19.
(R. iii. 111).
Khoâng coøn thoï baøo thai. Khi aáy Toân giaû A-nan khen ngôïi: –Laønh thay, phaùp nhö thaät ñaõ ñöôïc kheùo leùo quyeát traïch. Roài A-nan lieàn noùi keä naøy: Kheùo giöõ loái phaïm haïnh Cuõng hay kheùo tu ñaïo Ñoaïn tröø caùc keát söû Laø chaân ñeä töû Phaät. A-nan noùi keä naøy xong, töø choã ngoài ñöùng daäy ra ñi, ñeán choã Theá Toân, ñaûnh leã saùt chaân, ñöùng qua moät beân. Luùc aáy, A-nan ñem nhaân duyeân naøy baïch ñaày ñuû leân Theá Toân. Baáy giôø, Theá Toân baûo caùc Tyø-kheo: –Noùi veà duïc bình ñaúng trong caùc A-la-haùn, phaûi noùi chính Tyø-kheo Taêng-ca-ma. Hay haøng phuïc ma, quyeán thuoäc ma, cuõng laø Tyø-kheo Taêng-ca-ma. Vì sao? Vì Tyø-kheo Taêng-ca-ma ñaõ baûy laàn haøng phuïc ma20, nay môùi thaønh ñaïo. Töø nay veà sau cho pheùp ñöôïc ra vaøo ñaïo baûy laàn, quaù haïn naøy thì laø phi phaùp. Luùc aáy, Theá Toân baûo caùc Tyø-kheo: –Trong haøng ñeä töû Thanh vaên cuûa ta, Tyø-kheo ñöùng ñaàu trong vieäc haøng phuïc ma, nay môùi thaønh ñaïo chính laø Tyø-kheo Taêng-ca-ma. Caùc Tyø-kheo sau khi nghe nhöõng gì Phaät daïy, hoan hyû phuïng haønh.
20. Chæ baûy laàn thoï giôùi Cuï tuùc.